DÖNÜŞÜM SÜRECİNDE NAKDÎ VE AYNÎ SOSYAL YARDIMLARIN YENİDEN TASARIMI: METAVERSE TABANLI HİZMET ÜRETİMİ VE İNOVASYON YÖNETİMİ PERSPEKTİFİ
Özet
Sosyal yardım sistemlerinde hak sahipliğinin doğru belirlenmesi, mükerrer yardımların önlenmesi, sınırlı kaynakların adil biçimde dağıtılması ve yardım süreçlerinin şeffaf şekilde yürütülmesi önemli sorun alanlarıdır. Bu çalışmanın amacı, dijital dönüşüm bağlamında nakdî ve aynî sosyal yardım süreçlerinde karşılaşılan temel sorunları incelemek ve bu sorunların çözümüne yönelik metaverse tabanlı kavramsal bir sosyal yardım modeli önermektir. Önerilen model; kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, bağışçılar ve hak sahiplerini ortak bir dijital platformda bir araya getirmektedir. Model kapsamında dijital kimlik sistemleriyle hak sahipliğinin doğrulanması, önceden belirlenen kriterlere dayalı ihtiyaç puanlarıyla yardımların önceliklendirilmesi, akıllı sözleşmeler aracılığıyla yardım tahsisinin yürütülmesi ve blokzincir teknolojisiyle işlemlerin değiştirilemez biçimde kaydedilmesi öngörülmektedir. Nakdî yardımların doğrudan hak sahiplerine aktarılması; aynî yardımların ise anlaşmalı firmalar üzerinden hak sahiplerinin ihtiyaçlarına uygun şekilde temin edilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca dijital ikiz teknolojisinin aynî yardımların lojistik süreçlerinin izlenmesi ve planlanmasında kullanılması önerilmektedir. Modelin, sosyal yardım süreçlerinde şeffaflığı, izlenebilirliği, hesap verebilirliği ve paydaşlar arası koordinasyonu güçlendirebileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte veri mahremiyeti, siber güvenlik, dijital eşitsizlik, mevzuata uyum ve teknolojik altyapı gereksinimleri modelin uygulanmasında dikkate alınması gereken temel sınırlılıklardır. Sonuç olarak çalışma, sosyal politika ile dijital teknolojilerin kesişiminde daha güvenilir, katılımcı ve ihtiyaç odaklı bir sosyal yardım sistemi için kavramsal ve uygulamaya dönük bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sosyal yardım, metaverse, blokzincir, inovasyon yönetimi, operasyon yönetimi, tedarik zinciri yönetimi, dijital dönüşüm, akıllı sözleşmeler.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Sosyal Bilimler (diğer) -> Üretim Yönetimi
Atatanır, H. (2020). Hak temelli yaklaşım bağlamında vakıfların sosyal yardımları: Ankara ve İstanbul örnekleri. Vakıflar Dergisi, (53), 221-245. https://doi.org/10.16971/vakiflar.621851
Bahle, T., & Wendt, C. (2021). Social assistance. In D. Béland, K. J. Morgan, H. Obinger, & C. Pierson (Eds.), The Oxford handbook of the welfare state (2nd ed., pp. 624–640). Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198828389.013.36
Beken, HG (2020). Yeni toplumsal riskler üzerinden refah devleti analizi denemesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18 (4), 132-150. https://doi.org/10.11611/yead.804542
Bendick Jr, M. (1978). Wic and the Paradox of in-Kind Transfers. Public Finance Quarterly, 6(3), 359-380. https://doi.org/10.1177/109114217800600308
Colvin, A. D., Jackson, M. S., & Bullock, A. N. (2024). Beyond limits: Exploring the possibilities for using the metaverse to teach social work practice skills. Advances in Social Work, 24(1), https://doi.org/10.18060/27053
Çınar, F., & Özaydın, M. M. (2025). Türkiye’de Kamusal Sosyal Yardım Uygulamaları Sürecinde Ortaya Çıkan Sorunlar: Bir Olgubilim Araştırması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 21(3), 1235-1267. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1666129
Güler, A. ve Ayata, A. (2023). Türk idaresinin tarihinde sosyal devlet anlayışının yansıtılması açısından vakıf medeniyetinin yeri. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi , 16 (2), 426-441. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1325325
Jin, B., Kuang, H., & Li, X. (2025). Blockchain application in metaverse: A review. arXiv preprint arXiv:2504.11730. https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.11730
Kropyvnytskyi, M. (2024). Social assistance in ukraine: concepts, types and conceptual characteristics. Baltic Journal of Legal and Social Sciences, (4), 52-58. https://doi.org/10.30525/2592-8813-2024-4-7
Leisering, L. (2019). Basic Social Security: From Poor Relief to Social Assistance, to Social Cash Transfers. The Global Rise of Social Cash Transfers: How States and International Organizations Constructed a New Instrument for Combating Poverty (Oxford, Oxford University Press) pp, 64-104. https://doi.org/10.1093/oso/9780198754336.003.0003
Lieber, E. M., & Lockwood, L. M. (2013). Costs and Benefits of In-Kind Transfers: The Case of Medicaid Home Care Benefits. Ann Arbor MI: University of Michigan Retirement Research Center (MRRC) Working Paper, WP, 294, 5.
Liscow, Z., ve Pershing, A. (2022). Why is so much redistribution in-kind and not in cash? Evidence from a survey experiment. National Tax Journal, 75(2), 313-354. https://doi.org/10.1086/719402
Okur Çakıcı, F. ve Çakıcı, AB (2020). Sosyal Yardımlaşma Bağlamında Sivil Toplumun Rolü: Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Örnekleri. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5 (3), 203-208. https://izlik.org/JA54SZ34MP
Özdemir, A. F., & Engin, C. (2024). Depremin sosyal, ekonomik ve iç göçe etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 15-26. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1469029
Schiffhauer, B., & Seelmeyer, U. (2021). Responsible digital transformation of social welfare organizations. In Digital transformation of learning organizations (pp. 131-144). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-55878-9_8#DOI
Schöbel, S. M., & Leimeister, J. M. (2023). Metaverse platform ecosystems. Electronic markets, 33(1), 12. https://doi.org/10.1007/s12525-023-00623-w
Şeker, B. D. (2023). Doğal Afetlerin Göç Üzerindeki Etkileri: Depremler ve Türkiye. Göç Dergisi (GD), 10(2), 173-187. Şeker
Şenocak, H. (2009). Sosyal Güvenlik Sistemini Oluşturan Bileşenlerin Tarihi Süreç Işığında Değerlendirilmesi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, (56).
Tirivayi, N., Waidler, J., & Otchere, F. (2021, Temmuz). Cash transfers: Past, present and future: Evidence and lessons learned from the Transfer Project (Innocenti Research Brief No. 2021-07). Florence, İtalya: UNICEF Office of Research – Innocenti. https://www.unicef.org/innocenti/media/5101/file/UNICEF-Cash-Transfer-Project-Research-Brief-2021.pdf adresinden erişildi. Erişim Tarihi: 24/03/2026
Toper, F., Aslan, H., & Özpolat, A. O. (2023). Türkiye’deki Sosyal Hizmet Kurumlarının Tarihsel Gelişimi. Journal of History School, 16(LXII), 125-158.
URL-1: UNICEF. Humanitarian cash transfers explained. Erişim adresi: https://www.unicef.org/stories/humanitarian-cash-transfers-explained. Erişim Tarihi: 24/03/2026
Uslu, H. (2023). Dijital Dönüşüm ve Kamu Hizmetleri Yönetimde Yenilikçi Yaklaşımlar ve Zorluklar. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9(3), 15-31. https://doi.org/10.25272/icps.1354693
Uzun, A. M., & Aykın, S. M. (2024). Değişen Dünyada Sosyal Refah Devletinin Engelli/Dezavantajlı Gruplara Yaklaşımı. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 13(36), 265-286. https://doi.org/10.31199/hakisderg.1516011
Varriale, V., Cammarano, A., Michelino, F., & Caputo, M. (2024). Exploring the environmental, economic, and social implications of metaverse adoption in business and management. European Management Journal. https://doi.org/10.1016/j.emj.2024.09.007
Wang, J., & Van Vliet, O. (2014). Social assistance and minimum income benefits: Benefit levels, replacement rates and policies across 33 countries, 1990–2009. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.2535232
World Food Programme. (2020). WFP evidence summary: Cash-based transfers - Lessons from evaluations. Erişim Adresi: https://docs.wfp.org/api/documents/WFP-0000124601/download/ Erişim Tarihi: 25/03/2026
Xu, X., Zhou, X., Bilal, M., Zeadally, S., Crowcroft, J., Qi, L., & Xue, S. (2025). Socially beneficial metaverse: Framework, technologies, applications, and challenges. Computer Networks, 263, 111198. https://doi.org/10.48550/arXiv.2310.17260
Yolcuoğlu, İ. G., & Özırmak, F. T. (2025). Sosyal Koruma Sisteminin Sosyal Yardımlarla Etkili Yönetimi: Sorunlar Ve Stratejiler. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 6(1), 65-80. https://doi.org/10.61861/spshcd.1712971
Martín Belmonte, S., Puig, J., Roca, M., & Segura, M. (2021). Crisis mitigation through cash assistance to increase local consumption levels—a case study of a bimonetary system in Barcelona, Spain. Journal of Risk and Financial Management, 14(9), 430. https://doi.org/10.3390/jrfm14090430
Alderman, H., Gentilini, U., & Yemtsov, R. (Eds.). (2017). The 1.5 billion people question: food, vouchers, or cash transfers?. World Bank Publications. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1087-9
Baum, T., Mshvidobadze, A., & Posadas, J. (2016). Continuous improvement: strengthening Georgia's targeted social assistance program. World Bank Publications. http://dx.doi.org/10.1596/978-1-4648-0900-2
Kaje, N. (2024). Peran Petugas dalam Penyaluran Bantuan Sosial di Desa Tamaila Kecamatan Tolangohula Kabupaten Gorontalo. Publik: Jurnal Manajemen Sumber Daya Manusia, Administrasi dan Pelayanan Publik, 11(2), 787-797. https://doi.org/10.37606/publik.v11i2.1285
Kshetri, N. (2017). Will blockchain emerge as a tool to break the poverty chain in the Global South? Third World Quarterly, 38(8), 1710–1732. https://doi.org/10.1080/01436597.2017.1298438
Farooq, M. S., Ishaq, K., Shoaib, M., Khelifi, A., & Atal, Z. (2023). The potential of metaverse fundamentals, technologies, and applications: a systematic literature review. IEEE Access, 11, 138472-138487. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2023.3338627
Jain, D. (2023). A review of metaverse. International Journal of Computer Science, 8(1). https://doi.org/10.17010/ijcs/2023/v8/i1/172683
Johri, A., Sayal, A., Jha, J., Aggarwal, N., Pawar, D., Gupta, V., & Gupta, A. (2024). Crafting the techno-functional blocks for Metaverse-A review and research agenda. International Journal of Information Management Data Insights, 4(1), 100213. https://doi.org/10.1016/j.jjimei.2024.100213
Pradeep, V., Rao, L., Manya, M., & Mithun, H. (2024). The Metaverse: A Transformative Digital Frontier. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology, 66-73. https://doi.org/10.48175/IJARSCT-22812
Pandey, A., Obaidat, M. S., Kushwaha, A., Dwivedi, S. K., & Amin, R. (2025, July). Exploring Blockchain in the Metaverse: Review of State-of-the-Art Frameworks and Future Research Challenges. In 2025 International Conference on Computer, Information and Telecommunication Systems (CITS) (pp. 1-6). IEEE.
Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf Erişim Tarihi: 30/03/2026
Nidhieaswar, S. (2023). Internet technology: Blockchain. International Journal of Research Publication and Reviews, 4(4), 4864-4865. https://doi.org/10.55248/gengpi.234.4.38397
Saravanan, S. K., Muthusenthil, B., & Gurusubramani, S. (2022, November). A review of digital twin leveraging technology, concepts, tools and industrial applications. In 2022 1st International Conference on Computational Science and Technology (ICCST) (pp. 742-748). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICCST55948.2022.10040359
Elias, D., Ziegenbein, D., Mundhenk, P., Hamann, A., & Rowe, A. (2023). The cyber-physical metaverse-where digital twins and humans come together. In 2023 Design, Automation & Test in Europe Conference & Exhibition (DATE) (pp. 1-2). IEEE. https://doi.org/10.23919/DATE56975.2023.10137285
Schmitt, M. (2023). Creating Value with Artificial Intelligence and Big Data Analytics in the Metaverse: Conceptual Framework and Research Agenda. Available at SSRN 4385347. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4385347
Wang, Y., Su, Z., Zhang, N., Xing, R., Liu, D., Luan, T. H., & Shen, X. (2022). A survey on metaverse: Fundamentals, security, and privacy. IEEE communications surveys & tutorials, 25(1), 319-352. https://doi.org/10.1109/comst.2022.3202047 3
Piñeiro-Chousa, J., López-Cabarcos, M. Á., VittoriRomero, V., & Pérez-Pérez, A. (2025). Evolution and trends of the metaverse in business and management: A bibliometric analysis. Review of Managerial Science, 19(1), 197-222. https://doi.org/10.1007/s11846-024-00741-5
Duan, H., Li, J., Fan, S., Lin, Z., Wu, X., & Cai, W. (2021, October). Metaverse for social good: A university campus prototype. In Proceedings of the 29th ACM international conference on multimedia (pp. 153-161). https://doi.org/10.1145/3474085.3479238
Shahrukh, M. R. H., & Mansoor, N. (2025, October). Decentralized Cross-Border Financial Aid Distribution Utilizing Blockchain-Based Tokenization. In TENCON 2025-2025 IEEE Region 10 Conference (TENCON) (pp. 993-997). IEEE. https://doi.org/10.1109/TENCON66050.2025.11375041
Umar, A. (2022, October). Metaverse for public welfare and the united nations sustainable development goals. In 2022 International conference on cloud computing, big data and internet of things (3CBIT) (pp. 160-165). IEEE. https://doi.org/10.1109/3CBIT57391.2022.00040
ÇAYBAŞI, G. (2026). DÖNÜŞÜM SÜRECİNDE NAKDÎ VE AYNÎ SOSYAL YARDIMLARIN YENİDEN TASARIMI: METAVERSE TABANLI HİZMET ÜRETİMİ VE İNOVASYON YÖNETİMİ PERSPEKTİFİ. In TATLI, Y. (Ed.), Üretim Yönetiminde Dijitalleşme (pp. 62-78). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253825522
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |