Tüketici Hakları: Örnek Olaylar

Türk Dil Kurumu sözlüğünde tüketici “mal ve hizmetlerden yararlanan, satın alıp kullanan, tüketen kimse, müstehlik, üretici karşıtı” olarak tanımlanmıştır. Bir başka tanıma göre tüketici; “kişisel arzu, istek ve gereksinimleri için pazarlama bileşenlerini satın alan ya da satın alabilecek kapasiteye sahip olan gerçek kişidir”. Ya da nihai kullanım amacıyla ürün ve hizmetleri satın alan ve tüketen kişiler tüketici olarak adlandırılmıştır.

Eski 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da tüketici “Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişi”; yeni 6502 Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da da “Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi” olarak tanımlanmıştır.

Tüketici hakları bireyleri haksız ticari uygulamalardan, ayıplı mal/hizmetlerden koruyan, güvenli ve sağlıklı ürünlere erişim sağlayan temel insan hakları ve aynı zamanda bireylerin mal veya hizmet alırken haksızlığa uğramasını önleyen, güvenli ve adil bir alışveriş ortamını güvence altına alan yasal düzenlemelerdir. Türkiye’de bu haklar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile güvence altına alınmıştır. Ancak yapılan araştırmalar tüketicilerin yaklaşık %97’sinin “Evrensel Temel Tüketici Haklarını ve %37,8’inin yasal haklarını; yaklaşık %85’inin ayıplı mal veya hizmetle karşılaştığında çözüm için başvuracağı yerleri bilmediğini göstermektedir. Tüketicilerin %24,1’i taksitli bir ürün ya da hizmet satın alırken sözleşmeyi okumadan imzalamakta; benzer biçimde yaklaşık %76’sı tüketiciyi koruma amaçlı sivil toplum kuruluşlarını; yaklaşık %91’i “Alo 175 Tüketici Danışma Hattı” telefon numarasını bilmemektedir. %77,3’ü ise Tüketici Sorunları Hakem Heyetlerini hiç duymamıştır.

TÜKETİCİ HAKLARI: ÖRNEK OLAYLAR kitabı, Tüketici Hakları ve bu hakların kullanımına ilişkin örnek olaylar ile daha akılcı ve bilinçli seçimler yapılmasını; Bilinçli Tüketim ve Bilinçli Tüketiciler oluşumuna ve özellikle hak arama yol ve yöntemlerine önemli katkılar sunmayı amaçlamaktadır.

Prof. Dr. Alaeddin BOBAT

Editör