SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİNDE SANAT OKURYAZARLIĞI
Özet
İnsan, varlığı gereği yaşadığı dünyayı anlamaya ve anlamlandırmaya çalışan bir canlıdır. Bu anlamlandırma sürecinin sonucu olarak ortaya çıkan yeniden üretme ve yaratma çabası, en belirgin biçimde sanat alanında kendini göstermektedir. İnsan, sanat aracılığıyla içinde bulunduğu gerçekliği yeniden yorumlamakta, dönüştürmekte ve yaşamı daha estetik bir çerçevede biçimlendirmeye çalışmaktadır. Bununla birlikte, insanın içinde bulunduğu gerçeklik gibi düşünceleri, davranışları ve üretimleri de tarihsel süreç içerisinde sürekli değişim göstermektedir. Bu nedenle sanat geleneği, insanın değişen yaşam anlayışını ve kültürel birikimini izlemeye imkân sağlayan önemli alanlardan biri olarak değerlendirilmektedir (Işık, 2025, s. 495).
Sanat, toplumların kültürel kimliğini yansıtan, yerel, ulusal ve evrensel değerleri bünyesinde barındıran estetik bir olgu niteliğindedir. Bu yönüyle sanat, yalnızca bireysel yaratıcılığın ürünü olmayıp aynı zamanda insanın yaşadığı çevreyle kurduğu ilişkinin ve kültürel yaşamının da önemli bir parçasını oluşturmaktadır (Özer, 2018, s. 442). Ancak sanat kavramı, tarih boyunca bütün toplumlarda aynı biçimde tanımlanmamış; çağların değişen düşünce yapıları ve toplumsal koşulları doğrultusunda farklı anlamlar kazanmıştır. Günümüzde çoğunlukla görsel sanatları ifade etmek amacıyla kullanılan sanat kavramının tarihsel gelişimi incelendiğinde, kapsamının bundan çok daha geniş olduğu görülmektedir. Nitekim İngilizcede sanat karşılığında kullanılan ‘art’ sözcüğü; marangozluk, mimarlık, yontu, resim, dilbilgisi, retorik, mantık, aritmetik, geometri, gökbilim, müzik ve tıp gibi insanın bilgi ve becerisine dayalı çok sayıda etkinliği ifade eden Latince ‘ars’ ve Yunanca ‘techne’ sözcüklerinden türemiştir (Dikmen, 2012, s. 139). Sanat olgusu, tarihsel süreç boyunca farklı düşünce sistemleri ve estetik yaklaşımlar doğrultusunda ele alınmış, buna bağlı olarak farklı biçimlerde tanımlanmıştır. Bu süreç içerisinde sanatın kapsamı, anlamı ve işlevi de değişim göstermiş; her dönem kendi toplumsal ve kültürel koşulları çerçevesinde sanata farklı anlamlar yüklemiştir (Sarı, 2018, s. 132). Dolayısıyla sanatı tek ve değişmez bir tanımla açıklamak mümkün görünmemektedir. Sanatın yalnızca toplum tarafından benimsenme isteğinin bir sonucu olduğu yönündeki değerlendirme, sanatın çok boyutlu yapısını açıklamak açısından yeterli değildir. Benzer biçimde sanatın hiçbir karşılık beklenmeden yapılması gerektiği, aksi durumda ticarileşeceği, dış etkilere açık hâle geleceği ve özgürlüğünü yitireceği yönündeki yaklaşım da sanatı bütün yönleriyle açıklayan kesin bir değerlendirme olarak kabul edilmemektedir (Balkır, 2020, s. 33). Sanata ilişkin tanımlar incelendiğinde, farklı dönemlerde ortaya konulan yaklaşımların büyük ölçüde doğa, insan ve çevre ilişkisi ekseninde şekillendiği görülmektedir. Her ne kadar bu yaklaşımlar birbirinden farklı açıklamalar içeriyor gibi görünse de sanatın anlamını açıklamaya yönelik görüşler tarihsel süreç içerisinde birbirini tamamlayan bir gelişim göstermektedir. Bu yönüyle sanat, yalnızca estetik bir üretim alanı değil, aynı zamanda toplumların gelişmesinde, ilerlemesinde ve toplumsal bütünleşmenin güçlenmesinde önemli işlevler üstlenen kültürel bir olgu olarak değerlendirilmektedir (Karataş, 2020, s. 723).
Günümüzde sanat kavramı, sanatsal üretim biçimlerinin çeşitlenmesine bağlı olarak daha geniş bir anlam çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu durum, hangi nesne ya da uygulamanın sanat eseri olarak değerlendirileceğine ilişkin sınırların da tartışılmasına neden olmaktadır. Sanat olarak kabul edilen unsurların çeşitlenmesi, kavramın kesin sınırlarla tanımlanmasını güçleştirirken, bir nesnenin belirli bir yorum doğrultusunda sanat eseri niteliği kazanabileceğini de ortaya koymaktadır (Demirtaş, 2019, s. 1838). Sanatın tanımlanması hem geçmişte hem de günümüzde önemini koruyan temel tartışma konularından biri olmuştur. Genel anlamda sanat, bireyin kendini ifade etmesini sağlayan bir anlatım biçimi olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte modern dönemde ortaya çıkan gelişmeler, tasarım ilke ve elemanlarının yanı sıra sanatsal öğelerin kavramsal ve biçimsel sınırlarını da genişletmiştir. Buna bağlı olarak modern sanat anlayışı içerisinde "Sanat nedir?" ve "Sanat eseri nedir?" soruları farklı yönleriyle ele alınmaya başlanmıştır (Keten, 2016, s. 286).
Sanatın ne olduğu, neyi ifade ettiği ve hangi işlevleri üstlendiği soruları, sanat tarihinin en eski tartışma konuları arasında yer almaktadır. Aynı zamanda bu sorular, sanat felsefesinin de temel inceleme alanını oluşturmaktadır. Sanatın anlamına, işlevine ve niteliğine ilişkin geliştirilen sanat kuramları, özünde bu sorulara yanıt aramaktadır (Savaş, 2019, s. 20). İlk çağlardan günümüze kadar sanat, insanların hem yaşadıkları çevreyi hem de kendi varlıklarını anlamlandırmalarında önemli bir araç olmuştur. İnsanlık tarihi boyunca hangi üretimlerin sanat olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin farklı görüşler ileri sürülmüş olsa da genel anlamda sanatın yaratıcı düşüncenin ve hayal gücünün bir ifadesi olduğu kabul edilmektedir (Taşkesen & Ekici, 2020, s. 412-413).
Okuryazarlık kavramı ise genel anlamıyla bir dilde yer alan işaretleri okuma, yazma ve anlama becerilerini ifade etmektedir. Okuryazarlık, bireyin yazılı sembolleri tanıması, okuyabilmesi ve anlamlandırabilmesiyle başlayan bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Geçmişte yalnızca adını yazabilen ve imza atabilen bireyler okuryazar olarak kabul edilirken, zaman içerisinde bu anlayış önemli ölçüde değişmiştir. Okuma ve yazma alanında gerçekleştirilen araştırmalar, okuryazarlığın yalnızca temel okuma ve yazma becerileriyle sınırlı olmadığını; karmaşık, göreli ve gelişime açık bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda temel, orta ve ileri düzey okuryazarlık becerileri önem kazanmış; işlevsel okuryazarlık anlayışıyla birlikte okuma ve yazmanın günlük yaşamda kullanılabilmesi, bireyin sosyal, ekonomik ve yurttaşlık rollerine hazırlanmasının önemli bir unsuru olarak değerlendirilmeye başlanmıştır (Güneş, 2019, s. 226). Okuryazarlık kavramı, zaman içerisinde yalnızca okuma ve yazma becerilerini ifade eden dar kapsamlı bir anlayışın ötesine geçmiş; bilgiye ulaşma, bilgiyi anlama, anlamlandırma, kullanma ve başkalarına aktarabilme süreçlerini de kapsayan geniş bir yeterlilik alanı hâline gelmiştir (Mete, 2020, s. 110). Bu değişim, okuryazarlığın bireyin yalnızca eğitim yaşamında değil, günlük yaşamında, mesleki gelişiminde ve toplumsal etkileşimlerinde de belirleyici bir beceri olarak değerlendirilmesine zemin hazırlamıştır. Bu kapsamda okuryazar bireyler; yazılı bilgiyi anlayabilen, eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilen, farklı bilgiler arasında ilişki kurabilen, elde ettiği bilgileri sentezleyerek etkili biçimde kullanabilen ve güçlü iletişim becerileri geliştirebilen bireyler olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla okuryazarlık, yalnızca temel okuma ve yazma becerilerini değil, metinleri anlamlandırma, eleştirel düşünme, bilgiyi farklı bağlamlarda kullanabilme ve yaşam boyu öğrenmeyi sürdürebilme yeterliliklerini de kapsamaktadır. Bu yönüyle okuryazar bireylerin yeni bilgi ve deneyimlere uyum sağlama, öğrenme süreçlerini geliştirme ve değişen koşullara uyum gösterme eğiliminde oldukları ifade edilmektedir (Mengüloğul & Sarıkaya, 2024, s. 42-43).
Toplumsal yaşamın değişmesiyle birlikte okuryazarlık kavramı da gelişmeye devam etmiş ve farklı alanlara uyarlanarak yeni okuryazarlık türlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu durum, okuryazarlığın bireysel bir beceri olmanın ötesinde, toplumsal gelişim açısından da önemli bir yeterlilik alanı olduğunu göstermektedir. Bilgiye erişebilme, iletişim kurabilme ve bilgi üretimine katkı sağlayabilme bakımından okuryazarlık; bireylerin eğitim düzeyini, toplumsal yaşama katılımını ve ekonomik başarılarını etkileyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle toplumların gelişebilmesi, bireylerin nitelikli okuryazarlık becerilerine sahip olmalarıyla yakından ilişkilendirilmektedir (Mengüloğul & Sarıkaya, 2024, s. 42-43). Okuryazarlık kavramının farklı disiplinlerde yeni boyutlar kazanması, sanat alanında da bireylerin yalnızca sanat eserleriyle karşılaşmalarını değil, bu eserleri anlayabilmelerini, yorumlayabilmelerini ve değerlendirebilmelerini gerekli kılmıştır. Bu bağlamda sanat okuryazarlığı, sanat eserlerini estetik, kültürel ve eleştirel bir bakış açısıyla çözümleyebilmeyi sağlayan önemli bir yeterlilik alanı olarak öne çıkmaktadır. Sanat okuryazarlığı düzeyi yüksek olan bir sanat eğitimcisinin mesleki uygulamalarını daha etkili biçimde gerçekleştirebileceği, bunun da sanat eğitiminin niteliğini ve bireylerin sanatsal gelişimini olumlu yönde destekleyebileceği ifade edilmektedir (Doğan, 2023, s. 678-679). Bu çerçevede sanat okuryazarlığı, bireyin sanat eserleriyle yalnızca karşılaşmasını değil, onları tarihsel, kültürel ve estetik bağlamları içerisinde değerlendirebilmesini de kapsamaktadır. Sanat eserini oluşturan öğeleri çözümleyebilme, sanatçının iletmek istediği düşünceyi yorumlayabilme ve eseri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilme, sanat okuryazarlığının temel göstergeleri arasında yer almaktadır. Bu yönüyle sanat okuryazarlığı, sanat eğitiminde bireyin estetik duyarlılığının geliştirilmesine, eleştirel düşünme becerisinin desteklenmesine ve sanata ilişkin bilinçli bir bakış açısı kazanmasına katkı sağlayan önemli bir yeterlilik alanı olarak değerlendirilmektedir. Sanat okuryazarlığı düzeyinin geliştirilmesi, yalnızca sanat eğitimcilerinin mesleki yeterliklerini güçlendirmekle kalmamakta; aynı zamanda öğrenenlerin sanatsal gelişimlerinin daha nitelikli biçimde desteklenmesine de olanak sağlamaktadır (Doğan, 2023, s. 678-679).
Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi Sanat Okuryazarlığı
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Sosyal Bilgiler Eğitimi
Afacan, Ş., & Kaya, E. E. (2019). Güzel sanatlar fakültesi müzik bölümü öğrencilerinin sanat okuryazarlığı durumlarının incelenmesi. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 5(2), 204-214.
Akhan, N. E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sanat algıları ve sanat konularının öğretimine yönelik görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(-ÖYGE Özel Sayısı), 146-169.
Akkurt, S., & Boratav, O. (2018). Neden sanat eğitimi? International Journal of Scholars in Education, 1(1), 54-60.
Altuner, H. (2007). Türkiye’de sanat tarihi ve cumhuriyet’ten günümüze sanat tarihi eğitimi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 79-90.
Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
Atilla, U., & Bulut, Ü. (2017). Müze eğitiminin çocuğun görsel sanatlar eğitimine etkileri. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(3), 705-714.
Aydınlı Gürler, D., & Kaynak Akçaoğlu, T. (2021). Güzel sanatlar fakültesi müzik bölümü öğrencilerinin sanat okuryazarlığı düzeylerinin ve belirli değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (86), 191-208.
Azılıoğlu, K., & Yılmaz, M. (2021). Toplumsal ve kültürel değişimlerin sanat eğitimine yansımaları. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 443-461.
Balkır, S. (2020). Sanat-sanatçı ve bir meta nesnesi olarak sanat eseri. Journal of Arts, 3(1), 31-44.
Baltacı, H., & Eker, M. (2019). Türkiye’de ilk ve ortaokul öğrencilerinin yaratıcılıklarının geliştirilmesinde görsel sanatlar eğitiminin önemi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(71), 1089-1102.
Başcı Namlı, Z., Kayaalp, F., & Meral, E. (2021). “Sosyal bilgiler okuryazarlığı” kavramına yüklenen anlamların zihin haritalarına yansımaları. Journal of Computer and Education Research, 9(18), 869-903.
Bayav, D. (2009). Resim sanatında ve sanat eğitiminde imge. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 105-122.
Bilirdönmez, K., & Karabulut, N. (2016). Sanat eğitimi süreç ve kuramları. EKEV Akademi Dergisi, (65), 343-356.
Bülbül, H. (2016). Müze ile eğitim yoluyla ortaokul öğrencilerinde kültürel miras bilinci oluşturma. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3), 681-694.
Cantürk, A., & Ablak, S. (2024). Geçmişten günümüze ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında somut kültürel mirasın yeri. Sivas Interdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2), 50-67.
Çağlayan, E. (2019). Temel sanat eğitimi dersinin gastronomi ve mutfak sanatları eğitimindeki yeri ve önemi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 3084-3095.
Çağlayan, E. (2020). Sanat eğitiminin geleceğinde okul dışı öğrenme ortamlarının yeri ve önemi. Journal of Research in Informal Environments, 5(2), 145-158.
Çakır İlhan, A. (2003). Sınıf öğretmeni yetiştirme programları ve sanat eğitimi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 36(1), 13-24.
Deniz, T., & Çağlayan, N. (2022). 1-8. sınıflar görsel sanatlar dersinin sanat ve kültür ilişkisi bağlamında incelenmesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 157-166.
Deniz, T., & Çelik, Ö. (2020). Somut olmayan kültürel miras taşıyıcıları: Safranbolu el sanatları ustaları üzerine bir inceleme. Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43), 123-138.
Demirtaş, M. (2019). Sanat sosyolojisi bağlamında sanatın sınırsızlığı ve toplumsal konumu üzerine. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 1836-1852.
Deveci, H. (2009). Sosyal bilgiler dersinde kültürden yararlanma: Öğretmen adaylarının kültür portfolyolarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 1-19.
Dikmen, B. (2012). Değişen dünyada kültür sanat ve bilim ilişkisi. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(1), 137-144.
Doğan, M. (2023). Müzik öğretmeni adaylarının sanat okuryazarlığı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 677-695.
Erdoğan, S. (2020). Steam ve sanat eğitimi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 303-316.
Er Tuna, Y., & Kaya, H. (2022). Sosyal bilgiler öğretimi kapsamında müze ve müze eğitimine yönelik yapılmış lisansüstü tezlerinin incelenmesi. International Journal of Turkish Education Sciences, 2022(19), 515-529.
Ertürk, M. (2013). İlköğretim II. Kademe görsel sanatlar eğitimi dersi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 3(1), 78-94.
Güleç, S., & Hüdavendigar, M. N. (2020). Sosyal bilgiler eğitimi alanında okuryazarlık becerisi başlığında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 3(3), 24-36.
Gültekin, M. (2009). Sanat tarihi öğretiminde çağdaş yaklaşımlara ilişkin yazın taraması. Journal of Uludag University Faculty of Education, 22(1), 103-121.
Güneş, F. (2019). Okuryazarlık Yaklaşımları. Sınırsız Eğitim ve Araştırma Dergisi, 4(3), 224-246.
Gürel, D., & Çetin, T. (2018). Sosyal bilgiler dersi ve kültür aktarımında edindiği rol üzerine bir inceleme1. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 6(2), 22-40.
Hiçyilmaz, Y., & Adanır, Y. (2019). Sanat eğitimi dersi alan öğretmen adaylarının sanat kavramına ilişkin sahip oldukları algıların metaforlar aracılığıyla incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 19-23.
Karataş, T. (2020). Çevresel sanat uygulamalarının sürdürülebilirliğe katkısı ve biyomimikri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (24), 721-744.
Keten, H. (2016). Modern sanatın nesnesi olarak ‘hayvan’- ‘animal’ as the object of modern art. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 285-300.
Kırıkçı, A. C., Akgül, M. Y., & Bahar, A. (2020). Sosyal bilgiler öğretim programlarında sanat ve estetik. Harran Maarif Dergisi, 5(1), 31-62.
Kurt, H. (2023). Sosyal bilgiler dersinde sanat dallarının işlenmesi ve analizi. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 7(3), 772-797.
Işık, S. (2025). Sanat, gelenek ve geleneksel sanat(lar)ın metafiziği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 493-507.
Mazlum, H. (2024). Çağdaş sanat eğitiminde dijital teknolojinin rolü. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 9(4), 345-358.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. https://mufredat.meb.gov.tr
Mengüloğul, G., & Sarıkaya, B. (2024). Eğitimde okuryazarlık becerileri. Asya Studies, 8(30), 41-66.
Mentiş Köksoy, A. (2018). Examination of "Art Literacy" levels of students studying in the education faculties. Journal of Education and Training Studies, 6(5), 101-110.
Mercin, L., & Alakuş, A. O. (2007). Birey ve toplum için sanat eğitiminin gerekliliği. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (9), 14-20.
Merdan, E., Yıldız, U., & Doğanyiğit Yıldız, S. (2025). Kişiliğin sanat okuryazarlığı ve sanata karşı tutum üzerindeki rolünün incelenmesi. Yegah Müzikoloji Dergisi, 8(2), 272-290.
Mete, G. (2020). Okuryazarlık türleri ve 2023 eğitim vizyonu belgesi. Kesit Akademi Dergisi, (22), 109-120.
Mollaoğlu, S., & Çakır İlhan, A. (2022). Sanat eğitimi ile ilgili bölümlerde öğrenimini sürdüren öğrencilerde sanat okuryazarlığının değerlendirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(4), 604-613.
Ölmez, F. N. (2008). Kültür mirası olarak Isparta el sanatları. Ziraat Mühendisliği, (351), 20-27.
Öncü, F. (2021). Somut olmayan kültürel mirasın sürdürülebilirlik problemleri. Art-E Sanat Dergisi, 14(28), 902-923.
Öner, G. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ‘okul dışı tarih öğretimi’ne ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Turkish History Education Journal, 4(1), 89-121.
Ören, Ş. (2015). Sanatın doğuşunda iletişimle aralarındaki varoluşsal birliktelik ve sanat eyleminde psikolojik iletişimin önemi. Atatürk İletişim Dergisi, (8), 207-226.
Özer, B. (2018). Güzel sanatlar fakültelerindeki öğrencilerin sanat okuryazarlık düzeyleri üzerine bir araştırma. EKEV Akademi Dergisi, (73), 441-450.
Özgürel, G., Alkan, Ö., & Karaman, M. (2016). Sanat köylerinin kırsal turizm açısından önemi: Dibeklihan kültür ve sanat köyü örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 6(2), 89-94.
Özkan, B., & Girgin, F. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin görsel sanat etkinliği uygulamalarını değerlendirmesi. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 4(4), 79-85.
Özkan, Z. S. (2024). Sanat okuryazarlığı ve tarihsel empati becerileri bağlamında ressamları konu alan resimli çocuk kitaplarının hayat bilgisi dersine entegrasyonu. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 7(5), 795- 802.
Parlakkalay, H. (2020). Kamusal alanda sanat ve sanat eserleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), 1157-1172.
Sağ, Ç., & Kaymakcı, S. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kültürel miras okuryazarlığına ilişkin görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (59), 460-484.
Sağlamgöncü, A. (2023). Sosyal bilgiler eğitiminde okuryazarlık: lisansüstü eğitimde gerçekleştirilen okuryazarlık araştırmaları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), 253-276.
Salur, M. (2022). Sosyal bilgiler eğitimi alanında yapılan okuryazarlık ile ilgili çalışmaların içerik analizi: Türkiye örneği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(2), 697-745.
Sarı, E. (2018). Sanat olgusunun tarihsel süreçte değişen tanımı, işlevi ve değeri üzerine. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(45), 131-151.
Savaş, H. (2019). Film eleştirisinde biçim-içerik sorunu. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 18-95.
Serdaroğlu, H. U., & Bekır, H. (2024). Türkiye’de okul öncesi dönemde “okuryazarlık” kavramı ile ilgili yapılan lisansüstü tezler. Alanyazın, 5(2), 165-177.
Sur, E. (2022). Okuryazarlık kavramı ve Türkiye’deki okuryazarlık araştırmaları üzerine bir inceleme. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 445-467.
Soysaldı, A. (2018). Kültür, sanat ve beşeriyet ilişkisi. Sanat ve Tasarım Dergisi, (22), 305-315.
Şahin, D., & Alakuş, A. O. (2009). Çok alanlı sanat eğitimi yöntemiyle sanat eserlerini inceleme dersini işlemenin öğrencilerin sanata ve sanat eleştirisine yönelik yaklaşımları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(29), 282-302.
Şen, Ü. S. (2010). Sanat eğitiminde bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 343-360.
Şimşek, A., Gecekuşu, M., & Tufan, A. (2025). Sanat okuryazarlığı üzerine bazı Türk eserlerin yer aldığı değerlendirmeler. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 251-272.
Taşkesen, S., & Ekici, S. (2020). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının sanat okuryazarlık düzeyleri ile estetik beğeni düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (81), 411-428.
Turan, S., & Akhan, O. (2024). 2024 sosyal bilgiler öğretim programında okuryazarlıklar: Maxqda ile tematik bir analiz. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 57-72.
Uyar, E. (2019). Amatör ve profesyonel koristlerin sanat okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 591359). [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi- Niğde]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Uysal, A. (2005). İlköğretimde verilen sanat eğitimi derslerinin yaratıcılığa etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 41-47.
Ünal Gerdan, S. (2026). Sanat ve kültürel mirasın toplumsal bellekteki rolü: Türkiye Örneği. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 12(1), 1-12.
Yıldız, U. (2022). Güzel sanatlar fakültesi öğrencilerinin sanat eğitimine yönelik tutumları ile sanat okuryazarlığı ilişkisinin incelenmesi. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 15(92), 223-236.
Yücetoker, İ. (2014). Sanat okuryazarlığı ölçeğinin hazırlanması ve geliştirilmesi. Sanat Eğitimi Dergisi, 2(1), 112-126.