Sosyal Bilgiler Ders Öğretim Programları Becerilerinin Karşılaştırılması: 2018 ve 2024 Programları
Özet
Öğretim programlarında öğrencilerin bütünsel gelişimi önemsenmektedir. Bütünsel gelişimden kasıt, bireyin bilişsel, duyuşsal, psikomotor, sosyal ve davranışsal anlamda bütün olarak gelişmesidir. Bu bağlamda öğretim programlarının uygulanması neticesinde okullarda yetiştirilen bu öğrenciler için; toplumun ihtiyaç duyduğu yeniliklere açık olma, bilgi, beceri ve değerleri kazanmış olma, duyarlı ve erdemli bireyler olma gibi yeterlikler önemli görülmektedir. Ayrıca öğretim programlarında sıkça belirtilen; empati becerisi, işbirliği becerisi, iletişim becerisi, kendini düzenleme becerisi ve problem çözme becerisine sahip bireyler olmaları beklenmektedir. Nitekim bu ve benzeri becerilerin kazandırılabilmesi için, öğretim programlarında yer verilmesi, program hazırlanırken öğrencilerin seviyelerine uygun olarak sınıf seviyelerine uygun olması, genel ve özel amaçların doğru ve iyi belirlenmesi, belli öğrenme alanları ve temaların uygun olarak oluşturulması gerekir. Ayrıca öğrenme çıktıları/kazanımlar çerçevesinde öğrencilere verilecek olan bilgi, beceri ve değerlerin öğrenme alanları/üniteler içerisinde doğru ve iyi belirlenmesi, öğrenme kanıtlarının/ölçme ve değerlendirme araçlarının doğru olarak belirlenmesi ve uygulanmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak öğretim programlarında ele alınan tüm bu hususların okullarda uygun öğrenme ortamları oluşturularak uygulanabilmesi ve hayat bulması önemli görülmektedir.
Öğretim programları; gelişmiş dünya ülkelerinin öğretim programları incelenerek, bilimsel araştırmaların sonuçları dikkate alınarak, ülkenin şartlarına ve kültürüne uygun bir şekilde hazırlanması, uzun bir zaman diliminde yazılması gerekir. Öğretim programlarının sadece hazırlanması değil, pratik olarak uygulanabilir olması da bir o kadar önemlidir. Öğretim programlarının uygulanabilir olması için; uzun bir zaman diliminde pilot olarak uygulanması, denenerek-sınanarak test edilmesi varsa eksiklerinin ve yanlışlarının düzeltilmesi gerekir. Öğretim programları teoride fevkalade yazılsa bile, eğer uygulama yönü geliştirilmez ise eksik kalacak, pratikte hayata geçirilmesinde zorluklar yaşanacak ve pek de etkili/verimli olamayacaktır. Bu anlamda öğretim programında belirtilen hususlara uygun olarak; okullar ve öğrenme ortamları düzenlenebilmeli ve uygun hale getirilebilmelidir. Neticede eğitim-öğretim sürecinde zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Öğretim programlarının etkili olması için: Yeni öğretim strateji, yöntem ve tekniklerini uygulayabilecek ekstra eğitim ortamları oluşturulmalıdır. Ayrıca okulların ihtiyaç duyulan eğitim araç-gereç ve materyalleri ile donatılması gerekir. Yine çağdaş ölçme ve değerlendirme araçlarının uygulama alanı bulması için öğretmenlere destek olabilecek ilgili alanda eğitim uzmanlarına okullarda kadro ihdas edilmesi sürecin etkili olmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Beceri, Sosyal Bilgiler, 2024, 2018, Program
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Sosyal Bilgiler Eğitimi
Afrina, A., Abbas, E. W., &Susanto, H. (2021). The role of historical science in social studies learning materials for ın creasing values of student's nationalism. The Innovation of Social Studies Journal, 3(1), 1-8. https://doi.org/ 10.20527/iis.v3i1.3769
Akarsu, AH, Yılmazer, A. ve Geçit, Y. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen eğitimi programlarının yapısı: 2006-2018 programlarının karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 23-60. https://izlik.org/JA66HL66NN
Aktepe, V. ve Gündüz, M. (2021). Sosyal bilgilerde değerler eğitimi, (Editörler: V. Aktepe, M. Gündüz, N. Kurtdede ve E. Yalçınkaya), Kuramdan Uygulamaya Sosyal Bilgiler Öğretimi içinde (210-233). Ankara: Pegem Akdemi Yayıncılık.
Aktepe, V. ve Güven, S. (2024). Pedagoji eğitiminin sosyal bilgiler eğitimine içerik ve yöntemsel yansımaları (Edt. E. Koçoğlu ve Ş. Egüz), Modüler Bağlamda Sosyal Bilgiler (Pedagoji Temelli Bakış) Cilt V içinde (113-138), Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Aktepe, V.,Tahiroğlu, M., & Sargın, M. T. S. (2014). İlkokul 4.sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi (TSA), 181(181), 259-272. https://doi.org/10.20296/tsad.45979
Altay, N. (2020). Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının beceriler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 276-297. https://izlik.org/JA26DT25XR
Arı, S., & Boyraz, C. (2023). K-12 beceri eğitiminde üst düzey düşünme becerileri: Sosyal bilgiler dersi örneği. Milli Eğitim Dergisi, 52(1), 601-626. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309163
Aslamiah, A., Abbas, E. W., & Mutiani, M. (2021). 21st-Century skills and social studies education. The Innovation of Social Studies Journal, 2(2), 82-92. https://doi.org/10.20527/
Aslan, M. (2024). 2018 Sosyal bilgiler öğretim programının sosyal beceri içeriği bağlamında incelenmesi. Journal of History School, 17(LXVIII), 463-482. http://dx.doi.org/10.29228/joh.72505
Boyraz, C.,& Türkcan, B. (2022). İlkokul sınıflarında neler oluyor? Düşünme becerileri üzerine bir durum çalışması. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12(1), 1-30. https://doi.org/10.18039/ajesi.848472
Bozkurt, F. (2021). 21. Yüzyıl Becerileri Açısından Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programının Değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 34-64. https://doi.org/10.9779/pauefd.688622
Burgos-Videla, C., Parada-Ulloa, M., &Martínez-Díaz, J. (2025). Critical thinking in the classroom: the historical method and historical discourse as tools for teaching socials tudies. Frontiers in Sociology, 10, 1526437. https://doi.org/10.3389/fsoc.2025.1526437
Canbaba, Z. (2020). Kitap İncelemeleri: Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 34-39. https://izlik.org/JA64TT23EY
Çatak, M. (2015). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitim programlarının incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (62), 69-94. https://izlik.org/JA86PY87HB
Çiydem, E.,& Kaymakcı, S. (2021). Türkiye’de sosyal bilgiler dersinin yönelimi üzerine bir değerlendirme. İnsan ve İnsan, 8(27), 179-207. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.818742
Çoban, O., & Akşit, İ. (2018). 2005 ve 2017 Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarının Öğrenme Alanı, Kazanım, Kavram, Değer ve Beceri Boyutları Açısından Karşılaştırılması/Comparison of 2005 and 2017 Social Studies Curriculum in Terms of Learning Area, Acquisition, Concept, Value and Skill. Journal of History Culture and Art Research, 7(1), 479-505. http://dx.doi.org/10.7596/taksad.v7i1.1395
Dallı, C. ve Hamarat, E. (2025). 2018 ile 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 15 (4), 1582-1623. https://doi.org/10.24315/tred.1510069
Demir, A. Y.,&Özyurt, M. (2021). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitaplarının 21. yüzyıl becerileri bağlamında incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 1254-1290. https://doi.org/10.17679/inuefd.867905
Demirezen, S. (2025). Sosyal bilgiler eğitimi alanında uluslararası derleme, araştırma ve çalışmalar, (Editör. Baş K.), “Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarının (2018-2024) değerler ve beceriler bakımından karşılaştırılması (s.166-180). Ankara: Serüven Yayıncılık.
Dere, İ.,& Kıral, N. Z. (2022). Türkiye’de sosyal bilgilerin yakın tarihi: 24 yıllık tecrübe (1998-2022). Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 206-224. https://doi.org/10.38015/sbyy.1154914
Doğan, İ. (2022). Sosyal bilgiler ders kitaplarında temel beceriler (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Iwasaki, K.,Murray, D. C., &Kuwabara, T. (2023). The Impact of Teachers Sharing Their Opinions Within a Semi-controversial Class in Japan: A Case Study on a Discussion of Lowering the Age of Candidacy in a Junior High School Social Studies Class. Journal of International Social Studies, 13(1), 3-31.
Kalaycı, N.,&Baysal, S. B. (2020). Sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2005-2017-2018). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 106-129. https://doi.org/10.32709/akusosbil.544022
Kembara, M. D.,Rozak, R. W. A., &Hadian, V. A. (2019). Research-based Lectures to Improve Students' 4C (Communication, Collaboration, Critical Thinking, andCreativity) Skills. Advances in SocialScience, Education and Humanities Research, volume 306. International Symposium on Social Sciences, Education, and Humanities (ISSEH 2018) (pp. 22-26). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/isseh-18.2019.6
Korkmaz, M. S.,& Güler, H. (2020). 1926 yılından günümüze ilköğretim okullarının programları ve sosyal bilgiler. Asia Minor Studies, 8(2), 501-512. https://doi.org/10.17067/asm.738144
Kuru, G. ve Şimşek, A. (2020). 2005 ve 2018 Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki derse özgü becerilerin öğretiminin karşılaştırılması. Kastamonu Education Journal, 28(6), 2410-2423. https://doi.org/10.24106/kefdergi.702220
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], (2005). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (4. ve 5.sınıf). Ankara: MEB Yayınları.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, https://mufredat.meb.gov.tr (Erişim Tarihi: 17.05.2025)
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, https://mufredat.meb.gov.tr (Erişim Tarihi: 17.05.2025)
National Council for the Social Studies [NCSS],(1994). Expectations for excellence: Curriculum standards for social studies. Washington, D.C. https://www.socialstudies.org/standards/national-curriculum-standards-social-studies-introduction (Erişim tarihi 04.04.2026)
Otuz, B.,Görkaş-Kayabaşı, B., &Ekici, G. (2018). 2017 Sosyal bilgiler dersi öğretim programının beceri ve değerlerinin anahtar yetkinlikler açısından analizi. Journal of Theoretical Educational Science, 11(4), 944-972. https://doi.org/10.30831/akukeg.409791
Öğreten, A. (2017). Sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki temel becerileri kazandırmada ilkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler ders kitabı içeriğinin yeterliliğine ilişkin öğretmen görüşleri (Yüksek Lisans Tezi), Ordu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ordu.
Önal, G. (2022). Sosyal bilgilerde beceri öğretimi. C. Öztürk & T. Kafadar (Ed.) Sosyal bilgiler öğretimi: Etkili vatandaşlık eğitimi el kitabı içinde (ss. 127-146). Pegem Akademi
Önger, S.,& Duman, S. N. (2024). 2018, 2023 ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 1308-1339. https://doi.org/10.51460/baebd.1450941
Sever, I. (2021). Sosyal bilgiler dersinin temel becerileri, (Editörler: V. Aktepe, M. Gündüz, N. Kurtdede ve E. Yalçınkaya), Kuramdan Uygulamaya Sosyal Bilgiler Öğretimi içinde (ss. 22-45). Ankara: Pegem Akdemi Yayıncılık.
Stanley, W. B. (2000). Critical issues in social studies research for the 21st century. (Editedby William B. Stanley). Pp.15-38, Emerald Group Publishing. https://doi.org/10.1108/978-1-60752-839-5
Solga, H.,& Van de Werfhorst, H. G. (2023). Skills and educational systems. In a research agenda for skills and ınequality (pp. 257-272). (Editedby M. Tåhlin), Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781800378469.00021
Şahin, E. N.,& Çelik, H. (2024). Sosyal bilimler alan becerilerinin 2024 sosyal bilgiler öğretim programı alan becerileri bölümünde yer alma durumu. International Journal of Values in Education and Society, 2(3), 35-51. https://doi.org/10.5281/zenodo.14575945
Şeker, M. (2021). An investigation in to social studies teachers’ self-efficacy perceptions about basic skills in the social studies curriculum. Review of International Geographical Education Online, 11(2), 317-334. https://doi.org/10.33403/rigeo.753880
Turan, S., & Akhan, O. (2024). 2024 Sosyal bilgiler öğretim programında okuryazarlıklar: MAXQDA ile tematik bir analiz. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 57-72. https://doi.org/10.17539/amauefd.1521061
Turan, R., Gedik, H., & Kutluay, G. (2025). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 107-134. https://doi.org/10.32960/uead.1627065
URL1: https://sozluk.gov.tr/?ara=beceri, (Erişim Tarihi: 17.05.2025)
URL2: https://chatgpt.com/s/m_69ede1f0e53881919acfdc8581ccf520
URL4: https://chatgpt.com/s/m_69f864cd5fcc819198e66e72462ccbba
URL3: https://chatgpt.com/s/m_6a11a16cd2648191bb523484933368db
URL5: https://chatgpt.com/s/m_69f8c219d63c81919b84d3b54f40e6f4
Yalçın, A. ve Tural, A. (2023). 21. Yüzyil Becerileri Işığında Sosyal Bilgiler Öğretim Programının İncelenmesi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 8 (1), 1-9. https://izlik.org/JA65MS77TM
Yetişensoy, O., & Okcu, A. (2025). PISA sorularının 2018 ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarında yer alan beceriler kapsamında incelenmesi. International Journal of Eurasian Education and Culture,10(30), 269-288.
http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.2872
Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırılmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(1), 108-142.
https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |