POLİFENOLLER VE KANSER İLİŞKİSİ: GÜNCEL YAKLAŞIMLAR
Özet
Biyolojik açıdan kanser, hücrelerin büyüme ve çoğalma süreçlerini düzenleyen kontrol mekanizmalarının bozulması sonucu ortaya çıkan bir hastalık grubudur. Polifenoller ise bitkilerde yaygın olarak bulunan ve biyoaktif bileşikler içerisinde en büyük fitokimyasal gruplardan biri olarak kabul edilen ikincil metabolitlerdir. Son yıllarda, makro ve mikro besin ögelerinin yanı sıra bitkisel kaynaklı biyoaktif bileşikler olan polifenollerin de kanserden korunma ve tedavi süreçlerindeki rolü araştırılmaktadır. Polifenoller, kimyasal yapılarında bulunan fenolik halka sayısı ve diğer yapısal özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Flavonoidler; flavonoller, flavonlar, flavanonlar, izoflavonlar, antosiyaninler ve flavanollerden oluşmakta; flavonoid olmayan polifenoller ise fenolik asitler, stilbenler, lignanlar ve tanenlerden meydana gelmektedir. Polifenollerin antikanser etkileri, çok sayıda hücresel sinyal yolunu düzenleyebilmelerinden kaynaklanmaktadır. Bu bileşikler, çeşitli enzimlerin ve proteinlerin aktivitesini etkileyerek karsinogenez sürecini farklı mekanizmalar aracılığıyla baskılayabilmektedir. Polifenoller; sinyal yolaklarının düzenlenmesi, oksidatif stresin azaltılması, kronik inflamasyonun baskılanması ve epigenetik mekanizmaların modülasyonu gibi çok yönlü etkiler aracılığıyla kanserle mücadele etmektedir. Bu etkiler, tümör büyümesinin inhibe edilmesine ve apoptozun uyarılmasına katkı sağlamaktadır. Polifenollerin antikanser etkilerinin temelinde antiinflamatuvar, antiproliferatif, antianjiyojenik, antimetastatik ve apoptotik özellikleri yer almaktadır. Yapılan araştırmalar, polifenollerin kanser hücreleri üzerindeki moleküler etkilerine ilişkin önemli bulgular ortaya koymuştur. Ancak bu sonuçların insanlara genellenebilmesi için daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: kanser, polifenol, Flavonoid, antikanser etki
Konu Alanı: Biyoloji -> Biyoloji (diğer) -> Beslenme
Alkan, Ş. B., & Rakıcıoğlu, N. (2021). Kanserin önlenmesi ve Tedavisinde Polifenollerin rolü. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 372-379.
Baykara, O. (2016). Kanser tedavisinde güncel yaklaşimlar. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(3), 154-165.
Biesalski, H. K., Dragsted, L. O., Elmadfa, I., Grossklaus, R., Müller, M., Schrenk, D., ... & Weber, P. (2009). Bioactive compounds: Definition and assessment of activity. Nutrition, 25(11-12), 1202-1205.
Blazinska, P., & Sykula, A. (2018). Application and properties of selected flavanones. Biotechnology and Food Science, 82(1), 61-74.
Bray, F., Laversanne, M., Sung, H., Ferlay, J., Siegel, R. L., Soerjomataram, I., & Jemal, A. (2024). Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians, 74(3), 229-263.
Ciupei, D., Colişar, A., Leopold, L., Stănilă, A., Diaconeasa, Z. M. (2024). Polyphenols: from classification to therapeutic potential and bioavailability. Foods, 13(24), 4131.
Cory, H., Passarelli, S., Szeto, J., Tamez, M., & Mattei, J. (2018). The role of polyphenols in human health and food systems: A mini-review. Frontiers in nutrition, 5, 370438.
Coward, L., Smith, M., Kirk, M., & Barnes, S. (1998). Chemical modification of isoflavones in soyfoods during cooking and processing. The American journal of clinical nutrition, 68(6), 1486S-1491S.
Dayem, A., Choi, H. Y., Yang, G. M., Kim, K., Saha, S. K., & Cho, S. G. (2016). The anti-cancer effect of polyphenols against breast cancer and cancer stem cells: molecular mechanisms. Nutrients, 8(9), 581.
Godse, A., Kothapalli, L., & Thomas, A. (2026). Proanthocyanidins Unveiled: An In-Depth Review of Their Mechanisms, Benefits, and Future Directions. Current Nutrition & Food Science.
Godyla-Jablonski, M., & Raczkowska, E. (2025). Roles of Selected Bioactive Compounds in Inhibiting the Development and Progression of Cancer—A Review. International Journal of Molecular Sciences, 26(21), 10343.
Gomez-Zorita, S., González-Arceo, M., Fernández-Quintela, A., Eseberri, I., Trepiana, J., & Portillo, M. P. (2020). Scientific evidence supporting the beneficial effects of isoflavones on human health. Nutrients, 12(12), 3853.
İşleroğlu, H., Yıldırım, Z., Yıldırım. M. (2005). Fonksiyonel bir gıda olarak keten tohumu. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 2005(2), 23-30.
Jiang, N., Doseff, A. I., & Grotewold, E. (2016). Flavones: from biosynthesis to health benefits. Plants, 5(2), 27.
Karadağ, G., Karaman, A. D., Öğüt, S. (2022). Meyve ve sebzelerde bulunan biyoaktif bileşenlerin sağlık üzerine etkileri. Toros University Journal of Food, Nutrition and Gastronomy, 1(1), 77-90.
Kolaç, T., Gürbüz, P., & Yetiş, G. (2017). Doğal ürünlerin fenolik içeriği ve antioksidan özellikleri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 5(1), 26-42.
Lagoa, R., Marques-da-Silva, D., Diniz, M., Daglia, M., & Bishayee, A. (2022, May). Molecular mechanisms linking environmental toxicants to cancer development: Significance for protective interventions with polyphenols. In Seminars in Cancer Biology (Vol. 80, pp. 118-144). Academic Press.
Lang, Y., Gao, N., Zang, Z., Meng, X., Lin, Y., Yang, S., ... & Li, B. (2024). Classification and antioxidant assays of polyphenols: A review. Journal of Future Foods, 4(3), 193-204.
Li, X. X., Liu, C., Dong, S. L., Ou, C. S., Lu, J. L., Ye, J. H., Zheng, X. Q. (2022). Anticarcinogenic potentials of tea catechins. Frontiers in Nutrition, 9, 1060783.
Long, J., Guan, P., Hu, X., Yang, L., He, L., Lin, Q., Li, T. (2021). Natural polyphenols as targeted modulators in colon cancer: molecular mechanisms and applications. Frontiers in Immunology, 12, 635484.
Manach, C., Scalbert, A., Morand, C., Rémésy, C., & Jiménez, L. (2004). Polyphenols: food sources and bioavailability. The American journal of clinical nutrition, 79(5), 727-747.
Marino, P., Mininni, M., Deiana, G., Marino, G., Divella, R., Bochicchio, I., Sanseverino, F. (2024). Healthy lifestyle and cancer risk: modifiable risk factors to prevent cancer. Nutrients, 16(6), 800.
Mattioli, R., Francioso, A., Mosca, L., & Silva, P. (2020). Anthocyanins: A comprehensive review of their chemical properties and health effects on cardiovascular and neurodegenerative diseases. Molecules, 25(17), 3809.
Murti, Y., & Mishra, P. (2014). Synthesis and evaluation of flavanones as anticancer agents. Indian Journal of Pharmaceutical Sciences, 76(2), 163.
Nandakumar, V., Singh, T., & Katiyar, S. K. (2008). Multi-targeted prevention and therapy of cancer by proanthocyanidins. Cancer letters, 269(2), 378-387.
Pandey, K. B., & Rizvi, S. I. (2009). Plant polyphenols as dietary antioxidants in human health and disease. Oxidative medicine and cellular longevity, 2(5), 270-278.
Pyo, Y., Kwon, K. H., & Jung, Y. J. (2024). Anticancer potential of flavonoids: Their role in cancer prevention and health benefits. Foods, 13(14), 2253.
Rathod, N. B., Elabed, N., Punia, S., Ozogul, F., Kim, S. K., & Rocha, J. M. (2023). Recent developments in polyphenol applications on human health: A review with current knowledge. Plants, 12(6), 1217.
Sanlier, N. T., Saçinti, K. G., Türkoğlu, İ., & Sanlier, N. (2025). Some Polyphenolic Compounds as Potential Therapeutic Agents in Cervical Cancer: The Most Recent Advances and Future Prospects. Nutrition Reviews, 83(5), 880-896.
Singaravelan, N., & Tollefsbol, T. O. (2025). Polyphenol-based prevention and treatment of cancer through epigenetic and combinatorial mechanisms. Nutrients, 17(4), 616.
Sun, L. R., Zhou, W., Zhang, H. M., Guo, Q. S., Yang, W., Li, B. J., Cui, R. J. (2019). Modulation of multiple signaling pathways of the plant-derived natural products in cancer. Frontiers in oncology, 9, 1153.
Yayan, J., Franke, K. J., Berger, M., Windisch, W., & Rasche, K. (2024). Adhesion, metastasis, and inhibition of cancer cells: a comprehensive review. Molecular biology reports, 51(1), 165.
Zhou, Q., Pan, H., & Li, J. (2019). Molecular insights into potential contributions of natural polyphenols to lung cancer treatment. Cancers, 11(10), 1565.