Orta Koridor Ülkelerinde Kadının Toplumsal Konumu
Özet
Feminizm odağına kadının konumlandıran, kadının temel hak ve özgürlüklerini savunan bir yaklaşımdır. Feminist teorinin sosyal bilim araştırmalarında yer almaya başlamasıyla toplumsal cinsiyet eşitsizliği ekonomik, toplumsal ve sosyal bir sorun olarak farklı disiplinlerde ele alınmıştır. Kadın hareketlerinin toplumsal yansımalarından sonra uluslararası kuruluşların gelişmişlik düzeylerini belirlerken toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin değerlendirilmesi yapılmaktadır.
Çin'in 2013 yılında ilan ettiği 'Kuşak ve Yol Girişimi'ne Türkiye kendi 'Orta Koridor' projesi ile 2015 yılında entegre olmuştur. Orta Koridor ülkeleri Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Kırgızistan, Özbekistan, Kazakistan, Afganistan ve Çin'dir. Dünya Ekonomik Forumu'nun yayınladığı Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu, Orta koridor genelinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ne düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. İncelenen verilerde Orta koridor ülkelerinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin istenilen düzeyde olduğu söylenemez. Orta koridor ülkelerinin eğitime katılımı ve siyasetin gidişatında cinsiyet eşitsizliği farkı giderek açılmaktadır. Ülkelerin uygulayacağı etkili projelerle bu farkın azalacağı düşünülmektedir
Anahtar Kelimeler: Orta Koridor, Feminizm, Toplumsal cinsiyet eşitsizliği
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Coğrafya, Planlama ve Kalkınma -> Coğrafya
Acar-Savran, G. (2004). Beden, emek, tarih: diyalektik bir feminizm için (1. Baskı).Kanat kitap
Bal, MD (2014). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine genel bakış. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 1(1), 15-28.
Bardakçı, Ş. ve Oğlak, S. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve Türkiye. Toplumsal Politika Dergisi, 3(1), 71-90.
Çakır, S. (2008). Kapitalizm ve patriyarkaya karşı: Sosyalist feminizm. Toplum ve Demokrasi dergisi, 2(4), 185-196.
Çımrın, FK (2024). Sosyal Bilimlerin Değişen Yüzü ve Kadın Araştırmaları. Sosyal Bilimler Çalışmaları Dergisi, 4(26), 5620-5629.
Doğanay, H., Şahin, İ. F., & Özdemir, Ü. (2007). Feminist Coğrafya ve Kadın Göçmenler. Doğu Coğrafya Dergisi, 12(17), 7-16.
Durgun, C. ve Gök, GO (2017). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği oranları BRICS & G7 ülkelerinin karşılaştırmalı analizi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2).
Güçlü, S. (2012). Feminist algoritma tartışmaları. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 2(1), 107-120.
Harding, S. (1987.) Giriş: Feminist bir yöntem var mı? Feminizm ve metodoloji, Indiana: Açık Üniversite.
CEDAW, (2025). Kadının İnsan Hakları Derneği, Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi
https://kadinininsanhaklari.org/savunuculuk/uluslararasi-sozlesmeler-ve-
mekanizmalar/cedaw/
Kaya, E., (2024). Orta Koridor’un Dünya Politikasında ve Avrasya’da Artan Önemi. Düşünce Dünyasında Türkiz, 15(1): 9-35.
Keller, E. F., (2007). Toplumsal cinsiyet ve bilim üzerine düşünceler. Çev.: Ferit Burak Aydar (1. Basım), Metis Yayınları.
Kızılçelik, S., (2001), Küreselleşme ve Sosyal Bilimler, Anı Yayıncılık, Ankara.
Lykke, N. (2010) Feminist studies: a guide to intersectional theory, methodology and writing, New York: Routledge.
Michel, A. (1993). Feminizm, çev. Şirin Tekeli, İletişim Yayınları.
Miroğlu, G. (2018). Kentlere feminist coğrafya perspektifinden bakmak. Ege Coğrafya Dergisi, 27(2), 183-194.
OECD, (2025). (Organisation for Economic Co-operation and Development) SIGI 2023 Global Report, https://www.oecd.org/en/publications/sigi-2023- global-report_4607b7c7-en.html
Öztan, E. (2015). Feminist araştırmalar ve yöntem içinde Toplumsal cinsiyet tartışmaları, Ed: Duysal Tuncer, Dipnot yayınları, 271-290.
Rhode, D. L. (1992). The politics of paradigms: Gender difference and gender disadvantage, Bock, G. & James, S. (der.)
Sevim, A. (2005). Feminizm. İstanbul: İnsan Yayınları.
Silvey, R., 2006, “Geographies of Gender and Migration: Spatializing Social Difference”, International Migration Review, Vol. 40, No. 1. (64-81)
Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Stoller, R. J. (1968). Sex and Gender. London: Hogarth Press.
T.C. Dışişleri Bakanlığı (2024). Türkiye’nin Çok Taraflı Ulaştırma Politikası. https://www.mfa.gov.tr/turkiye_nin-cok-tarafli-ulastirma-
politikasi.tr.mfa#:~:text=Orta%20Koridor%20%C3%BClkemizden%20ba%C5%9Flayarak%2C%20demiryolu,takip%20ederek%20%C3%87HC'ye%20uzanmaktad%C4%B1r
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (2024). Orta Koridor Güzergahı, https://www.uab.gov.tr/haberler/kuresel-ulasimin-yol-haritasi istanbul-da- cizilecek
Taş, G. (2016). Feminizm üzerine genel bir değerlendirme: Kavramsal analizi,tarihsel süreçleri ve dönüşümleri. Akademik hassasiyetler, 3(5).
T.C. Dışişleri Bakanlığı, (2024). Türkiye’nin Çok Taraflı Ulaştırma Politikası, https://www.mfa.gov.tr/turkiye_nin-cok-tarafli-ulastirma-politikasi.tr.mfa
Thebaud, F. (2005). Toplumsal cinsiyet araştırmaları. Kadınların Tarihi: Yirminci Yüzyılda Kültürel Bir Kimliğe Doğru, 5, 13-24.
Worldbank, (2026) Global Gender Gap Reports 2013-2025 https://www.weforum.org/publications/series/global-gender-gap-report/
Dünya Bankası, (2023). Orta Ticaret ve Ulaşım Koridoru, 2023. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099111723122527465/pdf/P1803220f 863200b5096710f86d78ee0b36.pdf
Yerimpasheva, A., Lipovka, A. & Zakirova, A. (2023). Orta Asya ve Orta Avrupa'nın Ülkeler Arası Çalışması
: Cinsiyet Eşitliği Sorunları. Avrasya Ekonomi ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 67(1), 125-138.
Yin, RK (2003). Vaka Çalışması Araştırma Tasarımı ve Yöntemleri (3. Baskı). Londra: Sage Yayınları.