Öğretmen Rolleri ve Pedagojik Dönüşüm (Bölüm Seçilmiştir H.H.K-.Ş.G.)
Özet
Eğitim anlayışı, toplumsal ihtiyaçların çeşitlenmesi, bilginin hızla yenilenmesi, teknolojik olanakların artması ve bireyden beklenen yeterliklerin değişmesiyle birlikte sürekli yeniden şekillenmektedir. Bu dönüşümün merkezinde ise öğretmen yer almaktadır. Bu bölüm, öğretmen rollerinde yaşanan dönüşümü ve pedagojik değişim sürecini kuramsal, uygulamalı ve güncel eğitim politikaları bağlamında ele almak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada, eğitimde değişim ve dönüşümün gerekliliği, bilgi toplumunda öğretmenin yeniden tanımlanan konumu, davranışçı yaklaşımdan yapılandırmacı yaklaşıma geçiş, öğretmen merkezli eğitimden öğrenci merkezli öğrenmeye yönelim ve bu süreçte ortaya çıkan yeni öğretmen rolleri bütüncül biçimde incelenmiştir.
Çalışmada ulusal ve uluslararası literatürden yararlanılmış; öğretmen yeterlikleri, mesleki gelişim, dijital pedagojik yeterlikler, yaşam boyu öğrenme, yapılandırmacı öğrenme, öğrenci merkezli eğitim ve çağdaş öğretmen rolleri alanındaki temel kaynaklar dikkate alınmıştır. Bunun yanında Türkiye’de öğretmenlik mesleğine ilişkin güncel politika belgeleri, öğretmen yeterlik çerçeveleri ve Türkiye Yüzyılı Maarif Model’inin ortaya koyduğu bütüncül eğitim anlayışı da değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Öğretmen roleri, pedagojik dönüşüm
Konu Alanı: Bilgisayar Bilimleri -> Bilgisayar Bilimleri (diğer) -> Bilgisayar Bilimleri (İnsan-Bilgisayar Etkileşimi)
Açar, A. (2021). Hizmet öncesi öğretmen eğitimine ilişkin ekonomik ve politik olguların öğretmen eğitimi programlarına yansıması (Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Albayrak, Y. (2012). Yapılandırmacı paradigma bağlamında öğretmenin rolünün incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Asmaz, A. (2019). John Dewey'in ilerlemeci eğitim felsefesine dayalı öğrenci merkezli eğitimin Türkçedeki derinlerdeki akademik başarıya etkisi. (Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Aydın, F. (2009). İşbirlikli öğrenme yönteminin 10. sınıf coğrafya dersinde başarıya, tutuma ve motivasyona etkileri. (Doktora tezi, Gazi Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7–74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
Brooks, J. G., & Brooks, M. G. (1999). In search of understanding: The case for constructivist classrooms (Rev. ed.). Association for Supervision and Curriculum Development.
Çiftci, G. (2025). Türkçe öğrencilerde çoklu zekâ türleri ile öğretmen rolleri arasındaki korelasyonun incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Çiftci, G. (2025). Türkçe öğrenicilerde çoklu zekâ türleri ve öğretmen rolleri arasındaki korelasyonun incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Elmalı, Ş. (2020). Bilim ve sanat merkezlerindeki fen grubu öğretmenlerine yönelik ASSURE öğretim tasarımı modeline dayalı mesleki gelişim programı geliştirilmesi. (Doktora tezi, Sakarya Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change (5th ed.). Teachers College Press.
Gredler, M. E. (2001). Learning and instruction: Theory into practice (4th ed.). Merrill Prentice Hall.
Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 8(3), 381–391. https://doi.org/10.1080/135406002100000512
Güleşen, Ş. (2025). Sınıf öğretmenlerinin etkili öğretim stratejilerini kullanma durumları ve derste kullandıkları öğretim yöntemlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi).
Gümüş, M. M. (2021). Öğretmenlerin dijital yeterlikleri. (Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Hargreaves, A. (2003). Teaching in the knowledge society: Education in the age of insecurity. Teachers College Press.
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (1999). Learning together and alone: Cooperative, competitive, and individualistic learning (5th ed.). Allyn & Bacon.
Kısaoğlu, F. (2025). Öğretmenlerin bilişimsel düşünme becerileri ile dijital öğretmen yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Knowles, M. S. (1984). Andragogy in action: Applying modern principles of adult learning. Jossey-Bass.
Merrill, M. D. (2002). First principles of instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), 43–59. https://doi.org/10.1007/BF02505024
Millî Eğitim Bakanlığı. (2017a). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2017b). Öğretmen strateji belgesi: 2017–2023. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). 2023 eğitim vizyonu. Millî Eğitim Bakanlığı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Millî Eğitim Bakanlığı.
Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
Noddings, N. (2005). The challenge to care in schools: An alternative approach to education (2nd ed.). Teachers College Press.
O’Neill, G., & McMahon, T. (2005). Student-centred learning: What does it mean for students and lecturers? In G. O’Neill, S. Moore, & B. McMullin (Eds.), Emerging issues in the practice of university learning and teaching (pp. 27–36). AISHE.
Özcan, M. (2023). Eğitimin ekonomik temelleri. M. Güçlü (ed.), Eğitime giriş içinde (ss. 196-216). Pegem Akademi.
Özkan, B. (2001). Yapılandırmacı Öğrenme Ortamlarında Özgün Etkinlik Ve Materyal kullanımının etkililiği. (Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Piaget, J. (1970). Science of education and the psychology of the child. Orion Press.
Poyraz, H. (2014). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme profilleri ile kurumları tarafından desteklenme algıları arasındaki ilişki (Sakarya ili örneği) (Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union. https://doi.org/10.2760/159770
Rogers, C. R. (1969). Freedom to learn. Merrill.
Selwyn, N. (2022). Education and technology: Key issues and debates (3nd ed.). Bloomsbury.
Shulman, L. S. (1986). Those who understand: Knowledge growth in teaching. Educational Researcher, 15(2), 4–14. https://doi.org/10.3102/0013189X015002004
Slavin, R. E. (1995). Cooperative learning: Theory, research, and practice (2nd ed.). Allyn & Bacon.
Şen, N. (2021). İngilizce öğretmenlerinin mesleki yeterlikleri ile hayat boyu öğrenme eğilimleri ve teknolojiyi entegre etme öz yeterlikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Şenyurt, Ö. (2018). Türk milli eğitim sisteminde bilgi okuryazarlığı gereksinimlerinin karşılanması (Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Tatlı, A. (2018). Öğretmenlerin dijital vatandaşlık düzeylerinin bilgi okuryazarlığı ile internet ve bilgisayar kullanım özyeterlikleri bağlamında değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Teke, D. (2020). Bilgi toplumunda yaşam boyu öğrenme ve yetişkin eğitimi: Öğretmenlerin mesleki çalışmaları üzerine bir araştırma. [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Tekin, EG (2010). Matematik eğitiminde biçimlendirici değerlendirmenin etkisi. (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Türk, M. (2017). Öğretmen adaylarının dijital bilgeliğe ilişkin yeterlik algılarının incelenmesi. (Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Ural, A. (2007). İşbirlikli öğrenmenin matematikteki akademik başarıya, kalıcılığa, matematik özyeterlilik algısına ve matematiğe karşı tutuma etkisi. (Doktora tezi, Gazi Üniversitesi). Ulusal Tez Merkezi.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Yenen, E. T., & Kılınç, H. H. (2018). Öğretmenlerin öğretmenlik mesleği genel yeterliklerine sahip olma düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2767-2787.
Yenen, E. T., & Kızkapan, O. (2025). The influence of learning scenarios on pre-service science teachers’ conceptions of constructivist pedagogy and attitudes toward instructional technologies. Discover Education, 4(1), 242. https://doi.org/10.1007/s44217-025-00701-5
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |