OBEZİTE GELİŞİMİNDE ULTRA İŞLENMİŞ BESİN TÜKETİMİ ETKİLİ MİDİR?

Ultra işlenmiş besinlerin dünya genelinde yaygın şekilde tüketildiği ve bireylerin günlük toplam enerji alımının önemli bir bölümünü oluşturduğu bildirilmektedir. Küreselleşmenin etkisiyle besin işleme ortamında son yıllarda yaşanan değişiklikler, özellikle ultra işlenmiş besinlere erişimin ve tüketimin artması, obezitenin başlıca çevresel risk faktörlerinden biri haline gelmiştir. Ultra işlenmiş besinlerin tüketimi, düşük diyet kalitesi, bağırsak disbiyozisi ve artmış viseral yağlanmaya bağlı olarak obezite gibi bazı kronik, bulaşıcı olmayan hastalıkların gelişimi ile ilişkilendirilmektedir. Bu besinlerin yüksek enerji yoğunluğuna ve düşük besin ögesi içeriğine sahip olmasının yanı sıra zayıf tokluk hissi oluşturması ve beyin ödül sistemine müdahale etmesi, aşırı yeme davranışlarını tetikleyebilmekte ve enerji dengesinin bozulmasına yol açabilmektedir. Bu bulgular doğrultusunda, ultra işlenmiş besin tüketiminin sınırlandırılmasına yönelik halk sağlığı stratejilerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Türkiye’nin Avrupa ülkeleri arasında obezitede ilk sırada olduğu ve çocukluk çağı obezitesinin de ülkemizde giderek arttığı düşünüldüğünde, ultra işlenmiş besinlere karşı farkındalığın artırılarak bu besinlerin sınırlandırılmasına, sağlıklı beslenme ortamlarının oluşturulması ve desteklenmesine, bireylerin yüksek kaliteli, az işlenmiş veya işlenmemiş besinlere yönlendirilmesine yönelik stratejik eylemlerin planlanması ve uygulanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Ülkemizde ultra işlenmiş besin tüketimi ile obezite arasındaki ilişkiye yönelik daha fazla çalışma yapılması gerektiği ve çalışma çıktılarının bu alandaki politikaların artırılması için bir temel oluşturabileceği düşünülmektedir.