KIRSAL COĞRAFYAYI MERKEZ-ÇEVRE EKSENİNDE YENİDEN DÜŞÜNMEK: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Bu bölüm, Türkiye'de kırsal coğrafya ve ilişkili alanlarda 1970'lerden günümüze uzanan akademik birikimi merkez–çevre ekseninde değerlendirmektedir. Scopus'ta yapılan taramadan elde edilen literatür, atıf takibi ve Türkçe çalışmalarla genişletilerek nitel bir okumaya tabi tutulmuştur. İnceleme dört dönemi izlemektedir: 1970'lerin betimleyici ve kalkınma odaklı yaklaşımları, 1980–2000 arasında eleştirel ekonomi politiğe yönelim, 2000–2015 döneminde neoliberal yeniden yapılanma ve tematik çeşitlenme, 2015 sonrasında ise iklim, göç ve idari reformların birikerek oluşturduğu baskılar. Tematik olarak literatür; tarım–çevre ekseni, toprak ve metalaşma, bölgesel eşitsizlik ve devlet müdahalesi etrafında yoğunlaşırken dijitalleşme, toplumsal cinsiyet ve karşılaştırmalı kuramsallaştırma görece ihmal edilmiştir. Bölüm, Türkiye gibi yarı-çevre bağlamlarda küçük üreticiliğin metalaşmayla, göçün seçici yatırımlarla ve devlet müdahalesinin kurumsal tutarsızlıkla bir arada var olduğunu ileri sürmektedir. Bu eş zamanlılık, merkez ülke deneyimlerinden türetilen doğrusal geçiş modellerinin sınırlarını görünür kılmaktadır. Sonuç olarak Türkiye örneği mevcut kuramları geçersiz kılmamakta, ancak bu kuramların evrensel geçerliliğine ilişkin kuramsal bir ihtiyat çağrısında bulunmaktadır.