"Kent Misafirlerinin" Kentsel Adalet Deneyimleri: Konya Örneği
Özet
Kentler fiziksel mekanların ötesinde mücadelelerin, hak arayışlarının, dönüşümlerin varolduğu mekânın yeniden üretilebildiği canlı bir yapıyı bizlere sunmaktadır. Bu canlı yapı içerisinde büyük küçük unsurları barındırırak varlığını tamamlar. Kentin sakinleri, yerel ve yerel olmayan halklar bu unsurun birer parçasını oluştururlar. Kent hakkı olarak adlandırılmış olan ve Henri Lefebvre’nin de belirttiği gibi, vatandaşı olsun ya da olmasın kentte ikamet edenlerin kent üzerinde hakkı vardır. Bu hakkı iki düzeyde açıklar. Birincisi mekanı kullanma hakkı, ikincisi kentle ilgili karar süreçlerinde söz hakkıdır. Çalışmamızda Suriyeliler’in Konya’daki yaşamlarına dair kent hakkı ve kentsel adalet konusundaki düşünceleri araştırılmıştır. Araştırma nitel araştırma deseninde tasarlanmıştır. Konya’da Geçici Koruma statüsünde 65 Suriye uyruklu katılımcı araştırmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Veriler yarıyapılandırılmış mülakat tekniğiyle toplanmış içerik analizi ile analiz edilerek bulgulara ulaşılmıştır. Suryelilerin, kent hakkına ne oranda sahip olabildikleri, karar alma sürecinde kendilerini nasıl konumlandırdıkları ve yaşadıkları deneyimlerle kentsel adalet kavramını nasıl algıladıkları, aidiyet duyguları, entegrasyona ve yeniden göçe dair düşünceleri betimlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kent Hakkı, Kentsel Adalet, Geçici Koruma, Göç
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Sosyal Bilgiler Eğitimi
1967 Protokolü. (1967). Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolü md. 1. 2. 04 30, 2026 tarihinde https://www.multeci.org.tr/wp-content/uploads/2016/12/1967-New-York-Protokolu-1.pdf adresinden alındı
5393 Sayılı Belediye Kanunu. (2005). 04 30, 2026 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden alındı
Adanalı, Y. (2011). Dünya’dan “Kent Hakkı” için Kentsel Mücadele Örnekleri: Hindistan, Dominik Cumhuriyeti, Brezilya, Venezüella ve ABD. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 9(36), 14-30.
Agcadağ Çelik, İ. (2021). Suriyelilerin Sınır Kentlerdeki Toplumsal Kabul ve Uyum Sürecine İlişkin Bir Araştırma. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(37), 4784-4823.
Akarçay-Ulutaş, D. (2022). Sosyal Hizmette Kültürel Yetkinlik Eğitimi: İçeriğe Yönelik Bir Sistematik Derleme Çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1248-1277.
Ateş, K. (2020). Göç Yönetiminde Yerel Yönetimlerin Rolü. Iğdır University Journal of Economics and Administrative Sciences(5), 23-40.
Bağder, M. (2020). John Rawls'un Adalet Düşüncesinin Oluşum Şartları Üzerine. Archives of Philosophy(53), 105-121.
Bauman, Z. (2017). Kimlik. Ankara: Heretik.
Buz, S., & Korç, S. (2021). Mültecilere Yönelik Kalici Çözümlerden Biri Olarak Gönüllü Geri Dönüş. Sosyal Politika Çalişmalari Dergisi(50), 195-230.
Cenevre Sözleşmesi. (1951). Mültecilerin Huhuhi Statüsüne İlişkin Sözleşme md. 1.B.(1).
Cenevre Sözleşmesi. (1951). Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme md. 1. A. (2).
Ceren, A. (2021). Afetler ve İnsani Yardım Faaliyetleri Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 289-312.
Çevik, H., & Buz, S. (2022). Sosyo-kültürel Entegrasyon ve Aidiyet: Ankara'daki Suriyelilerin Deneyimleri Bağlamında Bir Değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(2), 509-536.
Çuhadar Gürkaynak, E. (2012). Toplumsal Temas: Önyargı ve ayrımcılığı önlemek için bir sosyal değişim araco olarak kullanılabilir mi? K. Çayır, & M. Ayan içinde, Ayrımcılık; Çok Boyutlu Yaklaşımlar (s. 255-267). İstanbul Bilgi Üniversites Yayınları.
Erdoğan, M. (2020). Suriyeliler barometresi 2019 Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. Ankara: Orion Yayın.
Erdoğan, M. (2024). Suriyelilerle Uyum İçinde Yaşamin Çerçevesi. Surieyeliler Barometresi UNHCR.
Geray, C. (2000). Kentdaşlık hakları. İnsan Hakları Yıllığı, 498.
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2023, 12 2). https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638. https://www.goc.gov.tr: https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 adresinden alındı
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2023, 12 2). https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma-kanunu-ve-yonetmeligi. https://www.goc.gov.tr: https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma-kanunu-ve-yonetmeligi adresinden alındı
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. (2023, 12 2). https://www.goc.gov.tr/uluslararasi-koruma-istatistikler. https://www.goc.gov.tr: https://www.goc.gov.tr/uluslararasi-koruma-istatistikler adresinden alındı
Gökalp Aras, N., & Şahin Mencütek, Z. (20). Uluslararası Koruma ve Geçici Koruma. A. Kaya, S. Rotthmann, N. Gökalp Aras, & Z. Şahin Mencütek içinde, Koruma, Kabul ve Entegrasyon: Türkiye'de Mültecilik (s. 5-107). 2021: İstanbul Bilgi Üniveristesi Yayınları.
Günay-Aktaş, S., & Yayla, Ö. (2018). Mekân ve Yaşamsal Örüntüleri. N. Özgen içinde, Sosyal Coğrafya (s. 227-250). Ankara: Pegem Akademi.
Harvey , D. (2013). Asi Şehirler: Şehir Hakkından Kentsel Devrime Doğru,. (ç. A. Temiz, Dü.) İstanbul: Metis Yyayınları.
Harvey, D. (2008). The Right to The City. 53, 23-40.
Hobbes, T. (2008). Leviathan veya Bir Din ve Dünya Devletinin İceriği, Bicimi ve Kudreti. (S. Lim, Çev.) İstanbul: YKY Yayınları.
Hüsünbeyi, M. (2018). Mültecilik, Kent Hakkı, İzmir. İzmir Akdeniz Akademisi Dergisi, 4, 92.
International Rescue Committee. (2017). A Review of the Barriers to Safe and Equal Access to the City for the Displaced Residents of Dar es Salaam. The Right to the City for Urban Displaced, 1-28.
Kader, Y., & Ergin, A. (2024). Uluslararasi Koruma Ve Geçici Koruma Rejiminde Geçicilik Unsuru: “Geçici” Olan Nedir? İnsan Hakları Yıllığı, 42(2), 79-122.
Kalağan, G. (2021). Türkiye’De Kentsel Haklar: Sosyal Devlet Bağlaminda Konut Hakki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Iktisadi Ve Idari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 85-106.
Karagöz , D. (2025). Suriyeli Göçmenlerin Mekansal Pratikleri ve Toplumsal Uyuum Süreci: Samsun İlkadım'da Mekanın Üretimi Bağlamında Bir İnceleme. Trabzon: Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı V. kentsel Morfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı.
Karagöz, D., & Büyükcivelek, A. (2025). Mekansal Dinamikler Ekseninde Toplumsal Uyum ve Birlikete Yaşam:Ankara Altındağ'daki Suriyeliler Üzerine Bir İnceleme. Ankara Araştırmaları Dergisi, 13(2), 133-156.
Karasar, N. (2000). Bilimsel Araştırma Yöntemi (10. Baskı b.). Ankara: Nobel Yayınevi.
Karasu, M. A. (2008). Kentli haklarının Gelişimi ve Hukuki Boyutları. TBB Dergisi, 78, 38.
Kartal, K. S. (1978). Kentleşme ve İnsan. TODAİE Yayınları, 175.
Kaymaz, C. (2021). Henri Lefebvre'in Müdahaleleri: Kentsel Haklara Karşı Kent Hakkı. Alternatif Politika, 13(3), 758-789.
Keleş, R. (1994). Kent ve Çevre Haklarının Korunması Üzerine Gözlemler. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 49(3), 275-281.
Kocaoğlu, M. (2014). John Rawls: Adalet Teorisi ve Temel Kavramları. Ankara: İmaj Yayınevi.
Köşker, N. (2016). Öğretmen adaylarının Ortadoğu tasavvurları üzerine bir araştırma. a. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(43), 1463-1476.
Kuran, H. (2016). Şehir Hakkı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 71(2), 653-655.
Kuran, S. (2019). Kent Hakki Çerçevesinde 6360 Sayili Yasanin Incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(Cilt.11), 97-110.
Kurtuluş , A., Gök, M., Altuntaş, F., & Süleymanoğlu Kürüm, M. (2010). ent Sosyolojisinde Değişen Kavrayışlar ve Türkiye’nin Kentleşme Deneyimi. Türkiye Perspektifinden Kent Sosyolojisi Çalışmaları. İstanbul: Örgün Yayınevi.
Lefebvre, H. (1968). Le droit à la ville. Paris: Éditions Anthropos.
Lefebvre, H. (2018). Şehir Hakkı. (I. Ergüden, Çev.) İstanbul: İSel Yayıncılık.
Madanipour, A. (2013). The Identity of the City. S. Serreli içinde, City Project And Public Space: Urban and Landscape Perspectives (s. 49-65). Newyork: Springer.
Marcuse, P. (2014). “Hangi Kent? Kimlerin Hakkı? (A. (çev)Şen, Çev.) istanbul: Sel Yayıncılık.
Massey, D., & Zenteno, R. (1999). The dynamics of mass migration. Proceedings of the National Academy of Sciences, 96(9), 5328-5335.
Olcar, C., & Özkaynak, M. (2023). Mekansal Adalet Kavramı Bağlamında Tarihi Alanların Morfolojik Yaklaşımla Değerlendirilmesi, Amasya İçeri Şehir Örneği. Online Journal of Art and Design, 11(4), 249.
Özçürümez, S., & İçduygu, A. (2020). Zorunlu Göç Deneyimi ve Toplumsal Bütünleşme Kavramlar, Modeller ve Uygulamalar ile Türkiye. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Özdemir Mertoğlu, S. (2021). Kentte İnsan Hakları ve Kent Hakkı. OPUS–Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(40), 2731-2743.
Özgen, N. (2016). Nitel araştırmalarda verilerin toplanması ve analizi. N. Özgen içinde, Beşeri Coğrafyada Araştırma Yöntemleri ve Teknikler (s. 157-198). Ankara: Pegem Akademi.
Özgen, N. (2020). Ortadoğu Kavramına Yönelik Zihinsel Tasarımlar. International Journal of Geography and Geography Education(IGGE), 41, 36-58.
Özgen, N., & Volkan, İ. (2021). Kentsel Mekânda Kültürel Kimliğin Yeniden Üretimi: Ankara’daki Kültür Merkezleri. Coğrafi Bilimler Dergisi, 128-160.
Özgen, N., & Volkan, İ. (2021). Kültür Merkezlerine Yönelik Sosyomekansal bir Analiz: Ankara ÖrneğB. DTCF Dergisi, 1(61), 28-67.
Pogge, T. (2007). John Rawls: His Life and Theory of Justice. New York: : Oxford University Press.
Rawls, J. (2018). Bir Adalet Teorisi. Phoenıx Yayınevi.
Şahin, Ç. (2015). Türkiye’de kentsel dönüşüme dayali inşaat odakli ekonomi. Sosyoloji Konferansları, 51, s. 51-81.
Sözer, M. (2019). Göç, Toplumsal Uyum ve Aidiyet. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(28), 418-431.
TC. Adalet Bakanlığı. (tarih yok). İnsan Hakları Ders Notu. E. D. Başkanlığı içinde, Aday Memur Hazırlayıcı Eğitimi (s. 3-4). Eğitim Dairesi Başkanlığı.
Universal Declaration of Human Rights (12 10, 1948).
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
Yıldırım, S. (2023). Gönüllü Geri Dönüş: Uluslararası Deneyimler ve Türkiye. Liberal Düşünce Dergisi(110), 181-205.
Yıldırım, Y. (2019). Ulus Devlet, Mültecilik ve Menşe Ülkeye Geri Dönüş: Türkiye’de Yaşayan Suriyeli Mülteciler. Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yılmaz, E., & Çitçi, S. (2011). Kentlerin Ortaya Çikişi Ve Sosyo-Politik Açidan Türkiyede Kentleşme Dönemi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(35), 254-255.
Yılmaz, E., & Günay, G. (2022). Göçmenler ve Göçmen Ailelerin Karşılaştıkları Sorunlara İlişkin Bir Değerlendirme. Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakiltesi(UNIKA Toplum ve Bilim)Dergisi, 2(1), 1-19.
Yücel, H., & Kaynarca, G. (2011). Kentsel Dönüşüme Karşı Kent Hakkı Mücadelesi: Kazım Karabekir Mahallesi’nde Mekânsal Kimlik ve Dayanışma Örüntüleri. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 9(36), 117-139.
Zeybekoğlu Sadri, S. (2005). Kentsel dönüşüm ve kentte insan hakları. Kentsel Dönüşüm ve İnsan Hakları (s. 1-15). içinde İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.