KENT İÇİNDE KENT: BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR HASTANESİ'NDE YÖN BULMA, ALGI VE DUYUSAL DENEYİM
Özet
Türkiye'de Kamu-Özel İşbirliği modeliyle inşa edilen şehir hastaneleri, çok sayıda uzmanlık hastanesini tek bir yerleşkede toplayan megaölçekli yapılardır. Bu ölçek, kullanıcının mekânı algılama, zihinsel olarak haritalama ve hedefine ulaşma sürecini doğrudan etkilemektedir. Bu bölüm, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ni bir "kent içinde kent" olarak ele alarak iç mekânlarını yön bulma, algı ve duyusal deneyim ekseninde incelemektedir.
Çalışmada nitel mekân analizi yöntemi benimsenmiştir. Yazar tarafından yerinde yapılan proje incelemeleri ve çekilen fotoğraflar, otoparktan hasta odasına uzanan bir kullanıcı rotası boyunca sıralanmıştır. Fotoğraflar, Lynch'in kent imgesi öğeleri, Weisman'ın okunabilirlik değişkenleri ve duyusal ipuçlarından oluşan bir çerçeveyle kodlanmıştır.
Bulgular, yapının kent ölçeğinden ana dolaşım aksına kadar güçlü bir okunabilirlik kurgusuna sahip olduğunu göstermektedir. Otoparkta başlayıp iç sokakta süren renk kodlu blok sistemi, gün ışığı alan atrium ve kafeteryadaki ağaç biçimli kolon yön bulmayı destekleyen başlıca öğelerdir. Buna karşın servis katlarındaki tekdüze koridorlar, ortak alanlarda tekrarlanan aynı armatür motifi ve acil alanlarındaki sınırlı duyusal koruma, okunabilirliğin ve duyusal konforun zayıfladığı noktalardır.
Çalışma, megaölçekli sağlık yapılarında okunabilirliğin ana aks düzeyinde başarıyla kurulabildiğini, ancak birim ölçeğine inildikçe zayıflama eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bölüm, şehir hastaneleri için yedi algı temelli iç mekân tasarım ilkesi önererek sona ermektedir.
Anahtar Kelimeler: Başakşehir Çam Ve Sakura şehir hastanesi, yön bulma, okunabilirlik, duyusal deneyim, iyileştirici mekân, iç mekan
Konu Alanı: Mühendislik -> Mimarlık -> İç Mimarlık
Al Khatib, I., Samara, F., & Ndiaye, M. (2024). A systematic review of the impact of therapeutical biophilic design on health and wellbeing of patients and care providers in healthcare services settings. Frontiers in Built Environment, 10, 1467692. https://doi.org/10.3389/fbuil.2024.1467692
Anadolu Ajansı. (2021). Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi, sağlık sistemine sunduğu hizmetlerle adından söz ettiriyor. https://www.aa.com.tr/tr/saglik/basaksehir-cam-ve-sakura-sehir-hastanesi-saglik-sistemine-sundugu-hizmetlerle-adindan-soz-ettiriyor/2249724
Arthur, P., & Passini, R. (1992). Wayfinding: People, signs, and architecture. McGraw-Hill.
Attila Sağlık. (t.y.). Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi projesi. https://www.attila.com.tr/projeler-basaksehir-sehir-hastanesi.html
Carpman, J. R., & Grant, M. A. (1993). Design that cares: Planning health facilities for patients and visitors (2nd ed.). American Hospital Publishing.
Gibson, J. J. (1979). The ecological approach to visual perception. Houghton Mifflin.
Küre Ansiklopedi. (t.y.). Çam ve Sakura Şehir Hastanesi. https://kureansiklopedi.com/tr/detay/cam-ve-sakura-sehir-hastanesi-756da
Hillier, B., & Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge University Press.
Jamshidi, S., Ensafi, M., & Pati, D. (2020). Wayfinding in interior environments: An integrative review. Frontiers in Psychology, 11, 549628. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.549628
Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
Merleau-Ponty, M. (2012). Phenomenology of perception (D. A. Landes, Çev.). Routledge. (Özgün eser 1945'te yayımlanmıştır)
Morag, I., Heylighen, A., & Pintelon, L. (2016). Evaluating the inclusivity of hospital wayfinding systems for people with diverse needs and abilities. Journal of Health Services Research & Policy, 21(4), 243–248. https://doi.org/10.1177/1355819616642257
Noraslı, M., & Çınar, K. (2021). Konya Şehir Hastanesi sirkülasyon alanlarının mekân dizimi yöntemi ile analizi. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 11(4), 1348–1359. https://doi.org/10.7456/11104100/010
O'Neill, M. J. (1991). Evaluation of a conceptual model of architectural legibility. Environment and Behavior, 23(3), 259–284.
Pallasmaa, J. (2005). The eyes of the skin: Architecture and the senses. Wiley-Academy.
Passini, R. (1984). Wayfinding in architecture. Van Nostrand Reinhold.
Peponis, J., Zimring, C., & Choi, Y. K. (1990). Finding the building in wayfinding. Environment and Behavior, 22(5), 555–590.
Rousek, J. B., & Hallbeck, M. S. (2011). The use of simulated visual impairment to identify hospital design elements that contribute to wayfinding difficulties. International Journal of Industrial Ergonomics, 41(5), 447–458. https://doi.org/10.1016/j.ergon.2011.05.002
Sönmez, V., Van Puyvelde, A., Morag, I., & Pintelon, L. (2024). Improving wayfinding in hospitals for people with diverse needs and abilities: An exploratory approach based on multi-criteria decision making. Applied Ergonomics, 114, 104149. https://doi.org/10.1016/j.apergo.2023.104149
T.C. İstanbul Valiliği. (2020). Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi açılıyor. https://istanbul.gov.tr/basaksehir-cam-ve-sakura-sehir-hastanesi-aciliyor
Tekin, B. H., Corcoran, R., & Gutiérrez, R. U. (2023). A systematic review and conceptual framework of biophilic design parameters in clinical environments. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 16(1), 233–250. https://doi.org/10.1177/19375867221118675
Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420–421.
Ulrich, R. S. (1991). Effects of interior design on wellness: Theory and recent scientific research. Journal of Health Care Interior Design, 3, 97–109.
Weisman, J. (1981). Evaluating architectural legibility: Way-finding in the built environment. Environment and Behavior, 13(2), 189–204.
Zaal, I. J., Spruyt, C. F., Peelen, L. M., van Eijk, M. M. J., Wientjes, R., Schneider, M. M. E., Kesecioglu, J., & Slooter, A. J. C. (2013). Intensive care unit environment may affect the course of delirium. Intensive Care Medicine, 39(3), 481–488. https://doi.org/10.1007/s00134-012-2726-6
Zali, P., McElroy, L. B., Giardini, M. E., Chaiyawat, K., & Watson, M. (2025). A scoping review of the impact of environmental design on wayfinding for people with sensory impairment. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 19(2), 48–67. https://doi.org/10.1177/19375867251391361
saylam, S. (2026). KENT İÇİNDE KENT: BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR HASTANESİ'NDE YÖN BULMA, ALGI VE DUYUSAL DENEYİM. In Yılmaz, S. (Ed.), İç Mimarlıkta Güncel Yaklaşımlar ve Mekansal Araştırmalar - Contemporary Approaches and Spatial Research in Interior Architecture (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824921
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |