Kanamalı Serviks Kanseri Olgularına Yaklaşım
Özet
1.GİRİŞ
Serviks kanseri, kadınlarda görülen en yaygın jinekolojik malignitelerden biri olup özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde kansere bağlı mortalitenin önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Tarama programlarının yaygınlaşması ve insan papilloma virüsü (HPV) aşılamasının artmasına rağmen, birçok hasta halen lokal ileri evrede tanı almakta ve hastalığın neden olduğu komplikasyonlarla sağlık kuruluşlarına başvurmaktadır. Bu komplikasyonlar arasında en sık ve yaşamı tehdit edebilenlerden biri tümöre bağlı vajinal kanamadır (Singh et al., 2023; Bhatla et al., 2021).
Kanama; tanı anındaki ilk başvuru bulgusu olabileceği gibi, hastalık progresyonu sırasında veya rekürrens döneminde de ortaya çıkabilmektedir. Kanamanın şiddeti hafif lekelenmeden masif hemorajiye kadar geniş bir spektrum göstermektedir. Özellikle ileri evre serviks kanserinde tümörün servikal stromayı, parametrial dokuları ve pelvik vasküler yapıları invaze etmesi sonucunda gelişen kontrolsüz kanamalar, kısa sürede ciddi anemiye, hemorajik şoka ve mortaliteye neden olabilmektedir. Bunun yanında sürekli veya tekrarlayan kanamalar hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde bozmakta, enfeksiyon riskini artırmakta ve planlanan onkolojik tedavilerin gecikmesine yol açabilmektedir (Bhatla et al., 2021).
Kanamalı serviks kanseri hastasının yönetimi yalnızca kanamanın durdurulmasını hedefleyen lokal girişimlerden ibaret değildir. Başarılı tedavi; hastanın hemodinamik durumunun hızla değerlendirilmesini, uygun resüsitasyonu, kanamanın kaynağının belirlenmesini ve eş zamanlı olarak hastalığın evresi, performans durumu ve planlanan onkolojik tedavinin göz önünde bulundurulduğu multidisipliner bir yaklaşımı gerektirir. Bu süreçte jinekolojik onkolog, radyasyon onkoloğu, girişimsel radyolog, anesteziyoloji ve yoğun bakım uzmanı ile transfüzyon tıbbı ekibinin koordineli çalışması hayati önem taşımaktadır (Cibula et al., 2023).
Son yıllarda hemostatik radyoterapi tekniklerinin gelişmesi, selektif pelvik arter embolizasyonunun daha yaygın uygulanması ve modern destek tedavilerindeki ilerlemeler sayesinde daha önce yalnızca palyatif kabul edilen birçok hastada etkin kanama kontrolü sağlanabilmektedir. Bununla birlikte mevcut uluslararası kılavuzlar, kanamalı serviks kanseri yönetimi konusunda sınırlı sayıda yüksek düzey kanıt bulunduğunu ve tedavi kararlarının çoğunlukla hastanın klinik özelliklerine göre bireyselleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır (Cibula et al., 2023).
Bu bölümde kanamalı serviks kanseri olgularında ilk değerlendirme, acil yaklaşım, hemodinamik stabilizasyon, lokal ve sistemik hemostatik yöntemler, girişimsel radyoloji uygulamaları, hemostatik radyoterapi, cerrahi seçenekler ve palyatif bakım ilkeleri güncel literatür ve uluslararası kılavuzlar doğrultusunda ayrıntılı olarak ele alınacaktır. Amaç, günlük klinik pratikte karşılaşılan bu zorlu hasta grubunun yönetimine yönelik kanıta dayalı ve uygulanabilir bir yol haritası sunmaktır.
Bu bölümün hazırlanmasında PubMed/MEDLINE, Scopus ve Google Scholar veri tabanlarında serviks kanserine bağlı kanama ve kanama kontrolüne ilişkin literatür taranmıştır. 2008–2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar değerlendirilmiştir. Tarama sırasında “cervical cancer”, “vaginal bleeding”, “hemorrhage”, “hemostatic radiotherapy”, “arterial embolization”, “transarterial embolization”, “vaginal packing” ve “palliative bleeding” anahtar kelimeleri ve bunların uygun kombinasyonları kullanılmıştır. İngilizce yayımlanan çalışmalar ile güncel uluslararası kılavuzlar öncelikli olarak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: serviks kanseri, hemoraji, acil
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
Aapro, M., Beguin, Y., Bokemeyer, C., Dicato, M., Gascón, P., Glaspy, J., Hofmann, A., Link, H., Littlewood, T., Ludwig, H., Österborg, A., Pronzato, P., Santini, V., Schrijvers, D., Stauder, R., Jordan, K., & Herrstedt, J. (2018). Management of anaemia and iron deficiency in patients with cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines. Annals of Oncology, 29(Suppl. 4), iv96–iv110. https://doi.org/10.1093/annonc/mdx758
Alméciga, A., Rodriguez, J., Beltrán, J., Sáenz, J., Merchán, A., Egurrola, J., Burbano, J., Trujillo, L., Heredia, F., & Pareja, R. (2020). Emergency embolization of pelvic vessels in patients with locally advanced cervical cancer and massive vaginal bleeding: A case series in a Latin American oncological center. JCO Global Oncology, 6, 1376–1383. https://doi.org/10.1200/GO.20.00239
American College of Surgeons. (2025). Advanced Trauma Life Support (ATLS): Student Course Manual (11th ed.). ISBN-13 (978-1880696521)
Arends, J., Strasser, F., Gonella, S., Solheim, T. S., Madeddu, C., Ravasco, P., Buonaccorso, L., de van der Schueren, M. A. E., Baldwin, C., Chasen, M., & Ripamonti, C. I. (2021). Cancer cachexia in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines. ESMO Open, 6(3), Article 100092. https://doi.org/10.1016/j.esmoop.2021.100092
Bhatla, N., Aoki, D., Sharma, D. N., & Sankaranarayanan, R. (2021). Cancer of the cervix uteri: 2021 update. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 155(Suppl. 1), 28–44. https://doi.org/10.1002/ijgo.13865
Carsetti, A., Antolini, R., Casarotta, E., Damiani, E., Gasparri, F., Marini, B., Adrario, E., & Donati, A. (2023). Shock index as predictor of massive transfusion and mortality in patients with trauma: A systematic review and meta-analysis. Critical Care, 27, Article 85. https://doi.org/10.1186/s13054-023-04386-w
Carson, J. L., Stanworth, S. J., Guyatt, G., Valentine, S., Dennis, J., Bakhtary, S., Cohn, C. S., Dubon, A., Grossman, B. J., Gupta, G. K., Hess, A. S., Jacobson, J. L., Kaplan, L. J., Lin, Y. L., Metcalf, R. A., Murphy, C. H., Pavenski, K., Prochaska, M. T., Raval, J. S., … Pagano, M. B. (2023). Red blood cell transfusion: 2023 AABB international guidelines. JAMA, 330(19), 1892–1902. https://doi.org/10.1001/jama.2023.12914
Cibula, D., Raspollini, M. R., Planchamp, F., Centeno, C., Chargari, C., Felix, A., Fischerova, D., Jahnn-Kuch, D., Joly, F., Kohler, C., Lax, S., Lorusso, D., Mahantshetty, U., Mathevet, P., McCluggage, W. G., Meijer, C. J. L. M., Naik, R., Nout, R., Pötter, R., … Lindegaard, J. C. (2023). ESGO/ESTRO/ESP guidelines for the management of patients with cervical cancer—Update 2023. International Journal of Gynecological Cancer, 33(5), 649–666. https://doi.org/10.1136/ijgc-2023-004429
Eleje, G. U., Eke, A. C., Igberase, G. O., Igwegbe, A. O., & Eleje, L. I. (2019). Palliative interventions for controlling vaginal bleeding in advanced cervical cancer. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(3), Article CD011000. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011000.pub3
Gray, H. (1918). Anatomy of the human body (W. H. Lewis, Ed.). Lea & Febiger.
Hanahan, D. (2022). Hallmarks of Cancer: New Dimensions. Cancer Discovery, 12(1), 31–46. https://doi.org/10.1158/2159-8290.CD-21-1059
Hu, Y., Jin, Y., Wang, D., & Luo, Y. (2023). Observation of hemostatic effectiveness and safety of ultrasound-CT guided 3D intracavitary and interstitial brachytherapy in the treatment of larger cervical cancer with bleeding: A retrospective study. Medicine, 102(37), e34904. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000034904
Johnstone, C., & Rich, S. E. (2018). Bleeding in cancer patients and its treatment: A review. Annals of Palliative Medicine, 7(2), 265–273. https://doi.org/10.21037/apm.2017.11.01
Josephs, S. C. (2008). Obstetric and gynecologic emergencies: A review of indications and interventional techniques. Seminars in Interventional Radiology, 25(4), 337–346. https://doi.org/10.1055/s-0028-1102992
Koch, E., & Lovett, S. (2019). Shock index in the emergency department: Utility and limitations. Open Access Emergency Medicine, 11, 179–199. https://doi.org/10.2147/OAEM.S178358
Kristensen, A. K. B., Holler, J. G., Hallas, J., Lassen, A., & Shapiro, N. I. (2016). Is shock index a valid predictor of mortality in emergency department patients with hypertension, diabetes, high age, or receipt of β- or calcium channel blockers? Annals of Emergency Medicine, 67(1), 106–113.e6. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2015.05.020
Mahmoud, O., & Einstein, M. H. (2018). Which patients with cervical squamous cell carcinoma might benefit from neoadjuvant chemotherapy? Journal of Clinical Oncology, 36(16), 1543–1547. https://doi.org/10.1200/JCO.2017.77.3416
Mayr, N. A., Wang, J. Z., Zhang, D., Montebello, J. F., Grecula, J. C., Lo, S. S., Fowler, J. M., & Yuh, W. T. C. (2009). Synergistic effects of hemoglobin and tumor perfusion on tumor control and survival in cervical cancer. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics, 74(5), 1513–1521. https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2008.09.050
Meixner, E., Hoeltgen, L., Dinges, L. A., Harrabi, S., Seidensaal, K., Weykamp, F., Hoegen-Sassmannshausen, P., Vinsensia, M., König, L., Deng, M., Debus, J., & Hörner-Rieber, J. (2025). Efficacy of palliative hemostatic radiotherapy for tumor bleeding and pain relief in locally advanced pelvic gynecological malignancies. Strahlentherapie und Onkologie, 201(5), 528–536. https://doi.org/10.1007/s00066-024-02319-2
Moradi, L. A., Schneider, C. S., Deshane, A. S., Popple, R. A., Kim, R. Y., & Marcrom, S. R. (2022). Hypofractionated radiation leads to more rapid bleeding cessation in women with vaginal bleeding secondary to gynecologic malignancy. Radiation Oncology, 17, Article 34. https://doi.org/10.1186/s13014-022-01995-7
Munteanu, O., Secara, D., Neamtu, M. N., Baros, A., Dimitriade, A., Dorobat, B., Carp, A., Gheoca Mutu, D. E., & Cirstoiu, M. M. (2022). Our experience in using the endovascular therapy in the management of hemorrhages in obstetrics and gynecology. Diagnostics, 12(6), Article 1436. https://doi.org/10.3390/diagnostics12061436
Rossaint, R., Afshari, A., Bouillon, B., Cerny, V., Cimpoesu, D., Curry, N., Duranteau, J., Filipescu, D., Grottke, O., Grønlykke, L., Harrois, A., Hunt, B. J., Kaserer, A., Komadina, R., Madsen, M. H., Maegele, M., Mora, L., Riddez, L., Romero, C. S., … Spahn, D. R. (2023). The European guideline on management of major bleeding and coagulopathy following trauma: Sixth edition. Critical Care, 27, Article 80. https://doi.org/10.1186/s13054-023-04327-7
Sanders, J. J., Temin, S., Ghoshal, A., Alesi, E. R., Ali, Z. V., Chauhan, C., Cleary, J. F., Epstein, A. S., Firn, J. I., Jones, J. A., Litzow, M. R., Lundquist, D., Mardones, M. A., Nipp, R. D., Rabow, M. W., Rosa, W. E., Zimmermann, C., & Ferrell, B. R. (2024). Palliative care for patients with cancer: ASCO guideline update. Journal of Clinical Oncology, 42(19), 2336–2357. https://doi.org/10.1200/JCO.24.00542
Singh, D., Vignat, J., Lorenzoni, V., Eslahi, M., Ginsburg, O., Lauby-Secretan, B., et al. (2023). Global estimates of incidence and mortality of cervical cancer in 2020: A baseline analysis of the WHO Global Cervical Cancer Elimination Initiative. The Lancet Global Health, 11(2), e197–e206. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(22)00501-0
van Lonkhuijzen, L., & Thomas, G. (2011). Palliative radiotherapy for cervical carcinoma, a systematic review. Radiotherapy and Oncology, 98(3), 287–291. https://doi.org/10.1016/j.radonc.2011.01.009
World Health Organization. (2018). WHO guidelines for the pharmacological and radiotherapeutic management of cancer pain in adults and adolescents. World Health Organization. ISBN 9789241550390.
WOMAN Trial Collaborators. (2017). Effect of early tranexamic acid administration on mortality, hysterectomy, and other morbidities in women with post-partum haemorrhage (WOMAN): An international, randomised, double-blind, placebo-controlled trial. The Lancet, 389(10084), 2105–2116. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)30638-4
Yanazume, S., Douzono, H., Yanazume, Y., Iio, K., & Douchi, T. (2013). New hemostatic method using Mohs’ paste for fatal genital bleeding in advanced cervical cancer. Gynecologic Oncology Case Reports, 4, 47–49. https://doi.org/10.1016/j.gynor.2013.01.001
Yanazume, Y., Douzono, H., Yanazume,S., Iio, K., Kojima, N., Mukaihara, K., & Douchi, T. (2013). Clinical usefulness of Mohs’ paste for genital bleeding from the uterine cervix or vaginal stump in gynecologic cancer. Journal of Palliative Medicine, 16(2), 193–197. https://doi.org/10.1089/jpm.2012.0219