İÇ MİMARLIKTA MEKÂN KURAMI, ALGI VE DUYUSAL DENEYİM TASARIMI
Özet
Bu çalışma, iç mimarlığın söylemi ile araçları arasındaki bir uyumsuzluktan yola çıkar. Disiplin mekânın deneyimle kurulduğunu tekrarlarken, plan, kesit, mahal listesi ve render mekânı hâlâ olaydan önce var olan sabit bir hacim olarak temsil etmektedir. Uyumsuzluğu gidermek yerine kaynağına inen çalışma şu soruyu sorar: bir yapının mekân olarak gerçekleşmesini sağlayan nedir? Cevap üç kayıttan geçerek aranır. İlki kavramsaldır ve olay ile vaka arasında bir ayrım kurar; ayrım Bernard Tschumi, Claude Romano ve Bernhard Waldenfels arasındaki kavramsal sürtünme korunarak geliştirilir. İkincisi tarihsel ve dilseldir; mekân, hayyiz ve mahal terimlerinin İslam düşüncesindeki konumunu inceleyerek mesleki dile sinmiş varsayımları açığa çıkarır. Üçüncüsü bu çerçeveyi Nizâmî'nin Heft Peyker'indeki yedi köşk anlatısı üzerinde sınar ve yedi hikâyeden yalnızca bir kısmının olay kavramına yaklaştığını gösterir. Buradan mekânsal ilişkilerin yapının maddi sürekliliğinden bağımsız olarak yeniden gerçekleşmesini adlandıran bir kavram önerilir: mekânın aralıklılığı. Varılan sonuç şudur: iç mimarlık olayı tasarlayamaz, ancak olayın gerçekleşebileceği aralığı tasarlayabilir ve çoğu zaman farkında olmadan o aralığı kapatmaktadır.
Anahtar Kelimeler: mekân kuramı, olay, mekânın aralıklılığı, iç mimarlık, fenomenoloji, mimari temsil
Konu Alanı: Mühendislik -> Mimarlık -> İç Mimarlık
Charitonidou, M. (2020). Simultaneously space and event: Bernard Tschumi’s conception of architecture. ARENA Journal of Architectural Research, 5(1), 1-17. https://doi.org/10.5334/ajar.250
Charitonidou, M. (2023). Bernard Tschumi’s architecture as the discourse of events. Taylor and Francis. https://doi.org/10.4324/9781003372080-8
Chelkowski, P. J. (1991). Āyā uprā-yi Turāndut-i Pūchīnī bar asās-i Kūshk-i Surkh-i Haft Paykar-i Niẓāmī ast? [Puccini’nin Turandot operası Nizâmî’nin Heft Peyker’indeki Kırmızı Köşk’e mi dayanmaktadır?]. Īrān-shināsī, 3(4).
Cürcânî, S. Ş. (2021). Şerhu'l-Mevâkıf (Ö. Türker, Çev.; 2. bs., C. 1). Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. (Özgün eser Arapça basımı: İstanbul, 1292)
Dündar, Z. (2019). Zaman ve mekânın şiirsel imgelemi: Mardin’de ara mekânlar. IDA: International Design and Art Journal, 1(1), 1-12.
Elden, S. (2004). Introduction. H. Lefebvre içinde, Rhythmanalysis: Space, time and everyday life (ss. vii-xv). Continuum.
Evans, R. (1997). Translations from drawing to building. Translations from drawing to building and other essays içinde (ss. 153-193). Architectural Association. (Özgün metin 1986'da AA Files, 12'de yayımlandı)
Friesen, N. (2014). Bernhard Waldenfels’ responsive phenomenology of the alien: An introduction and review. Phenomenology & Practice, 8(1), 68-77.
Kutluer, İ. (2003). Mekân. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 28, s. 550-552). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi.
Lefebvre, H. (2004). Rhythmanalysis: Space, time and everyday life (S. Elden & G. Moore, Çev.). Continuum.
Nizâmî-i Gencevî. (2013). Heft Peyker (Mehmed Emin Yümni, Çev.). Büyüyenay Yayınları.
Romano, C. (2009). Event and world (S. Mackinlay, Çev.). Fordham University Press. (Özgün eser 1998'de yayımlandı)
Tschumi, B. (1981). Violence of architecture. Artforum, 20(1), 44-47.
Tschumi, B. (1994a). Architecture and disjunction. MIT Press.
Tschumi, B. (1994b). The Manhattan transcripts (Gözden geçirilmiş bs.). Academy Editions. (Özgün eser 1981'de yayımlandı)
Waldenfels, B. (2009a). Phenomenology between pathos and response. Santalka: Filosofija, 17(3), 92-102. https://doi.org/10.3846/1822-430X.2009.17.3.92-102
Waldenfels, B. (2009b). Ortsverschiebungen, Zeitverschiebungen: Modi leibhaftiger Erfahrung. Suhrkamp.
Waldenfels, B. (2011). Phenomenology of the alien: Basic concepts (A. Kozin & T. Stähler, Çev.). Northwestern University Press. (Özgün eser 2006'da yayımlandı)
Yavuz, Y. Ş. (1995). Eş'ariyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 11, ss. 447-455). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi.
Dündar, Z. (2026). İÇ MİMARLIKTA MEKÂN KURAMI, ALGI VE DUYUSAL DENEYİM TASARIMI. In Yılmaz, S. (Ed.), İç Mimarlıkta Güncel Yaklaşımlar ve Mekansal Araştırmalar - Contemporary Approaches and Spatial Research in Interior Architecture (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824921
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |