Hiperemezis Gravidarum ve Gebelikte Şiddetli Bulantı-Kusmanın Acil Yönetimi
Özet
Bulantı ve kusma gebeliğin en sık görülen yakınmalarındandır; ancak bir grup gebede tablo şiddetli ve inatçı bir hâl alarak hiperemezis gravidaruma dönüşür. Bu durum sıvı-elektrolit kaybı, kilo kaybı ve beslenme bozukluğuna yol açar ve gebelikte hastaneye yatışın önemli bir nedenidir. Bu bölümde hiperemezis gravidaruma güncel ve uygulanabilir bir yaklaşım sunulmaktadır. Önce tanım ve sınıflandırma ele alınmış; Windsor uzlaşı tanımı aktarılmış, PUQE puanlamasına dayalı şiddet sınıflaması tablolaştırılmış ve idrarda ketonun şiddet ölçütü olarak kullanılmaması gerektiği vurgulanmıştır. Epidemiyoloji ve risk etkenleri başlığında önceki gebelikteki hiperemezis öyküsünün en güçlü belirleyici olduğu belirtilmiş; çoğul gebelik, mol gebeliği ve ailesel yatkınlık tartışılmıştır. Etiyoloji ve patofizyoloji bölümünde hormonal etkenler, GDF15 üzerinden gösterilen genetik yatkınlık, oksidatif stres ve sindirim sistemi hareketlerindeki değişiklikler aktarılmış; hiperemezisin ruhsal bir hastalık olmadığı, ruhsal belirtilerin çoğu zaman tablonun sonucu olduğu vurgulanmıştır. Klinik değerlendirme başlığında öykü, dehidratasyon bulguları, laboratuvar tetkikleri ve ayırıcı tanı tablolaştırılmıştır. Komplikasyonlar bölümünde elektrolit bozuklukları, tiamin eksikliğine bağlı Wernicke ensefalopatisi, tromboemboli, diş erozyonu ve beslenme bozukluğu ele alınmıştır. Yönetim, yaşam tarzı önlemlerinden basamaklı farmakolojik tedaviye uzanan bir çerçevede sunulmuş; piridoksin-doksilamin birleşiminden kortikosteroidlere kadar seçenekler doz, uygulama yolu ve gebelikteki güvenlik verileriyle birlikte tablo ve algoritma hâlinde verilmiştir. Hastaneye yatış ölçütleri, sıvı ve elektrolit tedavisi, glukoz öncesi tiamin uygulamasının kritik önemi, tromboproflaksi, dirençli olgular, beslenme desteği, izlem, taburculuk ölçütleri ve tekrarlama riski ayrıca ele alınmıştır. Erken tanı, basamaklı tedavi ve multidisipliner destek, hem annenin sağlığını hem de gebeliğin sağlıklı sürmesini korumada belirleyicidir.
Anahtar Kelimeler: Hiperemezis gravidarum, Gebelikte bulantı-kusma, PUQE skoru, Antiemetik tedavi, Tiamin eksikliği, Wernicke ensefalopatisi
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2018). Practice Bulletin No. 189: Nausea and vomiting of pregnancy. Obstetrics & Gynecology, 131(1), e15–e30. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002456
Black, F. O. (2002). Maternal susceptibility to nausea and vomiting of pregnancy: Is the vestibular system involved? American Journal of Obstetrics and Gynecology, 186(5), S204–S209. https://doi.org/10.1067/mob.2002.122602
Boelig, R. C., Barton, S. J., Saccone, G., Kelly, A. J., Edwards, S. J., & Berghella, V. (2016). Interventions for treating hyperemesis gravidarum. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2016(5), CD010607. https://doi.org/10.1002/14651858.CD010607.pub2
Bülbül, M., Kaplanoğlu, M., Arslan Yıldırım, E., & Yılmaz, B. (2017). Hiperemezis gravidarum. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 26(3), 269–296. https://doi.org/10.17827/aktd.303579
Fejzo, M., Rocha, N., Cimino, I., Lockhart, S. M., Petry, C. J., Kay, R. G., Burling, K., Barker, P., George, A. L., Yasara, N., Premawardhena, A., Gong, S., Cook, E., Rimmington, D., Rainbow, K., Withers, D. J., Cortessis, V., Mullin, P. M., MacGibbon, K. W., … O'Rahilly, S. (2024). GDF15 linked to maternal risk of nausea and vomiting during pregnancy. Nature, 625(7996), 760–767. https://doi.org/10.1038/s41586-023-06921-9
Fejzo, M. S., Sazonova, O. V., Sathirapongsasuti, J. F., Hallgrímsdóttir, I. B., Vacic, V., MacGibbon, K. W., Schoenberg, F. P., Mancuso, N., Slamon, D. J., & Mullin, P. M. (2018). Placenta and appetite genes GDF15 and IGFBP7 are associated with hyperemesis gravidarum. Nature Communications, 9(1), Article 1178. https://doi.org/10.1038/s41467-018-03258-0
Fejzo, M. S., Trovik, J., Grooten, I. J., Sridharan, K., Roseboom, T. J., Vikanes, Å., Painter, R. C., & Mullin, P. M. (2019). Nausea and vomiting of pregnancy and hyperemesis gravidarum. Nature Reviews Disease Primers, 5, Article 62. https://doi.org/10.1038/s41572-019-0110-3
Huybrechts, K. F., Hernández-Díaz, S., Straub, L., Gray, K. J., Zhu, Y., Patorno, E., Desai, R. J., Mogun, H., & Bateman, B. T. (2018). Association of maternal first-trimester ondansetron use with cardiac malformations and oral clefts in offspring. JAMA, 320(23), 2429–2437. https://doi.org/10.1001/jama.2018.18307
Jansen, L. A. W., Koot, M. H., van 't Hooft, J., Dean, C. R., Bossuyt, P. M. M., Ganzevoort, W., Gauw, N., Van der Goes, B. Y., Rodenburg, J., Roseboom, T. J., Painter, R. C., & Grooten, I. J. (2021). The Windsor definition for hyperemesis gravidarum: A multistakeholder international consensus definition. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 266, 15–22. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2021.09.004
Koren, G., Boskovic, R., Hard, M., Maltepe, C., Navioz, Y., & Einarson, A. (2002). Motherisk—PUQE (pregnancy-unique quantification of emesis and nausea) scoring system for nausea and vomiting of pregnancy. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 186(5), S228–S231. https://doi.org/10.1067/mob.2002.123054
Koren, G., Clark, S., Hankins, G. D. V., Caritis, S. N., Miodovnik, M., Umans, J. G., & Mattison, D. R. (2010). Effectiveness of delayed-release doxylamine and pyridoxine for nausea and vomiting of pregnancy: A randomized placebo controlled trial. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 203(6), 571.e1–571.e7. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2010.07.030
Laloğlu, E., Aksoy, A. N., & Özkaya, A. L. (2021). The relationship between serum heme oxygenase-1 level and oxidative stress in patients with hyperemesis gravidarum. Kafkas Journal of Medical Sciences, 11(1 Suppl), 157–162. https://doi.org/10.5505/kjms.2021.67984
Matthews, A., Haas, D. M., O'Mathúna, D. P., & Dowswell, T. (2015). Interventions for nausea and vomiting in early pregnancy. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(9), CD007575. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007575.pub4
Nelson-Piercy, C., Dean, C., Shehmar, M., Gadsby, R., O'Hara, M., Hodson, K., Nana, M., & Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. (2024). The management of nausea and vomiting in pregnancy and hyperemesis gravidarum (Green-top Guideline No. 69). BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 131(7), e1–e30. https://doi.org/10.1111/1471-0528.17739
Oudman, E., Wijnia, J. W., Oey, M., van Dam, M., Painter, R. C., & Postma, A. (2019). Wernicke's encephalopathy in hyperemesis gravidarum: A systematic review. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 236, 84–93. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2019.03.006
Uhlen, M.-M., Tveit, A. B., Stenhagen, K. R., & Mulic, A. (2014). Self-induced vomiting and dental erosion: A clinical study. BMC Oral Health, 14, Article 92. https://doi.org/10.1186/1472-6831-14-92
Viljoen, E., Visser, J., Koen, N., & Musekiwa, A. (2014). A systematic review and meta-analysis of the effect and safety of ginger in the treatment of pregnancy-associated nausea and vomiting. Nutrition Journal, 13, Article 20. https://doi.org/10.1186/1475-2891-13-20
göçer, h. (2026). Hiperemezis Gravidarum ve Gebelikte Şiddetli Bulantı-Kusmanın Acil Yönetimi. In YURTCU, N. (Ed.), Obstetrik ve Jinekolojik Acillerde Multidisipliner Güncel Yaklaşım (pp. 99-116). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823962
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |