GEBELİKTE TRAVMA: ANNE VE FETÜSÜN ACİL YÖNETİMİ
Özet
Gebelikte travma, obstetrik dışı maternal ölüm nedenlerinin başında gelmekte ve anne ile fetüsün eş zamanlı değerlendirilmesini gerektiren önemli bir klinik durum oluşturmaktadır. Gebeliğe bağlı anatomik ve fizyolojik değişiklikler, yaralanma paternlerini ve klinik bulguların yorumlanmasını etkileyerek travma yönetimini güçleştirebilir. Gebe travma hastasına yaklaşımda temel öncelik maternal stabilizasyonun sağlanmasıdır. Hava yolu güvenliği, yeterli oksijenasyon, dolaşımın desteklenmesi ve kanama kontrolü standart travma ilkelerine göre yürütülmeli; gebelik, gerekli görüntüleme, cerrahi girişim veya transfüzyonun geciktirilmesine neden olmamalıdır. Yaklaşık 20. gebelik haftasından sonra aortokaval kompresyon manuel sol uterin deplasman veya uygun pozisyonlandırmayla azaltılmalıdır. Maternal stabilizasyonun ardından gebelik haftasına uygun fetal ve obstetrik değerlendirme başlatılmalı; viabl gebeliklerde fetal kalp hızı ve uterin aktivite izlenmelidir. Plasenta dekolmanı, fetomaternal kanama, preterm eylem ve membran rüptürü travmaya bağlı başlıca obstetrik komplikasyonlardır. Normal ultrasonografi plasenta dekolmanını, negatif E-FAST ise önemli intraabdominal yaralanmayı tek başına dışlamaz. Maternal kardiyak arrest durumunda resüsitatif doğum hazırlığı gecikmeden başlatılmalıdır. Başarılı yönetim; travma, obstetri, anestezi, yenidoğan, radyoloji ve kan bankasının koordineli çalışmasına, seri klinik değerlendirmeye ve hasta özelinde risk temelli karar verilmesine dayanır.
Anahtar Kelimeler: Gebelik, travma, maternal resüsitasyon, resüsitatif doğum.
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
American College of Obstetricians and Gynecologists. (1999). Obstetric aspects of trauma management (ACOG Educational Bulletin No. 251). International Journal of Gynecology & Obstetrics, 64(1), 87–94.
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2012). ACOG Committee Opinion No. 518: Intimate partner violence. Obstetrics & Gynecology, 119(2, Pt. 1), 412–417. https://doi.org/10.1097/AOG.0b013e318249ff74
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2017). Committee Opinion No. 723: Guidelines for diagnostic imaging during pregnancy and lactation. Obstetrics & Gynecology, 130(4), e210–e216. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002355
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2017). Practice Bulletin No. 181: Prevention of Rh D alloimmunization. Obstetrics & Gynecology, 130(2), e57–e70. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002232
American College of Surgeons. (n.d.). Advanced Trauma Life Support (ATLS). https://www.facs.org/quality-programs/trauma/education/advanced-trauma-life-support/
American Heart Association. (2025). Cardiac arrest in pregnancy algorithm. In 2025 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care.
Appelbaum, R. D., Yorkgitis, B., Rosen, J., Butts, C. A., To, J., Knight, A. W., Zhang, J., Kirsch, J. M., Levin, J. H., Riera, K. M., Kelley, K. M., Carter, K. T., Sawhney, J. S., Mukherjee, K., Metz, T. D., Fiorentino, M. N., Cantrell, S., Sapp, A., Potgieter, C. J., ... Freeman, J. (2025). Trauma in pregnancy: A systematic review, meta-analysis, and practice management guideline from the Eastern Association for the Surgery of Trauma. Journal of Trauma and Acute Care Surgery, 99(2), 298–309. https://doi.org/10.1097/TA.0000000000004661
April, M. D., & Long, B. (2024). Trauma in pregnancy: A narrative review of the current literature. American Journal of Emergency Medicine, 81, 53–61. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2024.04.029
Barraco, R. D., Chiu, W. C., Clancy, T. V., Como, J. J., Ebert, J. B., Hess, L. W., Hoff, W. S., Holevar, M. R., Quirk, J. G., Simon, B. J., & Weiss, P. M. (2010). Practice management guidelines for the diagnosis and management of injury in the pregnant patient. Journal of Trauma, 69(1), 211–214. https://doi.org/10.1097/TA.0b013e3181dbe1ea
Dijkerman, M. L., Breederveld-Walters, M. L., Pijpe, A., & Breederveld, R. S. (2022). Management and outcome of burn injuries during pregnancy: A systematic review and presentation of a comprehensive guideline. Burns, 48(7), 1544–1560. https://doi.org/10.1016/j.burns.2022.03.018
Jafari Kafiabadi, M., Sabaghzadeh, A., Khabiri, S. S., Sadighi, M., Mehrvar, A., Biglari, F., & Ebrahimpour, A. (2022). Orthopedic trauma during pregnancy: A narrative review. Archives of Academic Emergency Medicine, 10(1), e39. https://doi.org/10.22037/aaem.v10i1.1573
Jain, V., Chari, R., Maslovitz, S., Farine, D., Bujold, E., Gagnon, R., Basso, M., Bos, H., Brown, R., Cooper, S., Gouin, K., McLeod, N. L., Menticoglou, S., Mundle, W., Pylypjuk, C., Roggensack, A., & Sanderson, F. (2015). Guidelines for the management of a pregnant trauma patient. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 37(6), 553–574. https://doi.org/10.1016/S1701-2163(15)30232-2
Kyle, E., Grice, S., & Naumann, D. N. (2024). Penetrating abdominal trauma. British Journal of Surgery, 111(8), znae206. https://doi.org/10.1093/bjs/znae206
Leggon, R. E., Wood, G. C., & Indeck, M. C. (2002). Pelvic fractures in pregnancy: Factors influencing maternal and fetal outcomes. Journal of Trauma, 53(4), 796–804. https://doi.org/10.1097/00005373-200210000-00033
Lopez, C. E., Salloum, J., Varon, A. J., Toledo, P., & Dudaryk, R. (2023). The management of pregnant trauma patients: A narrative review. Anesthesia & Analgesia, 136(5), 830–840. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000006363
Melamed, N., Aviram, A., Silver, M., Peled, Y., Wiznitzer, A., Glezerman, M., & Yogev, Y. (2012). Pregnancy course and outcome following blunt trauma. Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 25(9), 1612–1617. https://doi.org/10.3109/14767058.2011.648243
Resuscitation Council UK. (2025). Special circumstances guidelines: Cardiac arrest in pregnancy. https://www.resus.org.uk/professional-library/2025-resuscitation-guidelines/special-circumstances-guidelines
Tsuei, B. J. (2006). Assessment of the pregnant trauma patient. Injury, 37(5), 367–373. https://doi.org/10.1016/j.injury.2005.02.016
Vladutiu, C. J., Marshall, S. W., Poole, C., Casteel, C., Menard, M. K., & Weiss, H. B. (2013). Adverse pregnancy outcomes following motor vehicle crashes. American Journal of Preventive Medicine, 45(5), 629–636. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2013.06.018
BARİS AKCAN, B. N. (2026). GEBELİKTE TRAVMA: ANNE VE FETÜSÜN ACİL YÖNETİMİ. In YURTCU, N. (Ed.), Obstetrik ve Jinekolojik Acillerde Multidisipliner Güncel Yaklaşım (pp. 332-347). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823962
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |