EKRANDAKİ MEKÂN: DİJİTAL KÜLTÜREL MİRAS VE MEKÂNSAL KİMLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ
Özet
Bu çalışma, dijital kültürel mirasın mekânsal kimlik üzerindeki etkilerini kültürel coğrafya perspektifinden teorik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, sanal arşivler, dijital müzeler ve artırılmış/sanal gerçeklik (AR/VR) uygulamaları üzerinden kültürel mirasın dijital ortamlarda yeniden üretimi ele alınmıştır. Literatür taramasına dayalı olarak gerçekleştirilen araştırmada, dijitalleşme sürecinin kültürel mirasın temsil, erişim ve deneyim biçimlerini dönüştürdüğü; buna bağlı olarak bireylerin mekânla kurduğu ilişkinin ve mekânsal kimlik inşa süreçlerinin yeniden şekillendiği ortaya konmuştur.
Çalışma bulguları, dijital kültürel mirasın fiziksel mirasın alternatifi değil, onu tamamlayan bir yapı sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte dijital ortamların otantiklik, temsil, dijital uçurum ve ticarileşme gibi çeşitli sınırlılıkları da beraberinde getirdiği belirlenmiştir. Bu bağlamda dijital kültürel mirasın yalnızca teknolojik bir yenilik olarak değil; kültürel, toplumsal ve etik boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak çalışma, dijitalleşme ile mekân ve kimlik arasındaki ilişkinin çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü ortaya koymakta ve kültürel coğrafya literatürüne teorik katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Dijital kültürel miras, mekânsal kimlik, kültürel coğrafya, dijital müzeler, sanal arşivler, VR/AR.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Coğrafya, Planlama ve Kalkınma -> Coğrafya
Anderson, B. (1991). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism (Rev. ed.). Verso.
Bekele, M. K., Champion, E., McMeekin, D., & Rahaman, H. (2018). A survey of augmented, virtual, and mixed reality for cultural heritage. Journal of Cultural Heritage, 31, 249–267. https://doi.org/10.1145/3145534
Cameron, F. (2007). Beyond the cult of the replicant: Museums and historical digital objects. In F. Cameron & S. Kenderdine (Eds.), Theorizing Digital Cultural Heritage (pp. 49–76). MIT Press.
Cameron, F., & Kenderdine, S. (Eds.). (2007). Theorizing digital cultural heritage: A critical discourse. MIT Press.
Castells, M. (2001). The Internet galaxy: Reflections on the Internet, business, and society. Oxford University Press.
Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Champion, E. (2011). Playing with the past: Digital games and the simulation of history. Springer.
Crang, M. (1998). Cultural geography. Routledge.
Economou, M., & Meintani, E. (2011). Promising beginning? Evaluating museum mobile phone apps. Rethinking Technology in Museums 2011: Emerging experiences, University of Limerick, Ireland, 26-27 May 2011.
Europeana (tarihsiz). https://www.europeana.eu/en/collections. (Erişim Tarihi: 13.03.2026).
Giaccardi, E. (Ed.). (2012). Heritage and social media: Understanding heritage in a participatory culture. Routledge.
Gilster, P. (1997). Digital literacy. Wiley.
Google Arts & Culture (n.d.) Explore. https://artsandculture.google.com/explore. (Erişim Tarihi: 05.03.2026).
Graham, B., Ashworth, G. J., & Tunbridge, J. E. (2000). A geography of heritage: Power, culture and economy. Arnold.
Harrison, R. (2013). Heritage: Critical approaches. Routledge.
Kalay, Y. E., Kvan, T., & Affleck, J. (Eds.). (2008). New heritage: New media and cultural heritage. Routledge.
Kenderdine, S. (2015). Embodiment, Entanglement, and Immersion in Digital Cultural Heritage. In A New Companion to Digital Humanities (eds S. Schreibman, R. Siemens and J. Unsworth) (pp. 22-41). Wiley Online Library.
Kenderdine, S. (2021). Experimental museology: Immersive visualisation and cultural (big) data. Routledge.
Kress, G. (2003). Literacy in the new media age. Routledge.
Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
Lowenthal, D. (1998). Possessed by the past: The Heritage Crusade and the Spoils of History. Cambridge University Press.
Macdonald, S. (2013). Memorylands: Heritage and identity in Europe today. Routledge.
Marty, P. F. (2011). My lost museum: User expectations and motivations for creating personal digital collections on museum websites. Library & information science research, 33(3), 211-219. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2010.11.003
Massey, D. (2005). For space. Sage.
Namey, E., Guest, G., Thairu, L., & Johnson, L. (2008). Data reduction techniques for large qualitative data sets. In G. Guest & K. M. MacQueen (Eds.), Handbook for team-based qualitative research (pp. 137–161). AltaMira Press.
Parry, R. (2007). Recoding the museum: Digital heritage and the technologies of change. Routledge.
Parry, R. (2010). Museums in a digital age. Routledge.
Proshansky, H. M., Fabian, A. K., & Kaminoff, R. (1983). Place-identity: Physical world socialization of the self. Journal of Environmental Psychology, 3(1), 57–83. https://doi.org/10.1016/S0272-4944(83)80021-8
Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
SALT. (t.y.). https://archives.saltresearch.org. (Erişim Tarihi: 13.03.2026).
Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı (t. y.). Katalog. https://katalog.devletarsivleri.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 14.02.2026).
Taylor, J., & Gibson, L. K. (2017). Digitisation, digital interaction and social media: embedded barriers to democratic heritage. International Journal of Heritage Studies, 23(5), 408-420. https://doi.org/10.1080/13527258.2016.1171245
Terras, M. (2010). Digital curiosities: resource creation via amateur digitization. Literary and linguistic computing, 25(4), 425-438. https://doi.org/10.1093/llc/fqq019
Tuan, Y.-F. (1977). Space and Place. University of Minnesota Press.
UNESCO. (2003). Charter on the preservation of digital heritage. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
van Dijk, J. (2006). The network society (2nd ed.). Sage.
Özkan, O. (2026). EKRANDAKİ MEKÂN: DİJİTAL KÜLTÜREL MİRAS VE MEKÂNSAL KİMLİĞİN DÖNÜŞÜMÜ. In SARI, C. (Ed.), Beşeri ve İktisadi Coğrafya Çalışmaları (pp. 362-379). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253825393
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |