Drama ile Eleştirel Düşünme Yolculuğu: Bir Atölye Hikayesi
Özet
Eleştirel düşünme ile ilgili çalışmaya başladığımızda, alanyazında birçok çalışmaya ulaştık. Bizim çalışmamız iki noktada eleştirel düşünme çalışmalarından ayrılmaktadır. Birincisi, konuşma becerisini temel almamızdır. Okuma ve yazma becerilerine yönelik eleştirel düşünme çalışmaları araştırmacıların üzerinde yoğunlukla çalıştıkları dil becerileridir. Bu çalışmada okuma yazma ve dinleme becerilerini, konuşma becerisini merkeze alarak çalışmaya başladık. İkincisi ise çalışma grubunun Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) devam eden özel yetenekli öğrencilerden oluşmasıdır. BİLSEM gruplarında öğrencilerin sayısı 12’yi geçmemektedir ve öğrenciler okuldan sonra BİLSEM’e devam etmektedir. Haliyle öğrenciler yorulmaktadır, dikkat süreleri azalmaktadır, gün boyu sırada oturmaktan yorulmaktadırlar. Bu nedenler çalışmamızda drama yöntemi ile eleştirel düşünme etkinliklerini birleştiren atölyeler tasarlamamızı sağladı. Dramayı hem öğrencileri hareketlendirmek hem de dikkatlerini çekmek için kullandık. Hazırladığımız atölyeleri 3. ve 4. Sınıf öğrencileri için hazırladık.
Atölyeler etkinliklerden oluşmaktadır. Atölye içinde etkinlikler birbirinden kopuk olduğunda kazanımdan/öğrenme çıktısından uzaklaşılmaktadır. Kazanımları ve konuyu belirledikten sonra atölyenin hikâyesini belirledik, sonra da atölyeleri ve etkinliklerini oluşturduk. Bu bölümde; Drama, Eleştirel Düşünme, Özel Yetenekli Öğrencilerin Eğitimi ve Bilim Sanat Merkezleri (BİLSEM), Eleştirel Düşünme Becerisinin Öğretimi ve Yaklaşımlar, Eleştirel Düşünmenin Dil Becerileriyle İlişkisi, Bir Atölye Bir Hikâye, Drama İle Eleştirel Düşünme: Bir Atölye Yazıyorum başlıklarına yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Eleştirel Düşünme, Drama, BİLSEM, Atölye
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Sınıf Eğitimi
Kaynaklar
Acar, E., Akar Vural, R. (2017). Drama use in comprehensive after-school programs. Proceedings of The 10th Multidisciplinary Academic Conference, 116-119.
Adıgüzel, Ö. (2025). Eğitimde yaratıcı drama (11. Baskı). Yapı Kredi Yayınları.
Adıgüzel, Ö. (2006). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17-29. https://izlik.org/JA29BU25YN
Akar Vural, R. (2006). Bertolt Brecht’in Öğretici Oyunları ve Eğitimde Drama: Eleştirel Düşünmeye Yönelik Tutumlar Üzerine Yarı Deneysel Bir Çalışma. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 131-147. https://izlik.org/JA69WU43KB
Aybek, B., & Aslan, S. (2017). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile benimsedikleri eğitim felsefelerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 16(2), 373-385.
Baki, Y. (2025). The impact of critical listening and critical reading on critical thinking. Behavioral Sciences, 15(1), 34. https://doi.org/10.3390/bs15010034.
Baldwin, P. (2020). İlkokulda drama el kitabı(Çev.Burcu Akhun, Nihan Akkocaoğlu Çayır, Pınar Özdemir Şimşek). Ankara: Pegem Akademi.
Bencik Kangal, S., ve Arı, M. (2013). Üstün yetenekli ve normal gelişim gösteren çocukların ahlaki yargı düzeyine yaratıcı drama programlarının etkisinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38(170), 308-320. http://dx.doi.org/10.15390/ES.2013.1204.
Bildiren, A. (2018). Özel yetenekli çocuklar. Ankara: Pegem Akademi.
Demir, M. K. (2006). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde eleştirel düşünme beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yayımlanmış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Ennis, R. H. (1989). Critical Thinking and subject specificity: Clarification and needed research. Educational Researcher, 18(4),4-10. https://doi.org/10.3102/0013189X018003004
Ertaş Kılıç, H. ve Şen, A. I. (2014). Eleştirel düşünme eğilimi ölçeğini Türkçe’ye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim Dergisi, 39(176), 1-12. DOI: 10.15390/EB.2014.3632
Erdem, A. R., & Yazıcıoğlu, A. (2016). The relation between teacher candidates’ ability of solving problems and critical thinking. OPUS International Journal of Society Researches, 5(9), 27-41. https://izlik.org/JA92TE25SR
Eryılmaz, R. (2021). Bilim ve sanat merkezleri Türkçe dersi öğretim programının özel yetenekli öğrencilerin Türkçe dersi yetkinliklerine göre incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 34-48. https://izlik.org/JA75RU89NH
Facione, P. (2015). Critical Thinking: What It Is and Why It Counts. Millbrae, CA: California Academic Press. (https://www.researchgate.net/publication/ 251303244_Critical_Thinking_What_It_Is_and_Why_It_Counts ) sitesinden 22.10.2023 tarihinde erişilmiştir.
Gümüş, H. E. (2025). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile farklılaştırılmış öğretim öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Gürsan, S., Tapan Broutin, M. S., İpek, J. (2021). Eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik tasarlanan teknoloji destekli öğretim uygulamalarına ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(2), 703-744 .https://doi.org/10.19171/uefad.862527
Ihlamur, Ş., ve Aykaç, M. (2016). Sanat eğitiminde Vincent Van Gogh’un eserleriyle kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin üstün zekalı ve yetenekli öğrencilerin yaratıcılıklarına etkisi. 4. Uluslararası Eğitim Programları ve Eğitim Kongresi, 499- 511.
İlhan, A., Artar, M., Okvuran, A. ve Karadeniz, C. (2011). Müze Eğitim Modülü. Ankara: MDGF-UNICEF Yayını.
İncirkuş, F. A. ve Beyreli, L. (2019). Öyküleyici metinler aracılığıyla eleştirel düşünme becerilerini değerlendirmeye yönelik bir rubrik. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(3), 597-629. https://doi.org/10.16916/aded.553569
Karadüz, A. (2010). Dil becerileri ve eleştirel düşünme. Turkish Studies, 5(3).1566-1593. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.1572
Kaya, N. (2013). Üstün Yeteneklilerin Eğitimi ve BİLSEM’LER. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15 (1), 115-122. https://izlik.org/JA75ZG79LG
Kılıçaslan, H., & Dinçer, S. (2026). Altı şapkalı düşünme tekniği ile bütünleşik yaratıcı drama uygulamalarının eleştirel düşünme motivasyonundaki rolü. Yaratıcı Drama Dergisi, 21(1), 1-21. https://izlik.org/JA83MG59WE.
Kiraz, B. (2022). Eleştirel düşünme becerilerini geliştirme açısından Türkçe ders kitapları üzerine bir inceleme (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Köksal, N. ve Çöğmen, S. (2018). Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme ve iletişim becerileri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 278-296. https://doi.org/10.9779/pauefd.422244
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ilkokul programı (1-4. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/kavramsal-beceriler.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ilkokul Türkçe dersi öğretim programı (1-4. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/ilkokul-turkce-dersi.
Millî Eğitim Bakanlığı (2022). Bilim ve sanat merkezleri yönergesi. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_10/07031350_bilsem_yonergesi.pdf sayfasından 12.06.2025 tarihinde erişilmiştir.
Özsoy, Y. (2014). Bilim ve Sanat Merkezi öğrenci, öğretmen ve velilerinin üstün yetenekli öğrenci kavramına ilişkin metaforları. Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 74-87.https://izlik.org/JA98XP43YM.
Renzulli, J. S. (2005). The Three-Ring Conception of Giftedness: A Developmental Model for Promoting Creative Productivity. In R. J. Sternberg & J. E. Davidson (Eds.), Conceptions of giftedness (2nd ed., pp. 246–279). Cambridge University Press.
Saltık Ayhanöz, G., & Kahraman, E. (2025). Matematik Tarihi Eğitiminde Yaratıcı Dramanın Dijital Öykülere, Öğrenci Görüşlerine ve Matematik Okuryazarlığı Öz Yeterliklerineetkisi. Milli Eğitim Dergisi, 54(247), 1263-1310. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532385.
San, İ. (2019). Eğitimde yaratıcı drama. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 23(2), 573-582. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000781
Seferoğlu, S. S. ve Akbıyık, C. (2006). Eleştirel düşünme ve öğretimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 193-200.
Semerci, Ç. (2003). Developing critical thinking skills. Education and Science, 28 (127), 64- 70. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/537
Şahinel, S. (2001). Eleştirel Düşünme ile Tümleşik Dil Becerilerinin Geliştirilmesi Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Şenşekerci, E. ve Bilgin, A. (2008). Eleştirel düşünme ve öğretimi. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(14), 15-43. https://izlik.org/JA73XX64UE
Talas, S., Talas, Y. Ve Sönmez, A. (2013). Bilim ve sanat merkezine devam eden üstün yetenekli öğrencilerin okullarda yaşadıkları problemler. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 42-50.https://izlik.org/JA27TC27TC
Yurtbakan, E. (2023). Özel yetenekli ilkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerinin gelişmesinde ve değerler eğitiminde resimli çocuk kitaplarıyla yapılan çocuklar için felsefenin etkisi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 856-868. https://doi.org/10.24315/tred.1091403
https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/kavramsal-beceriler
https://sozluk.gov.tr/
Şahin, İ. & ARSLAN, D. (2026). Drama ile Eleştirel Düşünme Yolculuğu: Bir Atölye Hikayesi. In KARAKELLE, S. (Ed.), Müzik ve Yaratıcı Drama: Kuramdan Uygulamaya Bütüncül Yaklaşımlar (pp. 214-234). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823979
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |