Dijital Bağımlılık
Özet
Teknolojideki hızlı değişimler, dijital araçların çeşitlerini ve günlük yaşamımızdaki etkisini artırmıştır. Dijital araçlar günlük hayatımızı kolaylaştırırken, bu araçların amaç dışı ve uzun süreli kullanımı bazı sorunları da beraberinde getirmektedir. Dijital bağımlılık bu sorunlardan bir tanesidir. Dijital bağımlılık, günümüzde gittikçe artan önemli bir halk sağlığı sorunu ve toplumsal bir sorundur. Dijital bağımlılık henüz bir tanı olarak sınıflama sistemlerinde yer almamaktadır. Konu ile ilgili literatür incelendiğinde kavram ile ilgili bir uzlaşının olmadığı görülmektedir. Konu ile ilgilenen uzmanlar farklı kavramları kullanmaktadır. Teknoloji bağımlılığı, internet bağımlılığı, dijital bağımlılık, ekran bağımlılığı birbirlerinin yerine kullanılmaktadır. Bazı uzmanlar ise bu kavramların birbirinin yerine kullanılamayacağını çünkü farklı durumları ifade ettiklerini ileri sürmektedirler. Dijital bağımlılığın henüz bir tanı olarak Kabul edilmemesi, kavram üzerindeki tartışmalar ve bağımlılığı ölçmek için farklı ölçeklerin kullanılması, konu ile ilgili yapılacak çalışmaları zorlaştırmaktadır.
Diğer bağımlılık türlerinde de olduğu gibi çocuk ve ergenler dijital bağımlılık konusunda risk altındaki grup olarak kabul edilmektedir. Çocuk ve gençlerin dijital araçları kullanmayı çok hızlı bir şekilde öğrenmeleri ve başarılı bir biçimde kullanmaları dijital bağımlılık geliştirmeleri konusunda risk düzeyini artırmaktadır. Günümüzde sokakta oyun oynama kültürünün ortadan kalkması, çocukların apartman dairelerinde dört duvar aralarında büyümeleri, çocuk ve gençler için sanatsal, kültürel ve sportif etkinliklerin yetersizliği, ebeveynlerin dijital araçları elektronik çocuk bakıcısı olarak kullanmaları çocukların dijital bağımlılık geliştirmeleri riskini daha da artırmaktadır. Dijital bağımlılık birçok sorunu beraberinde getirmekte ve çocukların fiziksel, sosyal, ruhsal sağlıklarını tehdit etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Davranışsal Bağımlılıklar, Dijital Bağımlılık, Çocuklarda Dijital Bağımlılık
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Psikoloji, Gelişimsel
Akça, R. P. (2024). İnternet kullanımının sosyal duygusal gelişime etkisi. N. Alagöz ve S. Vural (Ed.), Gelişim perspektifinden çocuk ve ergenlerde internet kullanımı (s. 27–42) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Akkaş, İ. (2019). Teknoloji bağımlılığı. Eğitim Yayınevi.
Arıcak, T. O. (2021). Dijital oyun bağımlılığı. M. Öztürk, K. Ögel, C. Evren ve D. Bilici (Ed.), Bağımlılık (s. 719–738) içinde. Yeşilay Yayınları.
Aydın, D. (2024). Bağımlılık nedir? İ. Kısaç, D. Aydın ve E. Erzen (Ed.), Bağımlılık ve bağımlılıklarla mücadele (s. 13–38) içinde. Kronik Kitap.
Ayhan, B. N. (2025). Dijital teknolojilerle çocuklarda iletişim ve sağlık. A. Gıyasi (Ed.), Çocuklarda bağımlılıklarla mücadelede iletişim (s. 67–75) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Baran, E. B. (2024). Çocuk ve ergenlerde internet bağımlılığı. N. Alagöz ve S. Vural (Ed.), Gelişim perspektifinden çocuk ve ergenlerde internet kullanımı (s. 101–121) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Ciccarelli, S. K. ve White, J. N. (2018). Psikoloji: Bir keşif gezintisi (D. N. Şahin, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık.
Cohen, L. J. (2023). A'dan Z'ye psikoloji (M. Doğan, Çev.). Say Yayınları.
Çağatay, H. H. E. (2024). Teknoloji ve internetin getirisi olarak dijital bağımlılık. Bitlis Eren Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 146–158.
Çakıcı, M. (2021). Kumar bağımlılığı ve tedavisi. M. Öztürk, K. Ögel, C. Evren ve D. Bilici (Ed.), Bağımlılık (s. 739–756) içinde. Yeşilay Yayınları.
Çeri, V. (2026). Ekranda kaybolan çocuklar. Timaş Yayınları.
Demirci, İ. (2021). Akıllı telefon bağımlılığı. M. Savcı, M. Ercengiz ve F. Aysan (Ed.), Problemli teknoloji kullanımı (s. 5–27) içinde. Pegem Akademi Yayıncılık.
Dilci, T. (2024). Dijital bağımlılıkla mücadele rehberi. Palme Yayınevi.
Dinç, M., Büyükçorak, M. ve Çoşgun, H. (2023). Teknoloji bağımlılığı. F. K. Yardım, F. Koçyiğit, S. Ceylan, İ. Şahin, M. Uçar ve F. İlhan (Ed.). Yeşilay Yayınları.
Dinç, M. ve Ögel, K. (2021). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. M. Öztürk, K. Ögel, C. Evren ve D. Bilici (Ed.), Bağımlılık (s. 703–718) içinde. Yeşilay Yayınları.
Feindel, H. (2022). İnternet bağımlılığı. İletişim Yayınları.
Gökmen, B. D. (2022). Teknoloji bağımlılığında; kuramlar, kavramlar, belirtiler ve aşamalar. B. D. Gökmen (Ed.), Teknoloji bağımlılığı ve mücadele (s. 29–44) içinde. Akademisyen Kitabevi.
Gündoğan, S. (2025). Güncel Problemler. B. Ateş., M. E. Sağar (Ed.), Çocuk ve Ergenlerde Uyum Problemleri (s.189-210) içinde. Eğitim Yayınevi.
İnak, S. (2022). Dijital oyun bağımlılığı. Z. Okray (Ed.), Davranışsal bağımlılıklar kuram ve uygulama (s. 73–92) içinde. Efe Akademi Yayınları.
İnce, Ç. S. (2022). Teknoloji bağımlılığı. B. Erkoç (Ed.), Bağımlılıklar ve sosyal hizmet müdahaleleri (s. 73–92) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Manap, A. ve Çelik, C. (2026). Bebeklikten ergenliğe dijital ebeveynlik. Timaş Yayınları.
Marsak, E. D. (2024). İnternet kullanımının bilişsel gelişime etkisi. N. Alagöz ve S. Vural (Ed.), Gelişim perspektifinden çocuk ve ergenlerde internet kullanımı (s. 59–78) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Myers, D. G. ve Dewall, C. N. (2021). Psikoloji (A. Durak Batıgün, Ed. ve Çev.). Palme Yayınevi.
Nevid, J. S., Rathus, S. A. ve Greene, B. (2020). Değişen dünyada anormal psikolojisi (A. Durak Batıgün, Ed. ve Çev.). Palme Yayınevi.
Ögel, K. (2018). Bağımlı aileleri için rehber kitap. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Ögel, K. (2023). Bağımlılık ve tedavisi temel kitabı. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
Öner, H. (2023). Teknoloji bağımlılığı ve başetme. M. Batma ve H. G. Yazıcı (Ed.), Bağımlılık (s. 107–126) içinde. Akademisyen Kitabevi.
Şahin, C., S. Günüç. (2020). Davranışsal Bağımlılığa ve Teknoloji Bağımlılığına Genel Bir Bakış. C. Şahin. S. Günüç. (Ed.), Teknoloji Bağımlılıkları (s.1-24) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Şimşek, H. A. (2022). Davranışsal bağımlılıklar. Z. Okray (Ed.), Davranışsal bağımlılıklar kuram ve uygulama (s. 49–84) içinde. Efe Akademi Yayınları.
Tanrıtanır, B. (2020). Yetişkinlerde teknoloji bağımlılığı. C. Şahin ve S. Günüç (Ed.), Teknoloji bağımlılıkları (s. 263–290) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık.
Tekin, A. ve Özdemir, O. (2021). Dijital ebeveynlik ve güvenli internet kullanımı. M. Savcı, M. Ercengiz ve F. Aysan (Ed.), Problemli teknoloji kullanımı (s. 311–337) içinde. Pegem Akademi Yayıncılık.
Tuna, Ö. ve Darçın, A. E. (2021). İnternet bağımlılığı ve internette oyun oynama bozukluğu. N. Dilbaz, I. Göğcegöz, O. Noyan ve Ö. K. Kızılkurt (Ed.), Bağımlılık tanı ve tedavi temel kitabı (s. 292–305) içinde. Nobel Tıp Kitabevleri.
Türkmen, A. S. (2024). Bağımlılık türleri ve temel kavramlar. A. S. Türkmen ve A. B. Çakıcı (Ed.), Bağımlılıklar risk faktörleri, tanı süreçleri ve sonuçları (s. 3–14) içinde. Eğitim Yayınevi.
Yıldız, M. ve Yıldız, M. (2022). Dijital oyun bağımlılığı. B. D. Gökmen (Ed.), Teknoloji bağımlılığı ve mücadele (s. 73–82) içinde. Akademisyen Kitabevi.
Yılmaz, G. ve Fırat, M. (2022). Teknoloji bağımlılığının çocuklar üzerindeki etkileri. B. D. Gökmen (Ed.), Teknoloji bağımlılığı ve mücadele (s. 114–123) içinde. Akademisyen Kitabevi.