Çocuk Kalbi Romanının Çok Kuramlı Bir Perspektiften İncelenmesi: Psikososyal Ve Ahlaki Gelişim Boyutları
Özet
Bu çalışmada, Çocuk Kalbi eserinde yer alan çocuk karakterlerin yaşantıları Erikson’un psikososyal gelişim evreleri, Kohlberg ve Piaget’nin ahlaki gelişim kuramları ve Bandura’nın sosyal öğrenme kuramı bağlamında incelenerek, çocukluk dönemine özgü psikososyal ve ahlaki süreçlerin edebî bir metin aracılığıyla nasıl temsil edildiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda bu bölüm, çocuk edebiyatı ile gelişim psikolojisi arasında çok kuramlı bir bağ kurmayı ve edebî anlatıların psikososyal ve ahlaki gelişim açısından nasıl çözümlenebileceğine ilişkin analitik bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, Çocuk Kalbi romanını Erikson’un psikososyal gelişim kuramı, Kohlberg ve Piaget’nin ahlaki gelişim kuramları ve Bandura’nın sosyal öğrenme kuramı olmak üzere birbirini tamamlayan dört kuramsal çerçeve üzerinden ele alarak, çocukluk dönemine özgü psikososyal ve ahlaki süreçlerin edebî bir metin üzerinden nasıl temsil edildiğini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Çalışma, çocuk edebiyatı alanındaki mevcut araştırmalardan farklı olarak, eseri pedagojik ya da değerler eğitimi boyutunun ötesine taşıyarak gelişim psikolojisi temelli, çok kuramlı bir çözümleme sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk kalbi, Edmondo De Amicis, Psikososyal Gelişim, Ahlaki Gelişim
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Çocuk Gelişimi
Abalı, O. (2012). Pediatrik obsesif kompulsif bozukluk. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatry – Special Topics, 5(3), 11–17.
Akın, E., & Vural, N. (2024). Behiç Ak’ın çocuk romanlarında çocuk psikolojisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(2), 396-412. https://doi.org/10.33206/mjss.1288945
Ames, C. (1992). Classrooms: Goals, structures, and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84(3), 261–271. https://doi.org/10.1037/0022-0663.84.3.261
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice-Hall.
Bee, H., & Boyd, D. (2009). Çocuk gelişim psikolojisi (Çev. O. Gündüz). Kaknüs Yayınları.
Bozdağ, S., & Feyman Gök, N. (2025). Öykü temelli eğitim programının 4-5 yaş çocukların sosyal ve duygusal becerilerine etkisi. Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 8(1), 62-83. https://doi.org/10.47935/ceded.1554107
Bozkurt, E. (2026). Edmondo De Amicis’in Cuore adlı romanındaki aylık hikâyelerin ve Osmanlı Türkçesine çevirilerinin çocuk edebiyatı çevirisi bağlamında incelenmesi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 14(2), 676-695. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1848193
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv26071r6
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
De Amicis, E. (2002). Çocuk Kalbi (Cuore) (Çev. Ali Çankırılı). Timaş Yayınları. (Orijinal eser 1886 yılında yayımlanmıştır)
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1995). Human autonomy: The basis for true self-esteem. In M. H. Kernis (Ed.), Efficacy, agency, and self-esteem (pp. 31–49). Plenum Press.
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). W W Norton & Co.
Erikson, E. H. (1964). Insight and responsibility: Lectures on the ethical implications of psychoanalytic insight. W W Norton & Co.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W W Norton & Co.
Fuentes, M. C., García-Ros, R., Pérez-González, F., & Sancerni, D. (2019). Effects of parenting styles on self-regulated learning and academic stress in Spanish adolescents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(15), 2778. https://doi.org/10.3390/ijerph16152778
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
Karatay, H. (2011). Karakter eğitiminde edebi eserlerin kullanımı, Turkish Studies, 6(1), 1439-1454. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.2191
Kohlberg, L. (1994). Stage and sequence: The cognitive-developmental approach to socialization. In B. Puka (Ed.), Defining perspectives in moral development (pp. 1–134). Garland Publishing. (Reprinted from D. Goslin (Ed.), “Handbook of Socialization Theory and Research,” Chicago, IL: Rand McNally, 1969, pp. 347–480).
Korkutan, K., & Kaplan, K. (2022). Çocuk Kalbi isimli çocuk romanının Türkçe dersi öğretim programı’nda yer alan kök değerler açısından incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 545-563. https://doi.org/10.21547/jss.1013898
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage.
Marsh, H. W., & Hau, K.-T. (2003). Big-Fish--Little-Pond effect on academic self-concept: A cross-cultural (26-country) test of the negative effects of academically selective schools. American Psychologist, 58(5), 364–376. https://doi.org/10.1037/0003-066X.58.5.364
McAdams, D. P. (2001). The psychology of life stories. Review of General Psychology, 5(2), 100–122. https://doi.org/10.1037/1089-2680.5.2.100
Mueller, C. M., & Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children’s motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52. https://doi.org/10.1037/0022-3514.75.1.33
Ozan, C., & Yorulmaz, B. (2023). Çocuk Kalbi kitabının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 139-164. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1252349
Piaget, J. (1932). The moral judgment of the child. Harcourt, Brace.
Reeve, J., & Jang, H. (2006). What teachers say and do to support students’ autonomy during a learning activity. Journal of Educational Psychology, 98(1), 209–218. https://doi.org/10.1037/0022-0663.98.1.209
Roorda, D. L., Koomen, H. M. Y., Spilt, J. L., & Oort, F. J. (2011). The influence of affective teacher–student relationships on students’ school engagement and achievement: A meta-analytic approach. Review of Educational Research, 81(4), 493–529. https://doi.org/10.3102/0034654311421793
Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63-75. https://doi.org/10.3233/EFI-2004-22201
Stake, R. E. (2008). Qualitative case studies. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Strategies of qualitative inquiry (3rd ed., pp. 119–149). Sage Publications, Inc.
Şimşek, Ş. (2015). Kemalettin Tuğcu’nun romanlarında değerler eğitimi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 1(1), 79-104. https://izlik.org/JA99CB78FE
Tufford, L., & Newman, P. (2012). Bracketing in qualitative research. Qualitative Social Work: Research and Practice, 11(1), 80–96. https://doi.org/10.1177/1473325010368316
Violetta-Eirini, K. (2016). The child and the fairy tale: the psychological perspective of children’s literatüre. International Journal of Languages, Literature and Linguistics, 2(4), 213-218. https://doi.org/10.18178/IJLLL.2016.2.4.98
Wentzel, K. R., Jablansky, S., & Scalise, N. R. (2021). Peer social acceptance and academic achievement: A meta-analytic study. Journal of Educational Psychology, 113(1), 157–180. https://doi.org/10.1037/edu0000468
Yavuzer, H. (2012). Çocuk psikolojisi. Remzi Kitabevi.
Yazıcı, N. (2013). Çocuk edebiyatı ve edebiyat eleştirisi: Çocuk kalbi romanında anlatının biçimlenişi ve söylemsel niyetler. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi,66, 315- 334.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, O. (2016). Kurgusal nitelikli çocuk kitapları ve karakter eğitimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(3), 311-325. https://doi.org/10.16916/aded.36213
ÖZGÜN SAĞIR, E. & SARIÇAM, H. (2026). Çocuk Kalbi Romanının Çok Kuramlı Bir Perspektiften İncelenmesi: Psikososyal Ve Ahlaki Gelişim Boyutları. In SARIÇAM, H. (Ed.), Psikoloji ve Çocuk (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823818
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |