Kitap Bölümü
Çocuk Diş Hekimliğinde İntranazal Deksmedetomidin: Temel Farmakoloji, Klinik Kullanım ve Güvenlik
Erişim Durumu
Özel Erişim
Yayınlanma Tarihi
26 October 2026
Özet
Çocuk diş hekimliğinde sedasyon, temel davranış yönlendirme yöntemleriyle güvenli ve birleştirilemeyen, kaydedilemeyen başvurulan ileri davranış yönlendirme seçeneklerinden biridir. Sedatif seçiminin tek seferde işlem başarısına göre yapılması uygun değildir; uygulama yolu çocuk tarafından, etkinin başlama ve devam süresi, derlenme, hemodinamik ve nefessal etkiler ile olası tedavinin yönetilebileceği klinik altyapı birlikte değerlendirilmelidir. Seçici alfa-2 adrenerjik reseptör agonisti olan deksmedetomidinin intranazal kullanımı, son yıllarda midazolama alternatif olarak artan sayıda pedodontik özellikler. 2025-2026 döneminde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizlerde iki ajan arasında işlem başarısı ve yeterli sedasyon açısından belirgin bir üstünlük gösterilmemiştir. Buna karşılık deksmedetomidinin daha geç başlayan ve daha uzun sürebilen bir sedasyon profiline sahip olduğu biliniyordu. 2026'da yayımlanan doğrudan karşılaştırmalı çapraz tasarımlı randomize çalışma da hasta kabulü ve davranış sonuçlarının çalışma tasarımı, yaş, işlem türü ve kullanılan gösterimlere göre değişme özellikleri. Mevcut veriler, deksmedetomidinin görece sınırsızsal dayanıklılığa göre bradikardi ve hipotansiyona yönelik sağlıklı izlendiğini düşündürmektedir. Sedasyon derinliğinin uygulama yoluyla garanti edilemeyeceği ve güvenli kullanım için uygun hasta seçimi, hava yolu değerlendirmeleri, eğitim ekibi, durdurma yetkisi ve işlem sonrasında gözlemin birlikte çalıştırılması vurgulanmıştır. Bu bölümde temel farmakoloji, intranazal uygulama, güncel karşılaştırmalı sonuçlar, klinik zamanlama, hasta seçimi, görünüm izleme, derlenme ve güvenlik birlikte ele alınmıştır. Çalışmalarda kullanılan dozlar reçete protokolüne dönüştürülmeden, kanıtın sınırları, yetkinliği ve güncel çerçeveli olarak tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Deksmedetomidin, midazolam, intranazal sedasyon, çocuk diş hekimliği, pedodonti, prosedürel sedasyon, davranış yönlendirme, hasta güvenliği
Konu Alanı:
Diş Hekimliği -> Diş Hekimliği (diğer) -> Pedodonti
Abuokal, AAK, Rihan, M., Hjazi, AA, Elemam, AIMI ve Mohamed, MMRAE (2025). Çocuklarda diş sedasyonu için deksmedetomidin-ketamin analizinin deksmedetomidin tek başına kullanım karşılaştırması verimlilik ve etkinlik: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Kanıta Dayalı Diş Hekimliği Uygulamaları Dergisi, 25 (3), 102158. https://doi.org/10.1016/j.jebdp.2025.102158 [Google Scholar] [Crossref] Alasmri, A., Alhijab, A., Abudawood, SN, Hilal, N. ve Sabbagh, HJ (2026). Pediatrik dişlerin sedasyonu için deksmedetomidin ve ketaminin etkinliği: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Çocuklar, 13 (4), 558. https://doi.org/10.3390/children13040558 [Google Scholar] [Crossref] Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi. (2025). Pediatrik diş hastası için davranışsal bağlılık. Pediatrik Diş Hekimliği Referanslığı El Kitabı'nda (s. 379-399). Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi. [Google Scholar] Barot, G., Patel, M., Patel, C., Fernandes, MC, Patel, F. ve Mehta, M. (2025). Çocuklarda diş sedasyonunda deksmedetomidin ve midazolamın karşılaştırmalı etkinliği ve güvenliği: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Dental Anestezi ve Ağrı Tıbbı Dergisi, 25 (3), 147-159. https://doi.org/10.17245/jdapm.2025.25.3.147 [Google Scholar] [Crossref] Côté, CJ, Wilson, S., Amerikan Pediatri Akademisi ve Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi. (2025). Tanısal ve terapötik işlemler için sedasyon öncesinde, sırasında ve sonrasında pediatrik okumalar ve yönetim için kontroller. Pediatrik Diş Hekimliği, 47 (6), E100-E128. [Google Scholar] Havale, R., Kumar, NHP, Balkattu, K., Shrutha, SP, Babu, R., Rajan, SR ve Tuppadmath, KM (2026). İnvaziv diş tedavisindeki çocuklarda iki intranazal sedatif ajanın karşılaştırmalı değerlendirmesi: Rastgele çaprazlama klinik çalışma. Hindistan Pedodonti ve Koruyucu Diş Hekimliği Derneği Dergisi, 44 (4), 446-454. https://doi.org/10.4103/jisppd.jisppd_270_26 [Google Scholar] [Crossref] Haridoss, S., Shan, S., Madiraju, GS, Swaminathan, K., Mohan, R., Asiri, FYI, Almugla, YM ve Hamidaddin, MA (2025). Çocuk diş hekimliğinde burun içi sedatiflerin iyileşme süresi, hasta memnuniyeti ve güvenliği: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Klinik Tıp Dergisi, 14 (12), 4038. https://doi.org/10.3390/jcm14124038 [Google Scholar] [Crossref] Kaur, K., Saini, RS, Quadri, SA, Poghosyan, V. ve Heboyan, A. (2026). Çocuk diş hekimliğinde burun içi ve dil altı sedasyon: Sistematik bir inceleme. Avrupa Çocuk Diş Hekimliği Arşivleri, 27 (3), 711-726. https://doi.org/10.1007/s40368-025-01158-8 [Google Scholar] [Crossref] Lalwani, Y., Dave, B., & Shah, L. (2025). 5-8 yaş arası çocuklarda mukozal atomizör cihazı kullanılarak sedasyon için intranazal deksmedetomidin ve intranazal midazolamın etkinliğinin ve kabul edilebilirliğinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi: Rastgele kontrollü klinik çalışma. Journal of Dental Anesthesia and Pain Medicine, 25 (2), 109-122. https://doi.org/10.17245/jdapm.2025.25.2.109 [Google Scholar] [Crossref] Lewis, J., & Bailey, CR (2020). Çocuklarda sedasyon için intranazal deksmedetomidin: Bir inceleme. Perioperatif Uygulama Dergisi, 30 (6), 170-175. https://doi.org/10.1177/1750458919854885 [Google Scholar] [Crossref] Liu, Y., Li, B., Wu, X., Xia, B., Yang, X., & Cheng, T. (2025). Çocuklarda diş tedavisi için intranazal deksmedetomidin ve ardından intravenöz propofol kullanılarak derin sedasyon. BMC Oral Health, 25 , 1032. https://doi.org/10.1186/s12903-025-06381-9 [Google Scholar] [Crossref] Lyu, J., Yu, C., Li, S., & Zeng, J. (2026). Çocuklarda diş sedasyonu için intranazal deksmedetomidin ve midazolam karşılaştırması: Klinik çalışmaların birleştirilmiş analizi. Frontiers in Medicine, 13 , 1882122. https://doi.org/10.3389/fmed.2026.1882122 [Google Scholar] [Crossref] O'Kane, A., Quinney, SK, Kinney, E., Bergstrom, RF ve Tillman, EM (2024). Pediatrik hastalarda deksmedetomidin farmakolojisinin sistematik bir incelemesi. Klinik ve Çeviri Bilimi, 17 (12), e70020. https://doi.org/10.1111/cts.70020 [Google Scholar] [Crossref] Rocha, KO, Santos, ERFA, Pombeiro, MM, Fidelis, MNSL, Kakehasi, FM ve Teixeira, DC (2026). Çocuklarda prosedürel sedasyon için intranazal deksmedetomidin: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Brezilya Anesteziyoloji Dergisi, 76 (1), 844717. https://doi.org/10.1016/j.bjane.2025.844717 [Google Scholar] [Crossref] Sado-Filho, J., Corrêa-Faria, P., Viana, KA, Mendes, FM, Mason, KP, Costa, LR ve Costa, PS (2021). Diş tedavisi gerektiren çocuklarda sedasyon için intranazal deksmedetomidin ile intranazal deksmedetomidin ve ketamin kombinasyonunun karşılaştırılması: Rastgele bir klinik çalışma. Klinik Tıp Dergisi, 10 (13), 2840. https://doi.org/10.3390/jcm10132840 [Google Scholar] [Crossref] Surendar, MN, Pandey, RK, Saksena, AK, Kumar, R., & Chandra, G. (2014). İntranazal deksmedetomidin, midazolam ve ketaminin sedatif ve analjezik özelliklerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi: Üçlü kör randomize çalışma. Klinik Pediatrik Diş Hekimliği Dergisi, 38 (3), 255-261. https://doi.org/10.17796/jcpd.38.3.l828585807482966 [Google Scholar] [Crossref] Swaminathan, K., Shan, S., Sri, SSM, Renugalakshmi, A., Ravi, R., & Haridoss, S. (2025). Pediatrik diş işlemlerinde intranazal sedasyonun etkinliği: Sistematik bir inceleme ve meta-analiz. Journal of Dental Anesthesia and Pain Medicine, 25 (1), 1-13. https://doi.org/10.17245/jdapm.2025.25.1.1 [Google Scholar] [Crossref] TC Resmî Gazete. (2022, 6 Ekim). Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (Sayı: 31975). [Google Scholar] TC Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2026, 8 Haziran). Yeni denetim modeli: Tıbbi endikasyona uygunluk ve uygulama denetimi. [Google Scholar] ABD Gıda ve İlaç İdaresi. (2026). PRECEDEX (deksmedetomidin hidroklorür) reçete bilgileri (Mayıs 2026'da revize edildi). [Google Scholar] Zhang, X., Fan, Z., He, D., Liu, Y., Shi, X. ve Zhang, H. (2025). Genel anestezi altında ayakta tedavi gören çocukta diş cerrahisi tedavi ilacı olarak deksmedetomidin etkinliği - sistematik inceleme ve meta-analiz. PeerJ, 13 , e19216. https://doi.org/10.7717/peerj.19216 [Google Scholar] [Crossref]