ARDAHAN POSOF YÖRESİNDE ARICILIĞIN KÜLTÜREL COĞRAFYASI VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ
Özet
Arıcılık faaliyetlerinde arıların beslenmesi, karşılaşılan zararlılar ve hastalıklarla mücadelede başvurulan yöntemlerin bir kısmı geleneksel ekolojik bilgiye (GEB) dayanmaktadır. Dünyanın farklı bölgelerindeki arıcılar, kovan popülasyonunun devamlılığı için pek çok geleneksel ekolojik bilgiyi uygulamakta; tıbbi ve aromatik bitkilerden elde edilen ürünler patojenlerle mücadelede alternatif yöntem olarak kullanılmaktadır. Anadolu, zengin bir arı gen kaynağına sahip olup Kuzeydoğu Anadolu Kafkas arısının doğal yayılma alanını içermektedir. Posof yöresi, Kafkas arı ırkının yetiştiriciliği ve geleneksel arıcılığın sürdürülmesi bakımından önemli bir sahadır. Bu çalışma, Posof ilçesindeki arıcıların yerel ekolojik bilgisini ve pratiklerini belirlemeyi, ayrıca yerel ve bilimsel bilginin entegrasyonuna yönelik bulgular sunmayı hedeflemektedir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış anket formları ve derinlemesine görüşmelerden yararlanılmıştır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve en az on yıllık arıcılık tecrübesine sahip olanlar çalışmaya dâhil edilmiştir. 2025 ve 2026 yıllarının temmuz ve ağustos aylarında Armutveren ve Günbatan köylerinde arıcılarla yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşülen 16 katılımcının tamamı erkek olup en genci 42, en yaşlısı 82 yaşındadır. Görüşmeler öncesinde katılımcılar bilgilendirilerek onam alınmış, kayıtlar yazıya aktarılarak analize hazır hale getirilmiştir.
Araştırma bulguları, Posof yöresindeki arıcıların zararlılar ve hastalıklarla mücadelede yerel ekolojik bilgilerini aktif olarak kullandıklarını ortaya koymaktadır. Bitkisel kökenli ürünlerin alternatif yöntem olarak değerlendirildiği, geleneksel yöntemlerin nesiller boyu aktarıldığı ve modern uygulamalarla birlikte sürdürüldüğü belirlenmiştir. Sonuç olarak, geleneksel ekolojik bilginin kayıt altına alınması, bilimsel yöntemlerle karşılaştırmalı olarak test edilmesi ve yerel bilgi ile bilimsel bilginin entegrasyonu, modern arıcılığın sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Ardahan, Kültürelcoğrafya, Arıcılık, Yerelekolojikbilgi
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Sosyal Bilimler, Disiplinlerarası
Abbasov, R. (2005). Taşkın gözlemlenen akarsuların hidrolojisi (Kura nehri örneği). Ege Coğrafya Dergisi, 14(1-2), 17-28.
Arı, Y. (2024). İnsansız korumadan biyokültürel korumaya: Son 150 yılda dünyada doğa koruma paradigmalarının değişimi. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 53, 298-317. https://doi.org/10.32003/igge.1492106
Berkes, F., Colding, J., & Folke, C. (2000). Rediscovery of traditional ecological knowledge as adaptive management. Ecological Applications, 10(5), 1251-1262.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Calderone, N. W., & Spivak, M. (1995). Plant extracts for control of the parasitic mite Varroa jacobsoni (Acari: Varroidae) in colonies of the western honey bee (Hymenoptera: Apidae). Journal of Economic Entomology, 88(5), 1211-1215.
Cengiz, M. M. (2018). Ardahan yöresinde bal arısı (Apis mellifera L.) kolonilerinde kışlama kayıpları ve muhtemel sebepleri üzerine bir anket. Uludağ Arıcılık Dergisi, 18(2), 111–122. https://doi.org/10.31467/uluaricilik.485093
Crane, E. (1999). The world history of beekeeping and honey hunting. Routledge.
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2007). Designing and conducting mixed methods research. Sage.
González-Acereto, J. A., Quezada-Euán, J. J. G., & Medina-Medina, L. A. (2006). New perspectives for stingless beekeeping in the Yucatan: results of an integral program to rescue and promote the activity. Journal of apicultural research, 45(4), 234-239.
Karacoğlu, M., & Fıratlı, Ç. (1994). Orta Anadolu, Karadeniz Geçit ve Ardahan İzole Bölgeleri Balarısı ekotiplerinin Morfolojik Özellikleri. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 1994(1).
Koçman, A. (1990). Kura Nehri yukarı havzasında doğal bitki toplulukları yetişme ortamı özellikleri. Ege Coğrafya Dergisi, 5, 44-55.
Matias, D. M. S., Leventon, J., Rau, A. L., Borgemeister, C., & Von Wehrden, H. (2017). A review of ecosystem service benefits from wild bees across social contexts. Ambio, 46(4), 456-467.
Ochola, J. B., Nganso, B. T., Subramanian, S., & Nkoba, K. (2024). Evaluation of volatiles from ethnobotanical plants as attractants for the honey bee swarms in Kenya. Journal of Applied Entomology, 148(8), 938-947.
Schouten, C. N., & Lloyd, D. J. (2019). Considerations and factors influencing the success of beekeeping programs in developing countries. Bee World, 96(3), 75-80.
Soykan, F. (2003). Kırsal turizm ve Türkiye turizmi için önemi. Ege Coğrafya Dergisi, 12(1).
Swiderska, K., Argumedo, A., & Pimbert, M. (2020). Biocultural heritage territories: Key to halting biodiversity loss (IIED Briefing Paper No. 17760IIED). International Institute for Environment and Development. https://iied.org/17760iied
Şimşek, H. ve Yıldırım, A. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Toledo, V. M., & Barrera-Bassols, N. (2008). La memoria biocultural: La importancia ecológica de las sabidurías tradicionales. Icaria Editorial.
Topal, E., Cıpcıgan, M. C., Tunca, R. İ., Kösoğlu, M., & Mărgăoan, R. (2020). The use of medicinal aromatic plants against bee diseases and pests. Bee Studies, 12(1), 5-11.
Ünsal, G. (2021). Ardahan ili Kafkas ırkı bal arısı (A. m. caucasica) popülasyonlarının tanımlanması ve on yıllık süreçte morfolojik özelliklerindeki değişikliklerin analizi (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi). Fen Bilimleri Enstitüsü.
Vercelli, M., Novelli, S., Ferrazzi, P., Lentini, G., & Ferracini, C. (2021). A qualitative analysis of beekeepers' perceptions and farm management adaptations to the impact of climate change on honey bees. Insects, 12(3), 228
Albayrak, L. (2026). ARDAHAN POSOF YÖRESİNDE ARICILIĞIN KÜLTÜREL COĞRAFYASI VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. In SARI, C. (Ed.), Beşeri ve İktisadi Coğrafya Çalışmaları (pp. 177-193). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253825393
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |