AMNİYOTİK SIVI EMBOLİSİ VE DİĞER MATERNAL KOLLAPS NEDENLERİ
Özet
Maternal kollaps, gebelikte ya da doğum sonrası erken dönemde ortaya çıkan, dolaşım ve solunum sisteminin ani bozulmasıyla seyreden ve anne ile bebek için hayatı tehdit eden bir acildir. Nedeni ilk anda çoğu zaman belirlenemediğinden, canlandırma ile etiyolojik araştırma eş zamanlı yürütülmelidir. Bu bölümde önce maternal kollapsın tanımı, epidemiyolojisi ve nedenleri ele alınmış; geri döndürülebilir nedenler "4H ve 4T" çerçevesinde, obstetrik nedenler ise ayrı bir tabloda sistematik biçimde sunulmuştur. Bölümün ana odağını, maternal kollapsın en ağır nedenlerinden biri olan amniyotik sıvı embolisi oluşturmaktadır. Bu tablonun bugün basit bir damar tıkanıklığı değil, anne bağışıklık sisteminin fetal antijenlere verdiği anormal bir yanıt olarak açıklandığı vurgulanmış; pulmoner vazokonstriksiyon, sağ ve sol kalp yetmezliği ile yaygın damar içi pıhtılaşmayla ilerleyen iki evreli patofizyolojisi ayrıntılandırılmıştır. Epidemiyolojik veriler sayısal olarak sunulmuş, risk etkenleri ve klinik bulgular aktarılmış; Clark ve arkadaşlarının önerdiği tanı ölçütleri tam metniyle tablolaştırılmıştır. Masif kanama, pulmoner emboli, anafilaksi, sepsis ve eklampsi ile ayırıcı tanı tartışılmıştır. Özgül bir tedavisi bulunmadığından yönetimin destekleyici, hızlı ve çok disiplinli olması gerektiği; oksijenlenmenin sağlanması, dolaşım desteği, sağ kalp yetmezliğinde sıvı yönetimi, pıhtılaşma bozukluğunun ve kanamanın agresif tedavisi ile dirençli olgularda vücut dışı membran oksijenasyonu (ECMO) seçeneği ele alınmıştır. Ayrıca masif kanama, tromboembolizm, eklampsi, sepsis, anafilaksi ve lokal anestezik sistemik toksisitesi gibi diğer kollaps nedenleri ile maternal resüsitasyonun obstetrik özellikleri —manuel sol uterin deviasyon ve zamanında perimortem sezaryen dâhil— aktarılmıştır. Ekip hazırlığı, kontrol listeleri ve açık iletişim, sonucu doğrudan etkileyen belirleyicilerdir.
Anahtar Kelimeler: Amniyotik sıvı embolisi, Maternal kollaps, Kardiyak arrest, Yaygın damar içi pıhtılaşma, Perimortem sezaryen, Maternal resüsitasyon
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2017). Practice Bulletin No. 183: Postpartum hemorrhage. Obstetrics & Gynecology, 130(4), e168–e186. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002351
Andonotopo, W., Bachnas, M. A., Dewantiningrum, J., Pramono, M. B. A., Setiawan, C., Sulistyowati, S., Stanojevic, M., & Kurjak, A. (2025). Amniotic fluid embolism: A comprehensive review of diagnosis and management. Journal of Perinatal Medicine. Çevrim içi ön yayın. https://doi.org/10.1515/jpm-2025-0161
Çalışkan Şenay, Z., Tanacan, A., Kara, Ö., Özcan, N., & Şahin, D. (2024). Successful management of a case with amniotic fluid embolism. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 21(1), 47–50. https://doi.org/10.38136/jgon.1401392
Chu, J., Johnston, T. A., Geoghegan, J., & Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. (2020). Maternal collapse in pregnancy and the puerperium: Green-top Guideline No. 56. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 127(5), e14–e52. https://doi.org/10.1111/1471-0528.15995
Clark, S. L., Romero, R., Dildy, G. A., Callaghan, W. M., Smiley, R. M., Bracey, A. W., Hankins, G. D., D'Alton, M. E., Foley, M., Pacheco, L. D., Vadhera, R. B., Herlihy, J. P., Berkowitz, R. L., & Belfort, M. A. (2016). Proposed diagnostic criteria for the case definition of amniotic fluid embolism in research studies. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 215(4), 408–412. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2016.06.037
Combs, C. A., Montgomery, D. M., Toner, L. E., & Dildy, G. A. (2021). Society for Maternal-Fetal Medicine Special Statement: Checklist for initial management of amniotic fluid embolism. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 224(4), B29–B32. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2021.01.001
Fitzpatrick, K. E., Tuffnell, D., Kurinczuk, J. J., & Knight, M. (2016). Incidence, risk factors, management and outcomes of amniotic-fluid embolism: A population-based cohort and nested case–control study. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 123(1), 100–109. https://doi.org/10.1111/1471-0528.13300
Fitzpatrick, K. E., van den Akker, T., Bloemenkamp, K. W. M., Deneux-Tharaux, C., Kristufkova, A., Li, Z., Schaap, T. P., Sullivan, E. A., Tuffnell, D., & Knight, M. (2019). Risk factors, management, and outcomes of amniotic fluid embolism: A multicountry, population-based cohort and nested case-control study. PLOS Medicine, 16(11), e1002962. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1002962
Jeejeebhoy, F. M., Zelop, C. M., Lipman, S., Carvalho, B., Joglar, J., Mhyre, J. M., Katz, V. L., Lapinsky, S. E., Einav, S., Warnes, C. A., Page, R. L., Griffin, R. E., Jain, A., Dainty, K. N., Arafeh, J., Windrim, R., Koren, G., & Callaway, C. W. (2015). Cardiac arrest in pregnancy: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 132(18), 1747–1773. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000300
Neal, J. M., Neal, E. J., & Weinberg, G. L. (2020). American Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine local anesthetic systemic toxicity checklist: 2020 version. Regional Anesthesia & Pain Medicine, 46(1), 81–82. https://doi.org/10.1136/rapm-2020-101986
Pacheco, L. D., Saade, G., Hankins, G. D. V., & Clark, S. L. (2016). Amniotic fluid embolism: Diagnosis and management. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 215(2), B16–B24. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2016.03.012
Patmano, G., & Bingöl Tanrıverdi, T. (2021). Amniyon sıvı embolisi: Olgu sunumu. Kocatepe Tıp Dergisi, 22(4), 300–303. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.954316
Plante, L. A., Pacheco, L. D., & Louis, J. M. (2019). Society for Maternal-Fetal Medicine Consult Series #47: Sepsis during pregnancy and the puerperium. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 220(4), B2–B10. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2019.01.216
Suissa, N., Czuzoj-Shulman, N., & Abenhaim, H. A. (2024). Amniotic fluid embolism: 20-year incidence and case-fatality trends in the United States. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 294, 92–96. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2023.12.034
Trieu, N. H. K., Nguyen, N. N., Pham, H. M., Huynh, D. Q., & Mai, A. T. (2025). Extracorporeal membrane oxygenation in amniotic fluid embolism: A systematic review of case reports. ASAIO Journal, 71(2), 143–148. https://doi.org/10.1097/MAT.0000000000002269
genco, m. (2026). AMNİYOTİK SIVI EMBOLİSİ VE DİĞER MATERNAL KOLLAPS NEDENLERİ. In YURTCU, N. (Ed.), Obstetrik ve Jinekolojik Acillerde Multidisipliner Güncel Yaklaşım (pp. 228-241). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823962
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |