AKUT PELVİK AĞRIYA GÜNCEL YAKLAŞIM
Özet
Akut pelvik ağrı, kadın hastalarda acil servise başvurunun en sık nedenlerinden biridir ve genellikle yedi günden kısa süredir devam eden alt karın-pelvis ağrısı olarak tanımlanır. Bu tablo tek bir hastalığa değil; jinekolojik, obstetrik, ürolojik, gastrointestinal ve cerrahi kökenli çok sayıda nedene işaret edebildiğinden hekim için gerçek bir tanısal zorluk oluşturur. Bu bölümde akut pelvik ağrıya sistematik, basamaklı ve uygulanabilir bir yaklaşım sunulmaktadır. Önce tanım ve epidemiyolojik veriler ele alınmış; ardından ayırıcı tanı, jinekolojik ve jinekolojik olmayan nedenler başlıkları altında tablolarla özetlenmiştir. Klinik değerlendirme bölümünde ağrının başlangıç biçimi, adet döngüsüyle ilişkisi ve paterni ile fizik ve pelvik muayene bulgularının tanısal değeri tartışılmış, acil girişim gerektiren uyarıcı bulgular (kırmızı bayraklar) ayrı bir tabloda listelenmiştir. Tanısal yaklaşımda üreme çağındaki her kadında ilk adımın gebelik testi olduğu vurgulanmış; serum β-hCG düzeyinin ultrasonografi bulgularıyla birlikte yorumlanması, eşik değerin klinik anlamı ve seri ölçümlerin yeri açıklanmıştır. Jinekolojik nedenlerde transvajinal ultrasonografinin ilk görüntüleme yöntemi olduğu, Doppler bulgusunun normal olmasının over torsiyonunu dışlamadığı ve bilgisayarlı tomografi ile manyetik rezonansın hangi durumlarda gerektiği belirtilmiştir. Yönetim başlığında stabilizasyon ve analjezi ilkelerinin ardından ektopik gebelik, over torsiyonu, rüptüre hemorajik over kisti ve pelvik inflamatuar hastalık güncel kılavuzlar doğrultusunda, doz ve izlem ayrıntılarıyla ele alınmış; başlıca jinekolojik aciller karşılaştırmalı bir tabloda özetlenmiştir. Gebelik, adölesan dönem ve menopoz sonrası dönem gibi özel hasta gruplarına ayrı bir başlık ayrılmıştır. Erken tanı ve zamanında girişim, hem yaşamı hem de doğurganlığı korumada belirleyicidir.
Anahtar Kelimeler: Akut pelvik ağrı, Ektopik gebelik, Over torsiyonu, Pelvik inflamatuar hastalık, Transvajinal ultrasonografi, Jinekolojik aciller
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2018). ACOG Practice Bulletin No. 193: Tubal ectopic pregnancy. Obstetrics & Gynecology, 131(3), e91–e103. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000002560
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2019). ACOG Committee Opinion No. 783: Adnexal torsion in adolescents. Obstetrics & Gynecology, 134(2), e56–e63. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003373
Chang-Patel, E. J., Palacios-Helgeson, L. K., & Gould, C. H. (2022). Adnexal torsion: A review of diagnosis and management strategies. Current Opinion in Obstetrics & Gynecology, 34(4), 196–203. https://doi.org/10.1097/GCO.0000000000000787
Chong, K. Y., de Waard, L., Oza, M., van Wely, M., Jurkovic, D., Memtsa, M., Woolner, A., & Mol, B. W. (2024). Ectopic pregnancy. Nature Reviews Disease Primers, 10, 94. https://doi.org/10.1038/s41572-024-00579-x
Di Saverio, S., Podda, M., De Simone, B., Ceresoli, M., Augustin, G., Gori, A., Boermeester, M., Sartelli, M., Coccolini, F., Tarasconi, A., de' Angelis, N., Weber, D. G., Tolonen, M., Birindelli, A., Biffl, W., Moore, E. E., Kelly, M., Soreide, K., Kashuk, J., … Catena, F. (2020). Diagnosis and treatment of acute appendicitis: 2020 update of the WSES Jerusalem guidelines. World Journal of Emergency Surgery, 15(1), 27. https://doi.org/10.1186/s13017-020-00306-3
Dick, E. A., Blanco, A., De La Hoz Polo, M., & Basilico, R. (2025). ESR Essentials: Gynaecological causes of acute pelvic pain in women: A primer for emergent evaluation—Practice recommendations by the European Society of Emergency Radiology. European Radiology, 35(11), 6682–6695. https://doi.org/10.1007/s00330-025-11539-8
Elsayed, S., Farah, N., & Anglim, M. (2023). Heterotopic pregnancy: Case series and review of diagnosis and management. Case Reports in Obstetrics and Gynecology, 2023, 2124191. https://doi.org/10.1155/2023/2124191
Kayali, A. M., Dalloul, R. A., Alhartani, M. M., Ahmad, R., Shaheen, Z. M., Yusuf, Z., Hamisu, A. M., & Iqbal, M. (2024). Adnexal torsion: A comprehensive review of types, pathophysiology, diagnosis, and management strategies during pregnancy. Journal of Endometriosis and Pelvic Pain Disorders, 16(3–4), 141–153. https://doi.org/10.1177/22840265241262205
Kim, J. H., Lee, S. M., Lee, J.-H., Jo, Y. R., Moon, M. H., Shin, J., Kim, B. J., Hwang, K. R., Lee, T. S., Bai, K. B., & Jeon, H. W. (2014). Successful conservative management of ruptured ovarian cysts with hemoperitoneum in healthy women. PLoS ONE, 9(3), e91171. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0091171
Kızrak, S. B., Hadımlı, A., & Karaca Saydam, B. (2021). Güncellenmiş uluslararası rehberler doğrultusunda ektopik gebeliklere yaklaşım. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(4), 479–485. https://doi.org/10.46483/deuhfed.839659
Mullany, K., Minneci, M., Monjazeb, R., & Coiado, O. C. (2023). Overview of ectopic pregnancy diagnosis, management, and innovation. Women's Health, 19, 17455057231160349. https://doi.org/10.1177/17455057231160349
Onur, M. R., & Akata, D. (2015). Jinekolojik aciller. Türk Radyoloji Seminerleri, 3(1), 47–58. https://doi.org/10.5152/trs.2015.204
Papageorgiou, D., Sapantzoglou, I., Prokopakis, I., & Zachariou, E. (2025). Tubal ectopic pregnancy: From diagnosis to treatment. Biomedicines, 13(6), 1465. https://doi.org/10.3390/biomedicines13061465
Perkins, K. M., Boulet, S. L., Kissin, D. M., & Jamieson, D. J. (2015). Risk of ectopic pregnancy associated with assisted reproductive technology in the United States, 2001–2011. Obstetrics & Gynecology, 125(1), 70–78. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000000584
Workowski, K. A., Bachmann, L. H., Chan, P. A., Johnston, C. M., Muzny, C. A., Park, I., Reno, H., Zenilman, J. M., & Bolan, G. A. (2021). Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021. MMWR Recommendations and Reports, 70(4), 1–187. https://doi.org/10.15585/mmwr.rr7004a1
Yusuf, H., & Trent, M. (2023). Management of pelvic inflammatory disease in clinical practice. Therapeutics and Clinical Risk Management, 19, 183–192. https://doi.org/10.2147/TCRM.S350750