Aile/Ebeveyn Özelliklerinin Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyeti Ve Ekran Bağımlılığı Üzerindeki Etkileri

KAYNAKLAR

Aldemir, N.S. ve Türkoğlu, B. (2025). Okul öncesi dönemde ekran maruziyetine yönelik annelerin görüşleri: Muş ili örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 7(13), 481–523. https://doi.org/10.5281/zenodo.17166341

American Academy of Pediatrics (AAP). (2016). Council on communications and media. media and young minds. Pediatrics, 138 (5), e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591

American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596

ASHB (2025). Dijital Dünyada Çocuk Hakları Sözleşmesi. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_09/16153650_Cocuk_Haklari_Sozlesmesi.pdf?CHK=969317980b3e985a5370fdbc0a9ee1ad Erişim Tarihi: 27.08.2026

Aslanderen, E. (2024). 12-72 ay arası çocuklarda ekran maruziyeti ve anne depresyonu arasındaki ilişkinin belirlenmesi (Yayın No.883696) [Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Aydın, S. (2025). Investigation of preschool children’s digital game addiction tendency and psychomotor development. Trakya University Journal of Social Sciences, 27(1), 108-128. doi: 10.26468//trakyasobed.1675961

Ayvaz Eşiyok, T.T. (2023). Birinci basamakta takip edilen 2-6 yaş çocuklarda ekran maruziyeti ve gelişimsel sorunların riskinin araştırılması (Yayın No.842899) [Tıpta uzmanlık tezi, Adana Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Bakırcı, B. ve Çetingöz, D. (2025). Okul öncesi dönem çocuklarının dijital medya ekranını problemli kullanımları ve sosyal becerilerinin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 39(1), 162-177. https://doi.org/10.33308/26674874.2025391835

Bıçakcı, M. (2025) Okul öncesi çocukların dijital bağımlılık düzeyleri ile ebeveynlerinin dijital ebeveynlik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No.975596) [Yüksek lisans tezi, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Birşan Şengün, S. (2026). Okul öncesi dönemde (48-72 aylık) çocuğu bulunan annelere uygulanan dijital ebeveynlik eğitim programının etkililiğinin incelenmesi (Yayın No.953576) [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Brushe, M.E., Lynch, J.W., Melhuish, E., Reilly, S., Mittinty, M.N., and Brinkman, S.A. (2023). Objectively measured infant and toddler screen time: Findings from a prospective study. SSM-Population Health, 22, 101395 https://doi.org/10.1016/j.ssmph.2023.101395

Budak, K. S. (2020). Okul öncesi dönem çocukları için dijital oyun bağımlılık eğilimi ölçeğinin ve dijital oyun ebeveyn rehberlik stratejileri ölçeğinin geliştirilmesi, problem davranışlarla ilişkisinin incelenmesi (Yayın No.630581) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Budak, K. S. ve Işıkoğlu, N. (2023). Erken çocuklukta dijital oyun bağımlılık eğilimi: Çocuk ve ebeveyn özelliklerinin etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (66), 1-25. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1081497

Çom Aybal, N. (2021). 4-11 yaş çocuklarda ekran bağımlılığı eğiliminin incelenmesi ve ebeveynlerin ekran bağımlılığını önlemeye yönelik tutumlarının değerlendirilmesi (Yayın No. 674047) [Tıpta uzmanlık tezi, İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Coşkunalp, S. ve Kuşcu, Ö. (2025). Dijital ebeveynlik öz yeterliği ile çocuklarda problemli medya kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14 (2), 614-635. https://doi.org/10.33206/mjss.1469158

Çakioğlu, Ş. ve Kaynak Ekici, K.B. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının ekran maruziyetleri ile ebeveynlerinin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 62, 3543- 3562. https://doi.org/10.53444/deubefd.1522239

Çalhan, C. (2023). Ebeveynlerin medya aracılık rolleri ile okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılık eğilimi arasındaki ilişki (Yayın No.821467) [Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Çaylan , N., Yalçın, S.S., Erat Nergiz, M., Yıldız, D., Oflu, A., Tezol, Ö., Çiçek, Ş. ve Foto Özdemir, D. (2021). Associations between parenting styles and excessive screen usage in preschool children. Turkish Archives of Pediatrics, 12;56(3), 261-266. doi: 10.14744/TurkPediatriArs.2020.43765

Çelik, N. (2025). Problemli teknoloji kullanımının okul öncesi eğitim alan çocukların gelişimine etkisi: Uykunun aracı rolü (Yayun No.951929) [Yüksek lisans tezi, Kastamonu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Çelik, E., Özer, Z.Y. ve Özcan, S. (2021). Screen time of preschool children in relation to their parents screen usage habits and family functions. Çukurova Medical Journal, 46(1), 343-351 https://doi.org/10.17826/cumj.780582

Çınar Karasu, K. T. ve Bütün Ayhan, A. (2024). 36-72 aylık çocukların ekran maruziyeti ile saldırganlık yönelimlerinin incelenmesi. Turkish Studies, 19(2), 531-555. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.73158

Darvesh, N., Radhakrishnan, A., Lachance, C.C., Nincic, V., Sharpe, J.P., Ghassemi, M., Straus, S.E., and Tricco, A.C. (2020). Exploring the prevalence of gaming disorder and Internet gaming disorder: a rapid scoping review. Systematic Reviews, 9(1), 68. https://doi.org/10.1186/s13643-020-01329-2

Dinç, M. ve Ögel, K. (2019). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. M. Öztürk, K. Ögel, C. Evren ve R. Bilici. (Ed.), Bağımlılık: Tanı, tedavi, önleme içinde (ss. 639-654). Türkiye Yeşilay Cemiyeti Yayınları ISBN: 978-605-9090-48-3

Dong, C., and Mertala, P. (2021). Preservice teachers' beliefs about young children's technology use at home. Teaching and Teacher Education, 102, 103325. doi: 10.1016/j.tate.2021.103325

Duch, H., Fisher, E.M., Ensari, I. and Harrington, A. (2013). Screen time use in children under 3 years old: A systematic review of correlates. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 23;10:102. doi: 10.1186/1479-5868-10-102

Emiroğlu, S. (2024). 4-6 yaş arası çocuklarda problemli ekran kullanımının ebeveyn stresi ve iyi oluş düzeyleri açısından incelenmesi (Yayın No.899827) [Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Fidan, A. ve Seferoğlu, S. S. (2020). Online environments and digital parenting: An investigation of approaches, problems, and recommended solutions. Bartın University Journal of Faculty of Education, 9(2), 352-372. https://doi.org/10.14686/buefad.664141

Furuncu, C. ve Öztürk, E. (2020). Problemli Medya Kullanım Ölçeği Türkçe formunun geçerlik güvenirlik çalışması: Çocuklarda ekran bağımlılığı ölçeği ebeveyn formu. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), 535-566. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202043237

Geurts, S.M., Koning, I.M., Vossen, H. and Van den Eijnden, R.J.J.M. (2022). A qualitative study on children's digital media use and parents' self-interest. Journal of Child and Family Studies, 31(7), 2015–2026. https://doi.org/10.1007/s10826-021-02074-3

Gezgin, D.M. (2023). Çocuklarda problemli teknoloji kullanımı, olumsuz etkileri ve çözüm önerileri. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.

Gökçen, A. (2023). Çocukların ekran kullanım özellikleri, dijital oyun bağımlılık eğilimleri, sosyal yetkinlik ve davranış durumları ve ebeveyn rehberlik stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No.782343) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Gültekin, F. (2026). 36–72 aylık çocukların problemli teknoloji kullanım düzeyleri ve ebeveynlerin medya aracılık rollerinin incelenmesi (Yayın No.999813). [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Günel Karaburun, İ.E. (2021). İki yaşından küçük çocuklarda ekran maruziyeti ve buna etki eden bazı ailesel faktörler ve anne Beck Depresyon Ölçeği ile olan ilişkisi (Yayın No.686323) [Tıpta uzmanlık tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Harmandere Ergül, D. (2025). 0-3 yaş çocukların dil becerileri ile dijital teknoloji kullanımları arasındaki ilişkiye aracılık eden faktörlerin boylamsal incelenmesi (Yayın No.986939) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Hosokawa, R., Tomozawa, R., and Katsura, T. (2023). Associations between family routines, family relationships, and children’s behavior. Journal of Child and Family Studies, 32(12), 3988-3998. https://doi.org/10.1007/s10826-023-02687-w

Hsieh, Y.P., Shen, A.C.T., Wei, H.S., Feng, J.Y., Huang, S.C.Y., et al. (2016). Associations between child maltreatment, PTSD, and internet addiction among Taiwanese students. Computers in Human Behavior, 56, 209-214. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.11.048

Işık, E. (2026). Okul öncesi dönem çocuklarında dijital teknoloji bağımlılığı ile anne çocuk ihmali arasındaki ilişkide aile rutinlerinin aracı rolü (Yayın No.1004962) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Jeong, H., Yim, H.W., Lee, S.Y., Lee, H.K., Potenza, M.N., Jo, S.J., and Son, H.J. (2020). A partial mediation effect of father-child attachment and self-esteem between parental marital conflict and subsequent features of internet gaming disorder in children: A 12-month follow-up study. BMC Public Health, 20, 484. https://doi.org/10.1186/s12889-020-08615-7

Johnson, A.R., Sridhar, P.R., and Joseph, M. (2022). Is screen addiction a problem among rural school-going adolescents? A cross-sectional study in south karnataka. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 18(2), 137-143. https://doi.org/10.1177/0973134222109648

Kaba, N. (2025). Çalışan ve çalışmayan annelerin okul öncesi dönemi çocuklarının sosyal beceri düzeylerinin ve ekran maruziyetinin incelenmesi (Yayın No.944507) [Yüksek lisans tezi, Topkapı Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Kalip, K. ve Çöl, M. (2020). Teknolojiyle bağlantılı yeni davranışsal bozukluklar. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 5(2), 318–333. http://doi.org/10.35232/estudamhsd.712134

Kara, D. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarının dijital oyun bağımlılığı eğilimleri ile akran oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No.845710). [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Karacan, M. (2025). Ebeveyn ve öğretmen perspektifinden okul öncesi dönem çocuklarında ekran kullanımının değerlendirilmesi (Yayın No.961272) [Yüksek lisans tezi, Muş Alparslan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Karataş, F.Z. (2025). 2-5 yaş arasındaki çocuklarda ekran maruziyeti ve anne depresyon düzeyi ile ilişkisinin araştırılması (Yayın No.967059) [Tıpta uzmanlık tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Kıratlı, Ş.N. (2026). Okul öncesi çocukların algılanan problemli teknoloji kullanımı ile sosyal yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkide ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıklarının aracı rolü (Yayın No.1002684) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Kıratlı Sökmen, T. (2026). Annelerdeki sosyal medya bağımlılığının okul öncesi dönemdeki çocuklarda anne çocuk ilişkisine etkisi (Yayın No.1004416) [Tıpta uzmanlık tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Köprülü, Ö., Darcan, Ş., Özbaran, B., Şan, E., Altınok, Y. A., Özen, S., ve Gökşen, D. (2022). The effect of screen addiction and attention-deficit hyperactivity disorder on ınsulin resistance in children. Journal of Dr. Behcet Uz Children's Hospital, 12(1). https://doi.org/10.4274/buchd.galenos.2021.89924

Köseoğlu, F. ve Barut, Y. (2026). Ebeveynlerin demografik özellikleri ile dijital farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45(1), 388-412 https://doi.org/10.7822/omuefd.1596353

Kurban, E. (2023). Ebeveyn çocuk ilişkisi bağlamında çocukların problemli teknoloji kullanımı ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No.821889) [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Livingstone, S., Mascheroni, G., Dreier, M., Chaudron, S. and Lagae, K. (2015). How parents of young children manage digital devices at home: The role of income, education and parental style. EU Kids Online. ISSN 2045-256X

Manap, A. ve Durmuş, E. (2020). Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği’nin geliştirilmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 21(2), 978-993. https://doi.org/10.17679/inuefd.711101

Manav M. (2024). Çocuklarda problemli medya kullanımı ile akran oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No.875141) [Yüksek lisans tezi, Kırklareli Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Mascheroni, G., Ponte, C. and Jorge, A. (2018). Digital parenting: The challenges for families in the digital age, Yearbook 2018. Nordicom: University of Gothenburg.

McArthur, B.A., Browne, D, Tough, S. and Madigan, S. (2020). Trajectories of screen use during early childhood: Predictors and associated behavior and learning outcomes. Computers in Human Behavior, 113, 106501 doi: 10.1016/j.chb.2020.106501

MEB (2025). Dıjıtal Dünyada Çocuk Hakları Sözleşmesı Yaş Gruplarına Göre Veli Rehberi. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_09/16154231_YasY_GruplarYna_Gore_Veli_Rehberi.pdf Erişim Tarihi: 27.08.2026

Oh, Y., Kim, H., and Joung, Y.S. (2021). Problematic internet use in children according to maternal depression trajectories: A population-based cohort study with 9-year follow-up. Journal of Psychiatric Research, 141, 364-369. doi: 10.1016/j.jpsychires.2021.07.025

Orel Cesur, T. (2025). Ebeveynlerin dijital okuryazarlığı ve dijital medya kullanım alışkanlıklarının çocukların ekran bağımlılığı ile ilişkisinin incelenmesi (Yayın No.965278) [Yüksek lisans tezi, Beykoz Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Öztop, D. ve Uslu, R. (2007). Behavioral, interactional and developmental symptom atology in toddlers of depressed mothers: a preliminary clinical study within the DC:0-3 framework. Turkish Journal of Pediatrics 49:171-178.

Payidar, F.N. (2026). Okul öncesi dönem çocuklarının anne tutumları ile problemli teknoloji kullanımı (Yayın No.1006200) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Nişantaşı Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Park, S., Chang, H.Y., Park, E.J., Yoo, H., Jo, W., Kim, S.J.i and Shin, Y. (2018). Maternal depression and children's screen overuse. Journal of Korean Medical Sciences, 4;33(34): e219. doi: 10.3346/jkms.2018.33.e219

Radesky, J.S., Kistin, C.J., Zuckerman, B., Nitzberg, K., Gross, J., Kaplan-Sanoff, M., Augustyn, M., and Silverstein, M. (2014). Patterns of mobile device use by caregivers and children during meals in fast food restaurants. Pediatrics, 133(4), e843-9. doi: 10.1542/peds.2013-3703

Rumpf, H.J., Achab, S., Billieux, J., Bowden-Jones, H., Carragher, N., Demetrovics, Z. at al. (2018) Including gaming disorder in the ICD-11: The need to do so from a clinical and public health perspective. Journal of Behavioural Addict. 7(3), 556–561. doi: 10.1556/2006.7.2018.59

Saylan Çolak, E. ve Çolak, R. (2026). Dijital çağda aile: Dijital ebeveynlik, ebeveynlik stilleri ve ebeveyn-çocuk iletişimi arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(Aile Özel Sayısı), 545-564. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1816524

Sekman Bıyık, Z. (2024). 4-6 yaş çocuklarda ekran bağımlılığı ile annenin kapsayıcı işlevleri ve tutumu arasındaki ilişki (Yayın No. 909913) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Soyoof, A., Reynolds, B. L., Neumann, M., Scull, J., Tour, E., and McLay, K. (2024). The impact of parent mediation on young children’s home digital literacy practices and learning: A narrative review. Journal of Computer Assisted Learning, 40(1), 65-88. https://doi.org/10.1111/jcal.12866

Swit, C.S., Friesen, M.D., and Xue, X. (2026). Predictors of young children’s problematic screen media use in Aotearoa New Zealand: Testing the interactional theory of childhood problematic media use model. Journal of Children and Media, 20(1), 151–172. https://doi.org/10.1080/17482798.2025.2530940

Şen, M., Demir, E., Teke, N. ve Yılmaz , A. (2020). Erken Çocukluk Ebeveyn Medya Aracılık Ölçeği geliştirme çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53, 228-265. https://doi.org/10.21764/maeuefd.646852

Tekin, H. (2025). Çocuklarda Ekran Kullanımının Duygu Düzenleme Üzerindeki Etkisinde Sosyal Becerilerin Aracı Rolü (Yayın No.984176) [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Topbaş, T. (2022). 3-6 yaş dönemindeki çocukların ebeveynleri ile olan ilişkilerinin teknolojik cihaz kullanım sürelerine olan etkilerinin incelenmesi (Yayın No.744090) [Yüksek lisans tezi, KTO Karatay Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.

Ünlü, N. (2020). Teknoloji bağımlılığı araştırması raporu. M. Şeker, Y. Bulduklu, C. Korkut, M. Doğrul. (Ed.), Bilişim teknolojiler ve iletişim: Birey ve topum güvenliği içinde (ss.131-148). TÜBİTAK Bilimler Akademisi doi: 10.53478/TUBA.2020.013

Wang, Y., Xia, Q., Gu, L., and Li, F. (2024). Chinese college teachers’ work-family conflict and their preschool children’s problem behaviors: The mediating effects of parental phubbing and children’s problematic media use. Early Child Development and Care, 194(3), 478–491. https://doi.org/10.1080/03004430.2024.2329685

Yang, H.M. and Kim, H.R. (2021). Work-family conflict on children’s ınternet addiction: Role of parenting styles in Korean working mother. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11), 5774. https://doi.org/10.3390/ijerph18115774

Yaşar Ekici, F. (2026). Çocuk ruh sağlığı: Çok boyutlu bir değerlendirme. R. Akay ve O. Kocaman (Ed.), Çocukların gözünden çocuk gelişimi-2 içinde (ss.337-357). Efe Akademi Yayınları ISBN: 978-625-392-894-0 E-ISBN: 978-625-392-895-7 doi: https://doi.org/10.59617/efepub2026520

WHO (2023). Depressive disorder (depression), Geneva https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression Erişim tarihi: 07.07.2026

WHO (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. Geneva. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536 Erişim Tarihi: 16.04.2026

Yıldırım, S. ve Kişioğlu, A. N. (2018). Teknolojinin getirdiği yeni hastalıklar: Nomofobi, Netlessfobi, FoMO. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25(4), 473-480. https://doi.org/10.17343/sdutfd.380640

Yıldız, E. (2026). Ekran maruziyetinin 1-4 yaş arası çocukların dil gelişimi üzerine etkilerinin Bayley-4 Ölçeği ile değerlendirilmesi ve ebeveynlerin farkındalık, tutum ve davranışlarının incelenmesi (Yayın No.1004253) [Tıpta uzmanlık tezi, Kayseri Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.