2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda Yer Alan Öz Değerlendirme Ölçeklerine Yönelik Öğrenci Görüşlerinin Üst Bilişsel Farkındalık Bağlamında İncelenmesi
Özet
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı doğrultusunda hazırlanan ortaokul 5 ve 6. sınıf ders kitaplarındaki öz değerlendirme ölçeklerine yönelik öğrenci görüşlerini üst bilişsel farkındalık bağlamında incelenmesidir. Fenomenoloji deseniyle yürütülen çalışmanın verileri; Aydın merkezde; sosyoekonomik açıdan farklı üç ortaokulda öğrenim gören, 5. ve 6. sınıf düzeyindeki 24 öğrenciden yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin bu araçları zihinsel süreçlerini izledikleri bir alan olarak gördüklerini ve programın kendini tanıma vizyonunun sahada karşılık bulmaya başladığını göstermektedir. Ancak not kaygısı ve dışsal onay beklentisinin nesnelliği zedelediği; samimiyet sorununun öğrenciden çok geleneksel ölçme-değerlendirme kaygısından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin ölçekler olmadan da bireysel izleme stratejileri geliştirebildikleri fakat eksiklerini fark etmelerine rağmen eyleme geçmeyen öğrencilerin varlığı nedeniyle sürecin aktif öğretmen rehberliğiyle desteklenmesi gerektiği belirlenmiştir. Katılımcıların kararlarını somut yaşantılarına dayandırdıkları görülmekle birlikte, mevcut tamamlayıcı ölçme araçlarının geleneksel sınırlandırmalardan tam anlamıyla sıyrılamadığı öğrenci görüşleriyle tespit edilmiştir. Öğrencilerin kalıplaşmış araçlar yerine kendi gerekçelerini yazabilecekleri açık uçlu alanlar talep etmeleri, daha derin bir üst bilişsel ifade arayışında olduklarını kanıtladığı düşünülmektedir. Sonuç olarak, öğretim programları güncellense dahi ders kitaplarındaki ölçme araçlarının yeni nesil öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal beklentilerini karşılayacak tasarım esnekliğine henüz yeterince ulaşamadığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, öz değerlendirme, üst bilişsel farkındalık.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Türkçe Öğretimi (Türkçe Eğitimi)
Akbulut,Y. (2012). Veri çözümleme teknikleri. In A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (s. 162-195). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Andrade, H., ve Valtcheva, A. (2009). Promoting learning and achievement through self-assessment. Theory Into Practice, 48(1), 12–19. https://doi.org/10.1080/00405840802577544
Aşiret, S., ve Su Özenir, Ö. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 öğretim programlarında ölçme ve değerlendirme yaklaşımının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(3), 896–931. https://doi.org/10.29299/kefad.1659146
Aydın, İ., Kanık Uysal, P. ve Uyar, Y. E. (2024). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının tamamlayıcı ölçme araçlarının kullanılması bakımından karşılaştırılması. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (30), 53-68. https://doi.org/10.30767/diledeara.1470091
Banlı, S. (2014). Öz değerlendirme uygulamalarının üniversite 1. sınıf öğrencilerinin yazma performansları ve farkındalıklarının gelişimi üzerindeki rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
Black, P., ve Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7-74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
Can, E. ve Ogur, E. (2022). Ölçme ve değerlendirme aracı olarak Türkçe ders kitapları. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 10(1), 120-135. https://izlik.org/JA67NS85UP
Cihanoğlu, M. O. (2008). Alternatif değerlendirme yaklaşımlarından öz ve akran değerlendirmenin işbirlikli öğrenme ortamlarında akademik başarı, tutum ve kalıcılığa etkileri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Demir, E., Ilgın Cüm, B., Kul, N., ve Gündem, A. (2025). Türkçe öğretmenlerinin 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programının (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ölçme ve değerlendirme yaklaşımı hakkındaki görüşleri. OJCES, 3(5), 122–152. https://doi.org/10.5281/zenodo.15680687
Ertürk, S. (2013). Eğitimde program geliştirme. Edge Akademi Yayıncılık.
Göçer, A. ve Çaylı, C. (2017). Türkçe eğitiminde öğrenen özerkliğine dayalı değerlendirme uygulamalarına genel bir bakış. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 121-138. https://izlik.org/JA68YW52ZA
Kalemkuş, J. (2021). Bilmeyi bilme: Üstbiliş. Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 471-495. https://izlik.org/JA43UC59DY
Kılıç, M. ve Eyüp, B. (2022). Türkçe öğretmenlerinin öz değerlendirme uygulamaları üzerine bir durum çalışması. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(2), 997-1024. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1103848
Kösterelioğlu, İ. ve Çelen, Ü. (2016). Öz değerlendirme yönteminin etkililiğinin değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 15(2), 671-681. http://dx.doi.org/10.17051/io.2016.44304
Meylani, R. (2024). Eğitimde değerlendirme ve değerlendirmeye yönelik geleneksel ve modern yaklaşımların karşılaştırmalı analizi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(1), 520-555. https://doi.org/10.51460/baebd.1386737
Milli Eğitim Bakanlığı. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. https://ogmmateryal.eba.gov.tr/ogm-arge/yayin/112
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi öğretim programı (ortaokul). https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programtur5678Onayli.pdf
Özsoy, G. (2008). Üstbiliş. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 713-740. https://izlik.org/JA23AB82MB
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Sage Publications.
Reeve, R. A., ve Brown, A. L. (1984). Metacognition reconsidered: Implications for intervention research (Technical Report No. 328). University of Illinois at Urbana-Champaign, Center for the Study of Reading. https://doi.org/10.1007/BF00912721
Ross, J. A., (2006) “The Reliability, Validity, and Utility of Self-Assessment”, Practical Assessment, Research, and Evaluation 11(1): 10. https://doi.org/10.7275/9wph-vv65
Senemoğlu, N. (2009). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya (15.bs.). Pegem Akademi.
Süğümlü, Ü. (2021). Türkçe öğretiminde öz değerlendirme uygulamaları. TEBD, 19(2), 733–752. https://doi.org/10.37217/tebd.972445
Türnüklü, D. A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 543-559. https://izlik.org/JA49HH95LM
Uysal, K. (2008). Öğrencilerin ölçme değerlendirme sürecine katılması: Akran değerlendirme ve öz değerlendirme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Ülçay, O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim, Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70-75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
van Manen, M. (2007). Phenomenology of practice. Phenomenology & Practice, 1(1), 11-30. https://doi.org/10.29173/pandpr19803
Voogt, J., ve Roblin, N. P. (2012). A comparative analysis of international frameworks for 21st century competences: Implications for national curriculum policies. Journal of Curriculum Studies, 44(3), 299-321 http://doi.org/10.1080/00220272.2012.668938
Yemenici, A. İ., Güç, A., Aslan, A., Şişman, S. ve Korkmaz, Z. (2025). Türkçe ders kitaplarındaki öğrenen özerkliğine dayalı ölçme ve değerlendirme araçlarının incelenmesi. Kocatepe Beşerî Bilimler Dergisi, 4(2), 183-202. https://doi.org/10.61694/kbbd.1833224
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. bs.). Seçkin Yayıncılık.
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |