TEZHİP SANATININ ANKSİYETE YÖNETİMİNDEKİ ETKİLERİ: KAVRAMSAL VE LİTERATÜR TEMELLİ BİR İNCELEME
Özet
Sanatın ruh sağlığı üzerindeki etkileri, son yıllarda psikoloji literatüründe artan bir ilgiyle ele alınmaktadır. Özellikle geleneksel sanatların ritmik ve meditatif yapısı, bireyin duygusal süreçleriyle olan ilişkisini yeniden gündeme taşımaktadır. Bu çalışma, tezhip sanatının anksiyete üzerindeki etkilerini sanat terapisi, bilinçli farkındalık, akış deneyimi ve dikkat temelli bilişsel kuramlar ekseninde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Literatür taramasına dayalı olarak yürütülen incelemede, tezhip uygulamalarının dikkat odaklılığını artırma, bilişsel gevşemeyi destekleme ve sembolik dışavurum yoluyla kaygı semptomlarını hafifletme potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir. Görsel sanat temelli terapötik yaklaşımlar ve geleneksel sanat uygulamalarına ilişkin araştırmalar, tezhibin özellikle bilişsel dikkat dağınıklığı, duygusal regülasyon güçlüğü ve yaygın kaygı bozukluğu gibi durumlarda destekleyici bir araç olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, tezhip sanatının bireysel ve grup temelli psikolojik müdahalelerde tamamlayıcı bir unsur olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma hem klinik uygulamalar hem de disiplinlerarası araştırmalar için yeni açılımlar sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tezhip Sanatı, Anksiyete, Sanat Terapisi, Geleneksel Sanatlar, Psikoloji.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Güzel Sanatlar -> Geleneksel Türk Sanatları
Kaynaklar
Kitap
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. baskı). American Psychiatric Publishing. DOI:10.1176/appi.books.9780890425596.
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Beck, A. T., & Emery, G. (1985). Anxiety disorders and phobias: A cognitive perspective. Basic Books.
Csikszentmihalyi, M. (2017). Akış: Mutluluk bilimi (B. Satılmış, Çev.). Buzdağı Yayınevi.
Jung, C. G. (1968). Man and his symbols. Dell Publishing.
Kabat-Zinn, J. (2005). Coming to our senses: Healing ourselves and the world through mindfulness. Hyperion.
Keskiner, C. (2020). Çizim ve teknikleri ile Türk tezhib sanatı (A. Okumuş, Ed.). İlke Kitap.
Malchiodi, C. A. (2013). Art therapy and health care. Guilford Press.
Rothenberg, A., & Hausman, C. R. (1976). The creativity question. Duke University Press.
Voltan Acar, N. (2014). Yeniden terapötik iletişim. Nobel Akademik Yayıncılık.
Dergi Makalesi
Adar, K., ve Akoğlu, B. (2023). Yetişkinlerde sanatla terapi teknikleri ile yapılan grup uygulamasının ruhsal belirtiler, psikolojik iyi oluş ve bilişsel esneklik üzerine etkisi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(68), 3558-3568. DOI:10.5281/zenodo.10397127.
Aktaş Özkafacı, A., Nalça, N., ve Eren, N. (2023). Şizofreni tanılı bireylerle ebru sanatı ile grup sanat psikoterapi sürecinin anksiyete, depresyon ve şizofrenide işlevsel iyileşme düzeyine etkisi. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 6(12), 15-29. DOI:10.56955/bpd.1309661.
American Art Therapy Association. (n.d.). About art therapy. arttherapy.org
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders American Psychiatric Publishing. DOI:10.1176/appi.books.9780890425596.
Ayaydın, A. (2016). Sanat ile bilimin kesişme noktaları ve yol ayrımları. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 18-35. DOI:10.12984/eed.80378.
Bostancıoğlu, B., & Kahraman, M. E. (2017). Sanat terapisi yönteminin ve tekniklerinin sağlık iyileştirme gücü üzerindeki etkisi. Beykoz Akademi Dergisi, 5(2), 150-162. DOI:10.14514/BYK.m.21478082.
Hofmann, S. G., Sawyer, A. T., Witt, A. A., & Oh, D. (2010). The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 169-183. DOI:10.1037/a0018555.
Rubin, J. A. (2016). Approaches to art therapy: Theory and technique (3. baskı). Routledge. DOI:10.4324/9781315727288.
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. World Health Organization.
Akın, K. (2026). TEZHİP SANATININ ANKSİYETE YÖNETİMİNDEKİ ETKİLERİ: KAVRAMSAL VE LİTERATÜR TEMELLİ BİR İNCELEME. In ÇELİKER, D. (Ed.), Geleneksel Türk Sanatlarında Estetik ve Gelenek (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824693
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |