SİTOTOKSİSİTEDEN AMİLOİD-ß İNHİBİSYONUNA: BENZİMİDAZOL VE SCHİFF BAZI LİGANDLI PLATİN(II) VE RUTENYUM(II) KOMPLEKSLERİ
Özet
Bu bölümde, 2021-2026 yılları arasında yayımlanan dokuz çalışmada sentezlenen benzimidazol ve Schiff bazı ligandlı Pt(II) ve Ru(II) kompleksleri ile bu komplekslerin biyolojik etkileri değerlendirilmiştir. Pt(II) kompleksleri, ligandın yapısına bağlı olarak cis-[PtCl2(DMSO)2] başlangıç kompleksinden tek dişli [PtCl2(DMSO)(L)] veya şelat yapılı [PtCl2(L)] kompleksler şeklinde elde edilirken, Ru(II) kompleksleri [RuCl2(DMSO)4] izomerlerinden hazırlanmıştır. Komplekslerin yapısal karakterizasyonunda spektroskopik yöntemlerin yanı sıra bazı bileşiklerde tek kristal X-ışını kırınım analizinden yararlanılmış ve iki çalışmada cis ve trans geometrik izomerler ayrı ayrı izole edilmiştir. Biyolojik değerlendirmelerde, özellikle bazı benzimidazol–Pt(II) komplekslerinin kanser hücrelerine karşı düşük mikromolar düzeyde sitotoksisite ve sisplatine kıyasla yüksek seçicilik gösterdiği belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, komplekslerin önemli bir bölümünün toksik olmayan derişimlerde Ab1-42 agregasyonunu inhibe ettiği ve Ab kaynaklı hücre ölümünü azalttığı bildirilmiştir. Elde edilen bulgular, bu komplekslerin antikanser aktivitelerinin yanı sıra Ab agregasyonunu hedefleyen potansiyel metal bazlı ilaç adayları olarak da değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Benzimidazol, Schiff bazları, platin(II), rutenyum(II), sitotoksisite, antikanser aktivite, amiloid-ß agregasyonu
Konu Alanı: Kimya -> Kimya (diğer) -> Anorganik Kimya
Arı, A., Günnaz, S., & İrişli, S. (2024). Benzimidazole-platinum complex and its cytotoxic activity on U87 cell lines. Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(1), 230–240. https://doi.org/10.18185/erzifbed.1407972
Barnham, K. J., Kenche, V. B., Ciccotosto, G. D., Smith, D. P., Tew, D. J., Liu, X., Perez, K., Cranston, G. A., Johanssen, T. J., Volitakis, I., Bush, A. I., Masters, C. L., White, A. R., Smith, J. P., Cherny, R. A., & Cappai, R. (2008). Platinum-based inhibitors of amyloid-β as therapeutic agents for Alzheimer's disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(19), 6813–6818. https://doi.org/10.1073/pnas.0800712105
Doğan, U., Özcan, Ö., Alaca, G., Arı, A., Günnaz, S., Yalçın, H. T., Şahin, O., & İrişli, S. (2021). Novel benzimidazole-platinum(II) complexes: Synthesis, characterization, antimicrobial and anticancer activity. Journal of Molecular Structure, 1229, 129785. https://doi.org/10.1016/j.molstruc.2020.129785
Gümüş, F., Eren, G., Açık, L., Çelebi, A., Öztürk, F., Yılmaz, Ş., Sağkan, R. I., Gür, S., Özkul, A., Elmalı, A., & Elerman, Y. (2009). Synthesis, cytotoxicity, and DNA interactions of new cisplatin analogues containing substituted benzimidazole ligands. Journal of Medicinal Chemistry, 52(5), 1345–1357. https://doi.org/10.1021/jm8000983
Günnaz, S., Rahmat, K. M., & İrişli, S. (2024). Evaluation of pro-drug properties in a novel Schiff base-incorporated Pt(II) complex. Erzincan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(2), 410–425. https://doi.org/10.18185/erzifbed.1451093
Günnaz, S., Şahin, O., & İrişli, S. (2025). The amyloid beta aggregation inhibition properties of new Pt(II) complexes and their potential in Alzheimer's treatment. Applied Organometallic Chemistry, 39(5), e70159. https://doi.org/10.1002/aoc.70159
Günnaz, S., Yildiz, E., Tunçel Oral, A., Yurt, F., Erdem, A., & İrişli, S. (2025). Schiff base–platinum and ruthenium complexes and anti-Alzheimer properties. Journal of Inorganic Biochemistry, 264, 112790. https://doi.org/10.1016/j.jinorgbio.2024.112790
Hardy, J., & Selkoe, D. J. (2002). The amyloid hypothesis of Alzheimer's disease: Progress and problems on the road to therapeutics. Science, 297(5580), 353–356. https://doi.org/10.1126/science.1072994
İrişli, S., Çakır, A., & Günnaz, S. (2025). Synthesis of novel pyrimidine-based Schiff base complexes: Targeting amyloid-β aggregation in Alzheimer's disease. Bioorganic Chemistry, 154, 107999. https://doi.org/10.1016/j.bioorg.2024.107999
İrişli, S., Doğan, U., Günnaz, S., Yurt, F., & Şahin, O. (2026). Novel Schiff base-Pt(II) complexes: Inhibition of Aβ aggregation via histidine interaction. New Journal of Chemistry, 50, 1125–1138. https://doi.org/10.1039/d5nj04180e
İrişli, S., Günnaz, S., Maral, M., Erdem, A., Özcan, Ö., Arı, A., Özel, D., & Yurt, F. (2024). Platinum(II) Schiff base complexes and their effects on the inhibition of amyloid β1–42 aggregation. Applied Organometallic Chemistry, 38(8), e7540. https://doi.org/10.1002/aoc.7540
Kelland, L. (2007). The resurgence of platinum-based cancer chemotherapy. Nature Reviews Cancer, 7(8), 573–584. https://doi.org/10.1038/nrc2167
Messori, L., Camarri, M., Ferraro, T., Gabbani, C., & Franceschini, D. (2013). Promising in vitro anti-Alzheimer properties for a ruthenium(III) complex. ACS Medicinal Chemistry Letters, 4(3), 329–332. https://doi.org/10.1021/ml3003567
Özcan, Ö., Günnaz, S., & İrişli, S. (2024). New Schiff base and its platinum complex: Inhibition of amyloid aggregation. Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi, 14(3), 1–11. https://doi.org/10.7212/karaelmasfen.1470959
Rosenberg, B., Van Camp, L., & Krigas, T. (1965). Inhibition of cell division in Escherichia coli by electrolysis products from a platinum electrode. Nature, 205(4972), 698–699. https://doi.org/10.1038/205698a0
Streltsov, V. A., Chandana Epa, V., James, S. A., Churches, Q. I., Caine, J. M., Kenche, V. B., & Barnham, K. J. (2013). Structural insights into the interaction of platinum-based inhibitors with the Alzheimer's disease amyloid-β peptide. Chemical Communications, 49(97), 11364–11366. https://doi.org/10.1039/c3cc47326k
Suh, J.-M., Kim, G., Kang, J., & Lim, M. H. (2019). Strategies employing transition metal complexes to modulate amyloid-β aggregation. Inorganic Chemistry, 58(1), 8–17. https://doi.org/10.1021/acs.inorgchem.8b02813
Xue, C., Lin, T. Y., Chang, D., & Guo, Z. (2017). Thioflavin T as an amyloid dye: Fibril quantification, optimal concentration and effect on aggregation. Royal Society Open Science, 4(1), 160696. https://doi.org/10.1098/rsos.160696
Yellol, G. S., Yellol, J. G., Kenche, V. B., Liu, X. M., Barnham, K. J., Donaire, A., Janiak, C., & Ruiz, J. (2015). Synthesis of 2-pyridyl-benzimidazole iridium(III), ruthenium(II), and platinum(II) complexes: Study of the activity as inhibitors of amyloid-β aggregation and neurotoxicity evaluation. Inorganic Chemistry, 54(2), 470–475. https://doi.org/10.1021/ic502119b
GÜNNAZ, S. & İrişli, S. (2026). SİTOTOKSİSİTEDEN AMİLOİD-ß İNHİBİSYONUNA: BENZİMİDAZOL VE SCHİFF BAZI LİGANDLI PLATİN(II) VE RUTENYUM(II) KOMPLEKSLERİ. In ÖZDOKUR, K. V. (Ed.), Çağdaş Kimya Araştırmaları ve Multidisipliner Uygulamaları-Contemporary Chemistry Research and Multidisciplinary Applications (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824792
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |