Sanat Eleştirisi ve Kuram: Plastik Yapıtın Çözümlenmesinde Estetik Teoriler, Felsefi Bakış Açıları ve Metodolojik Eleştiri Yöntemleri
Özet
Bu çalışma, plastik sanat eserlerinin anlam, biçim, içerik estetik değer, sanatsal ilke ve elemanları açısından analiz edilmesinde sanat eleştirisi ve sanat kuramlarının rolünü incelemektedir. Estetik bir obje olarak eserin betimlenmesi, çözümlenmesi, yorumlanması ve yargılanması, estetik eleştirinin aşamalarını oluşturmaktadır. Eleştiri, eserin biçimsel kuruluşunu, içeriksel ve simgesel unsurlarını, yapıldığı dönemin sanat tarihsel özelliklerini, sanatçısının üslubunu ve izleyiciyle kurduğu ilişkiyi birlikte değerlendirmeyi gerektirir. Çalışmamızın temel amacı, sanat eserinin analiz edilmesinde kullanılabilecek bütüncül ve metodolojik eleştiri modellerini ele almak, esere yönelik estetik eleştirinin temel yaklaşımları doğrultusunda farklı felsefi bakış açıları ve metodolojik eleştiriyi karşılaştırmalı olarak incelemektir.
Platon, Aristoteles, Kant ve Hegel gibi klasik düşünürlerin sanat ve estetik anlayışlarından başlayarak fenomenoloji, ontoloji, Marksist estetik, göstergebilim, psikanalitik yaklaşım, yapısalcılık ve çağdaş eleştiri kuramlarına uzanan düşünsel çerçeve, sanat eserlerinin analiz edilmesinde kullanılabilecek yöntemsel araçlar açısından değerlendirilmesi önemlidir. Böylece sanat eserinin sadece “güzel” ya da “çirkin” olarak nitelendirilmesinin yanısıra estetik yargının nasıl oluştuğu ve sanat eserinin ön ve arka yapısı arasında hangi ilişkiler çerçevesinde üretildiği tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Sanat Eleştirisi, Estetik, Estetik Obje, Plastik Sanatlar, Felsefî Yaklaşımlar, Metodoloji.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Güzel Sanatlar -> Güzel Sanatlar Eğitimi ve Yaratıcılık
Kaynaklar
Alakuş, A. (2004). Kuramdan Uygulamaya Sanat Eseri Eleştirisi. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Alakuş, A. O. ve Mercin, L. (Editörler). (2009). Sanat Eğitimi ve Görsel Sanatlar Öğretimi. (1. Basım). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Ayvazoğlu, B. (1992) İslam Estetiği, Alternatif Üniversite, Ağaç Yayıncılık, Istanbul.
Bal, M., & Bryson, N. (1991). Semiotics and Art History. The Art Bulletin, 73, 174-208. https://doi.org/10.2307/3045790.
Barrett, T. (2020) Sanatı Eleştirmek Günceli Anlamak, (Çev. Gökçe Metin) 3.Baskı, Hayalperest Yayınları, Istanbul.
Boydaş, N. (2005). Sanat Eleştirisine Giriş. (1. Basım). Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık
Buyurgan, S. ve Buyurgan, U. (2012). Sanat Eğitimi ve Öğretimi, Eğitimin Her Kademesine Yönelik Yöntem ve Tekniklerle3. Baskı, Pegem Akademi
Cömert, B. (2010). Mitoloji ve ikonografi, De Ki Basım Yayım, İstanbul.
Davun, B. (Y). (2009). Okul Öncesi Dönemde Etkinliklerle Desteklenmiş Sanat Eğitiminin Çocukların Estetik Beğeni Düzeylerine Etkisi (Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu Örneği), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi.
Erinç, S.M. (2009). Resmin Eleştirisi Üzerine, Genişletilmiş 3.Baskı, Ütopya Yayınevi, Ankara.
Feldman, E.B.(1992). Varieties of Visual Experience, 4. Edition, New York: Harry N. Abrams, Inc.
Gardner, H. and Fred S. Kleiner, (2013). Gardner's Art Through the Ages: A Global History. 14th ed. Australia: Wadsworth Cengage Learning, Print.Book.
Gonbrich, E.H. (1994) Sanatın Öyküsü Remzi Kitabevi, Istanbul.
Koç, A., & Geçen, F. (2023). Çağdaş Sanat Stratejisi Olarak Metafor.Turkish Studies, 18, 2.
Kurti, B. ve Arburim, I. (2023). The School of Athens, the Philosophical Artwork that Conveys All Human Knowledge, April 2023 International Journal of Cognitive Research in Science Engineering and Education 11(1):165-172DOI:10.23947/2334-8496-2023-11-1-165-172
Lukács, G. (1967). Estética la peculiaridad de lo estético. Tradução Manuel Sacristán. Barcelona: Ediciones Grijalbo,. v. 4.
Moran, B. (2003). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Cem Yayınevi 9 Baskı, İletişim Yayınları İstanbul.
Normandin, B ve Phillips, S.(2015). Raphaels_School_Of_Athens ART110, Fall, https://www.academia.edu/16548846/Raphaels_School_of_Athens
Özsoy, V. (2008). Görsel Sanatlar Eğitimi (Makaleler), 1. Baskı, Erciyes Üniversitesi Yayınları: 164, Kayseri.
Santos, J. D. G. (2020). Beleza natural e afastamento da natureza: apontamentos sobre ética e estética.Bakhtiniana. Revista De Estudos Do Discurso, 15(3), Port. 57–85 / Eng. 58. Recuperado de https://revistas.pucsp.br/index.php/bakhtiniana/article/view/43947
Schiller, F. (1990). İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Bir Dizi Mektup, (Çeviren:. Melahat Özgü) 3. Baskı, MEB Yayınları, Millî Eğitim Basımevi, Istanbul.
Soylu, R. (2021). Sanat Eseri Çözümlemeleriyle Gösterge Bilim, Ankara: Vadi Grafik Yayın Paz. Pegem Akademi
Turani, A. (1983). Dünya Sanat Tarihi. Türkiye İş Bankası Yayınları, 3. Baskı. Genel Yayın No: 99, Sanat Dizisi:5, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
Turani, A. (2003). Çağdaş Sanat Felsefesi, 4. Baskı. Remzi Kitabevi, Istanbul.
Tunalı, İ.(1989). Estetik, 13. Basım. Remzi Kitabevi. İstanbul
Tunalı, İ.(1984). Sanat Ontolojisi, Sosyal Yayınlar, İstanbul
Türkdoğan, G. (1984). Sanat Eğitimi Yöntemleri (Resim-İş Öğretimi) 2. Baskı, Kadıoğlu Matbaası, Ankara.
Ülger, K. (2015) Sanat Eleştirisinin Düşünsel Tarihsel Temelleri ve Bir Sanat Eleştirisi Örneği, Conference: II. Uluslararası Güzel Sanatlar Bilimsel Araştırma Günleri (GUSBAG).
Venturi, L. (2021). Resme Nasıl Bakılır? Giotto’dan Chagall’a Resim ve Ressamlar (Çeviren: Esra Ermert), 2. Baskı, Hayalperest Yayınları,Istanbul.
Yalım, A. (2023). Foto Realizm’in Sanat Ontolojisi Bağlamında Temellendirilmesi ve Anlamsal Boyutu. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 5(11), 235-253.
Yetkin, S.K. (1972). Estetik Doktrinler - s.99-113, Bilgi yayınevi.
Yetkin, S.K. (1979). Estetik ve Ana Sorunları, İnkılâp ve Aka Basımevi, Istanbul.
Ziss, A. (2016). Estetik Gerçekliği Sanatsal Özümsemenin Bilimi, (Çeviren: Yakup Şahan) Hayalperest Yayınları, Istanbul.
DAVUN, B. (2026). Sanat Eleştirisi ve Kuram: Plastik Yapıtın Çözümlenmesinde Estetik Teoriler, Felsefi Bakış Açıları ve Metodolojik Eleştiri Yöntemleri. In YÜKSEL, İ. (Ed.), Plastik Sanatlarda Kuram ve Uygulama (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253823863
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |