PERİMENOPOZAL DÖNEMDE KADIN SAĞLIĞI: SEMPTOM YÖNETİMİNDEN GÜNCEL YAKLAŞIMLARA
Özet
Perimenopoz, kadının doğurganlık döneminden menopoza geçişini kapsayan, son adet tarihinden on iki aylık süreci de içine alan ve hormonal dalgalanmalara bağlı geniş bir semptom yelpazesinin ortaya çıktığı bir dönemdir. Bu geçiş süreci; vazomotor, psikolojik-bilişsel, somatik ve genitoüriner boyutları bir arada içeren ve kadından kadına belirgin değişkenlik gösteren bir semptom kümesiyle karakterizedir. Tanı büyük ölçüde kadının bildirdiği semptomlara ve menstrüel örüntüye dayalı klinik bir değerlendirmeyle konulmakta, ancak güncel bulgular yalnızca döngü temelli bir yaklaşımın bazı kadınlarda klinik tabloyu eksik yansıtabileceğine işaret etmektedir.
Bu kitap bölümünde perimenopozun klinik tablosu, tanı yaklaşımları, semptom yönetiminde kullanılan güncel uygulamalar ve bu uygulamaların kadının yaşam kalitesine yansımaları güncel literatür ışığında bütüncül bir çerçevede değerlendirilmiştir. Semptom yönetiminde; menopozal hormon tedavisi (MHT), hormonal olmayan farmakolojik tedavi armakolojik seçenekler ve yaşam tarzına yönelik müdahaleler birbirini tamamlayan üç ana bileşen olarak yapılandırılmıştır. MHT’nin doğru hasta seçimi ve zamanlamayla güçlü bir araç sunduğu, ancak tüm kadınlar için uygun olmadığı; bu nedenle hormonal olmayan farmakolojik tedavi ve yaşam tarzı temelli müdahalelerin tamamlayıcı bir rol üstlendiği vurgulanmıştır. Bölüm kapsamında ayrıca semptom yükü ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiye dair ampirik veriler güncel literatür ışığında incelenmiş, perimenopozun fiziksel, psikolojik ve cinsel iyilik hâlini kapsayan bütüncül bir bakış açısıyla yönetilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Perimenopoz, semptom yönetimi, hormon replasman tedavisi, yaşam tarzı, yaşam kalitesi
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği
Ağralı, C., & Orhan, İ. (2025). Menopozda semptom yönetiminde kullanılan tedavi yöntemleri. N. Ulutaşdemir ve H. Timur (Ed.), SAĞLIK BİLİMLERİNDE SEÇME KONULAR V içinde (s.105- 122). Ankara: İksad Yayınevi. https://doi.org/10.5281/ZENODO.15103406
Aibar-Almazán, A., Hita-Contreras, F., Cruz-Díaz, D., de la Torre-Cruz, M., Jiménez-García, J. D. ve Martínez-Amat, A. (2019). Effects of Pilates training on sleep quality, anxiety, depression and fatigue in postmenopausal women: A randomized controlled trial. Maturitas, 124, 62–67. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2019.03.019
Akan Durgay, M., Çabuk, A. İ. ve Yayla, M. E. (2026). Assessment of depression and quality of life in women during menopause. The Journal of Turkish Family Physician, 17(2), 84–99. https://doi.org/10.15511/tjtfp.26.00284
Akdağ Koç S., Kaner N. ve Ayer, Ç. (2022). Menopoz Döneminde Beslenmenin Yönetimi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2022; 7(1): 191-197.
Akkaya, E. ve Dağlar, Ö. Ş. (2025). Menopozal dönemlerde uygulanan egzersiz türlerinin uyku kalitesine etkisi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 41(1), 156–164. https://doi.org/10.53490/egehemsire.1299985
Aksoy Can, A. ve Vefikuluçay Yılmaz, D. (2024). Kadın Hayatının Evreleri. G. Ertem (Ed.), Doğum Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Temelleri içinde (s. 75–96). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Alpaslan Arar, M. ve Erbil, N. (2022). Menopozal dönemde nonfarmakolojik yöntemlerin uyku kalitesine etkisi: Randomize kontrollü çalışmaların sistematik derlemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(2), 334–347. https://doi.org/10.22312/sdusbed.952226
Alpaslan Arar, M. ve Erbil, N. (2022). Türkiye'de menopozal dönemdeki kadınların yaşam kalitesini inceleyen çalışmalar: Bir sistematik derleme. Androloji Bülteni, 24, 38-51.https://doi.org/10.24898/tandro.2022.69783
Altuntuğ, K. ve Bekmezci, E. (2020). Menopoz ile ilişkili semptomlara yönelik kanıta dayalı uygulamaların incelenmesi. Journal of General Health Sciences, 2(3), 167–174. https://doi.org/10.51123/jgehes.2020.7
Aslan Demirtaş, F., Fırat, B. ve Sahin, N. (2022). Menopoz ve cinsel yaşam: Sistematik derleme. Androloji Bülteni, 24, 155-162. https://doi.org/10.24898/tandro.2022.54837
Baum, F., Musolino, C., Gesesew, H. A., ve Popay, J. (2021). New perspective on why women live longer than men: An exploration of power, gender, social determinants, and capitals. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(2), 661. https://doi.org/10.3390/ijerph18020661
Bosch Pujadas, M., Prados-Bo, A., Wagner, A., Johnston, B. C., Farran-Codina, A. ve Rabassa, M. (2025). NutriWomen, novel evidence-based web platform to support women's health, nutrition decisions and address nutrition misinformation on social media. Nutrients, 18(1), 20. https://doi.org/10.3390/nu18010020
Büyükkaplan, B., Höbek Akarsu, R., Şahan, Ö. ve Akarsu, G. D. (2020). Menopozal semptomların yönetiminde egzersiz uygulamasının rolü. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 386–394. https://doi.org/10.38021/asbid.836667
Cutts, B. A. ve Fennessy, K. (2025). Addressing the perimenopause: What's blood got to do with it? Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis, 9(2), 102698. https://doi.org/10.1016/j.rpth.2025.102698
Çakır, Ö., Balkaya, N. A. ve Dönmez, S. (2022). Menopoz döneminde vazomotor semptomlarda fitoöstrojen kullanımı. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 5(3), 476–484. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1010358
Çelikel, F. E. ve Dinç Kaya, H. (2024). Menopozal semptomlarla baş etmede kullanılan besin ve besin takviyesi yönelimleri: Kalitatif bir çalışma. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 209–219. https://doi.org/10.53493/avrasyasbd.1489176
Dağ Tüzmen, H., Altuntuğ, K. ve Ege, E. (2026). Klimakterik dönemde kadınların yaşadıkları menopozal semptomların yaşam kalitesine etkisi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 9(2), 220–231. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1535793
Ding, L., Xie, L.-L., Zhang, H., Ding, J., Li, J., Wang, S., Mao, J. ve Zhou, Q. (2022). Present situation and analysis of factors affecting perimenopausal syndrome among clinical nurses. Annals of Palliative Medicine, 11(7), 2432–2442. https://doi.org/10.21037/apm-22-563
Divakar, H., Anagani, M., Tank, P., Misra, S., Kannan, J., Wagh, G., Saxena, M., Bhardwaj, F., Chakrabarti, J., Swami, O. C., Kumar, K. ve Kumar, N. (2026). Managing abnormal uterine bleeding with norethisterone acetate: An evidence-based review and expert insights. Cureus, 18(4): e106257. https://doi.org/10.7759/cureus.106257
Djapardy, V. ve Panay, N. (2022). Alternative and non-hormonal treatments to symptoms of menopause. Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 81, 45–60. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2021.09.012.
Dos Reis Lucena, L., dos Santos-Junior, J. G., Tufik, S. ve Hachul, H. (2021). Lavender essential oil on postmenopausal women with insomnia: Double-blind randomized trial. Complementary Therapies in Medicine, 59, 102726. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2021.102726.
Duralde, E. R., Sobel, T. H. ve Manson, J. A. E. (2023). Management of perimenopausal and menopausal symptoms. BMJ, 382, e072612. https://doi.org/10.1136/bmj-2022-072612
Egelioğlu Cetişli, N. (2021). Kadın Sağlığı Sorunları ve Bilimsel Araştırma Alanları. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(2), 3-6. https://izlik.org/JA72PF58DW
Erol, S. (2021). Yaşlı Kadın Sağlığı. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 73-86. https://doi.org/10.48124/husagbilder.806261
Fang, Y., Liu, F., Zhang, X., Chen, L., Liu, Y., Yang, L., Zheng, X., Liu, J., Li, K. ve Li, Z. (2024). Mapping global prevalence of menopausal symptoms among middle-aged women: A systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 24(1), 1–22. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19280-5
Feduniw, S., Korczyńska, L., Górski, K., Zgliczyńska, M., Bączkowska, M., Byrczak, M., Kociuba, J., Ali, M. ve Ciebiera, M. (2023). The effect of vitamin E supplementation in postmenopausal women—A systematic review. Nutrients, 15(1). https://doi.org/10.3390/nu15010160
Groenendijk, I., Delft, M. V., Versloot, P., van Loon, L. J. C. ve de Groot, L. C. (2022). Impact of magnesium on bone health in older adults: A systematic review and meta-analysis. Bone, 154, 116233. https://doi.org/10.1016/j.bone.2021.116233
Guo, P.-P., Li, P., Zhang, X.-H., Liu, N., Wang, J., Chen, D.-D., Sun, W.-J. ve Zhang, W. (2019). Complementary and alternative medicine for natural and treatment-induced vasomotor symptoms. Complementary Therapies in Clinical Practice, 36, 181–194. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2019.07.007
Gümüş, R. (2023). Dünyada ve Türkiye'de kadın sağlığı ve yaşlanmaya bağlı sorunlar. R. Gümüş ve Y. K. Haspolat (Ed.), Sağlıklı yaşlanma ve kadın içinde (s. 1-11). Orient Yayınları.
Harlow, S. D., Gass, M., Hall, J. E., Lobo, R., Maki, P., Rebar, R. W., Sherman, S., Sluss, P. M., de Villiers, T. J. ve STRAW+10 Collaborative Group. (2012). Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10. Menopause, 19(4), 387–395 https://doi.org/10.1097/gme.0b013e31824d8f40
Hedges, M. S., Hewings-Martin, Y., Karam, J., Castaneda, R., Cunningham, A. C., Xu, Y., Zhaunova, L., Faubion, S. S. ve Shufelt, C. L. (2026). Global perspectives on perimenopause: A digital survey of knowledge and symptoms using the Flo application. Menopause, 33(7), 789–798. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002730
Inwald, E. C., Albring, C., Baum, E., Beckermann, M., Bühling, K. J., Emons, G., Gudermann, T., Hadji, P., Imthurn, B., Kiesel, L., Klemperer, D., Klose, P., König, K., Krüger, S., Langhorst, J., Leitzmann, M., Ludolph, A., Lüftner, D., Müller, D., … Petri, E. (2021). Perimenopause and postmenopause – Diagnosis and interventions. Geburtshilfe Und Frauenheilkunde, 81(06), 612–636. https://doi.org/10.1055/a-1361-1948
Islam, R. M., Bond, M., Ghalebeigi, A., Wang, Y., Walker-Bone, K. ve Davis, S. R. (2025). Prevalence and severity of symptoms across the menopause transition: cross-sectional findings from the Australian Women's Midlife Years (AMY) Study. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 13(9), 765–776. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(25)00138-X
Kaba, F. ve Demirel Bozkurt, Ö. (2020). Menopoz semptomlarında tamamlayıcı ve alternatif tedaviler. Journal of Midwifery and Health Sciences,3(2), 134-142. https://izlik.org/JA58WZ57GD
Kap, E. (2025). Menopozal dönemdeki kadın bireylerde anksiyete düzeyinin bilişsel esneklik ve duyusal işlemeyle ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Karakuş Selçuk, A., ve Dışsız, M. (2023). Klimakterik dönem kadın sağlığı sorunları. R. Gümüş ve Y. K. Haspolat (Ed.), Sağlıklı yaşlanma ve kadın içinde (s. 59-73). Orient Yayınları.
Kochersberger, A., Coakley, A., Millheiser, L., Morris, J. R., Manneh, C., Jackson, A., Garrison, J. L. ve Hariton, E. (2024). The association of race, ethnicity, and socioeconomic status on the severity of menopause symptoms: A study of 68,864 women. Menopause, 31(6), 476–483. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002349
Kurt, G. ve Arslan, H. (2020). Kadınların menopoz döneminde yaşadıkları sağlık sorunları ve baş etme yöntemleri. Cukurova Medical Journal, 45(3), 910–920. https://doi.org/10.17826/cumj.694473
Levy, B. ve Simon, J. A. (2024). A contemporary view of menopausal hormone therapy. Obstetrics & Gynecology, 144(1), https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000005553
Liu, X., Zhang, X., Wang, D., Zhou, J. ve Li, Y. (2025). Investigation of the quality of life and influencing factors among perimenopausal women. Archives of Gynecology and Obstetrics, 312(4),1253-1265. https://doi.org/10.1007/s00404-025-08116-1
Lopez Burst, E., Ciolfi Felice, M. ve O'Kane, A. A. (2024). Using and appropriating technology to support the menopause journey in the UK. In Proceedings of the CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 542, 1-14. https://doi.org/10.1145/3613904.3642694
Lumsden, M. A., Dekkers, O. M., Faubion, S. S., Lindén Hirschberg, A., Jayasena, C. N., Lambrinoudaki, I., Louwers, Y., Pinkerton, J. V., Sojat, A. S. ve Van Hulsteijn, L. (2025). European Society of Endocrinology clinical practice guideline for evaluation and management of menopause and the perimenopause. European Journal of Endocrinology, 193(4), G49–G81. https://doi.org/10.1093/ejendo/lvaf206
Luo, Y., Liang, M., Gao, Y., Wang, X. ve Li, Y. (2026). Clinical indicators for perimenopausal hormone replacement therapy: An evidence-based narrative review. Nigerian Journal of Clinical Practice, 29(4), 373–381. https://doi.org/10.4103/njcp.njcp_879_25
Magraith, K. ve Jang, C. (2023). Management of menopause. Australian Prescriber, 46(3), 48–53. https://doi.org/10.18773/austprescr.2023.01
Mahdavipour, F., Rahemi, Z., Sadat, Z. ve Ajorpaz, N. M. (2019). The effects of foot reflexology on depression during menopause: A randomized controlled clinical trial. Complementary Therapies in Medicine, 47, 102195. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.102195
McCarthy, M. ve Raval, A. P. (2020). The peri-menopause in a woman's life: A systemic inflammatory phase that enables later neurodegenerative disease. Journal of Neuroinflammation, 17(1), 317. https://doi.org/10.1186/s12974-020-01998-9
Mishra, G. D., Davies, M. C., Hillman, S., Chung, H. F., Roy, S., Maclaran, K. ve Hickey, M. (2024). Optimising health after early menopause. The Lancet, 403(10430), 958–968. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(23)02800-3
National Institute for Health and Care Excellence(NICE). (2024). Menopause: Identification and management (NG23). https://www.nice.org.uk/guidance/ng23
The North American Menopause Society. (2022). The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause, 29(7), 767–794. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002028
Öcalan, D. ve Gökal, G. (2026). Kadınlar için özel bir dönem: Menopoz kavramına ilişkin bir metafor analizi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 20(1), 32–41. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1765454
Öskan Firat, B. ve Aslan, E. (2022). Menopoz semptomlarına özgü güncel kanıt temelli uygulamalar. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1609–1618. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.943087
Özcan, H., Oskay, Ü., & Bodur, A. F. (2019). Effects of kefir on quality of life and sleep disturbances in postmenopausal women. Holistic Nursing Practice, 33(4). https://doi.org/10.1097/HNP.0000000000000310
Özdemir, A. ve Kavak, F. (2021). Menopoz döneminde kadınların psikolojik iyi oluşları ile algılanan sosyal destek düzeyi arasındaki ilişki. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 18(2), 787–791. https://doi.org/10.38136/jgon.825856
Pangalangan, J. M. L. ve Tollefson, M. (2026). Perimenopause and lifestyle medicine: A window of opportunity. American Journal of Lifestyle Medicine, 13, 15598276261449751. https://doi.org/10.1177/15598276261449751
Pelit Aksu, S. ve Şentürk Erenel, A. (2023). Menopozal dönem semptomları ve hemşirelik bakımı. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1),1-10. https://doi.org/10.52881/gsbdergi.984642
Philip, A. E., Singh, H., Nanjundiah, S. Y., Samudrala, P. C., Theunissen, D. W., Robinson, J. ve Banerjee, I. (2025). Impact of exercise on perimenopausal syndrome: A systematic review of randomized controlled trials. Cureus, 17(3), e80862. https://doi.org/10.7759/cureus.80862
Radytė, E. ve Karvelyte, I. (2026). A brain-first framework for perimenopause management: The case for non-invasive neuromodulation. Frontiers in Global Women's Health, 7, 1868506. https://doi.org/10.3389/fgwh.2026.1868506
Röder, S. (2021). Menopause. T. Shackelford ve V. A. Weekes-Shackelford (Ed.), Encyclopedia of Evolutionary Psychological Science içinde (s. 5051–5060). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-19650-3_2331
Sabancı Baransel, E., Barut, S. ve Arpacı Duran, S. (2023). Menopoz yönetimi eğitiminin menopoz semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 8(3), 314–325. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1324420
Salehi-Pourmehr, H., Ostadrahimi, A., Ebrahimpour-Mirzarezaei, M. ve Farshbaf-Khalili, A. (2020). Does aromatherapy with lavender affect physical and psychological symptoms of menopausal women? Complementary Therapies in Clinical Practice, 39, 101150. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2020.101150
Samami, E., Shahhosseini, Z. ve Elyasi, F. (2022). The effects of psychological interventions on menopausal hot flashes: A systematic review. International Journal of Reproductive Biomedicine, 20(4), 255. https://doi.org/10.18502/ijrm.v20i4.10898
Sillence, E., Osborne, A. K., Kemp, E. ve McKellar, K. (2025). Menopause apps: Personal health tracking, empowerment and epistemic injustice. Digital health, 11, 20552076251330782. https://doi.org/10.1177/20552076251330782
Soares, C. N. (2019). Depression and menopause: An update on current knowledge and clinical management for this critical window. Medical Clinics, 103(4), 651–667. https://doi.org/10.1016/j.mcna.2019.03.001
Susanti, H. D., Sonko, I., Chang, P., Chuang, Y. ve Chung, M. (2022). Effects of yoga on menopausal symptoms and sleep quality across menopause statuses. Nursing & Health Sciences, 24(2), 368–379.https://doi.org/10.1111/nhs.12931
Taşkın L. Kadın Hayatının Evreleri. E. Nazik (Ed.), Doğum ve Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği içinde (s. 585-589). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Terzic, S., Bapayeva, G., Kadroldinova, N., Sarria-Santamera, A., Gusmanov, A., Semenova, Y., Aimagambetova, G., Laganà, A. S., Chiantera, V., Ukybassova, T., Kongrtay, K., Abdukassimova, M., Babazhanova, A., Togyzbayeva, K. ve Terzic, M. (2024). Menopausal status impact on the quality of life in Kazakhstani healthcare workers. Journal of General Internal Medicine, 39(6), 969–977. https://doi.org/10.1007/s11606-024-08650-9
The Menopause Society. (2026, January 28). International differences exist in knowledge gaps and most common perimenopause symptoms. https://menopause.org/press-releases/international-differences-exist-in-knowledge-gaps-and-most-common-perimenopause-symptoms
The North American Menopause Society. (2022). The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause, 29(7), 767–794. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002028
The North American Menopause Society. (2023). The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause, 30(6), 573–590. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002200
Trujillo-Muñoz, P. J., Sánchez-Ojeda, M. A., Rodríguez-Huamán, E. C., Mezyani-Haddu, K., Hoyo-Guillot, I. ve Navarro-Prado, S. (2025). Effects of physical exercise on symptoms and quality of life in women in climacteric: A systematic review and meta-analysis. Healthcare, 13(6), 644. https://doi.org/10.3390/healthcare13060644
Tunçarslan Yılmaz, N. ve Hacıhasanoğlu Aşılar, R. (2026). Menopoz dönemindeki kadınların algıladıkları sosyal destek ile menopoz semptomları arasındaki ilişki. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 8(1), 18–27. https://doi.org/10.54061/jphn.1796205
TÜİK. (2025). İstatistiklerle kadın, 2025. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/ist_kadin2025.pdf
Tüzün, Z., Peker, Ş., Hıdıroğlu, S., Karavuş, M., Bastem, G., Temel Kurt, E., Köçek, S., Balat, M. N., Yalçın, G. ve Sancaktar Demiröz, M. (2024). Postmenopozal Kadınların Yaşamlarındaki Fiziksel, Ruhsal ve Sosyal Değişimlerin Niteliksel Olarak İncelenmesi: Tematik Bir Analiz. Türkiye Biyoetik Dergisi, 11(4), 155-167. https://izlik.org/JA38ZS92KP
Ulusoy, R. (2025). Perimenopozal dönemdeki kadınlarda vajinal yaşlanmanın günlük yaşantılarla ve yaşlanma anksiyetesi ile ilişkisi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Açık Erişim Selçuk Üniversitesi.
Vitale, S. G., Watrowski, R., Barra, F., D'Alterio, M. N., Carugno, J., Sathyapalan, T., Kahramanoglu, I., Reyes-Muñoz, E., Lin, L.-T., Urman, B., Ferrero, S. ve Angioni, S. (2022). Abnormal uterine bleeding in perimenopausal women: The role of hysteroscopy and its impact on quality of life and sexuality. Diagnostics, 12(5), 1176. https://doi.org/10.3390/diagnostics12051176
Wegrzynowicz, A. K., Walls, A. C., Godfrey, M. ve Beckley, A. (2025). Insights into perimenopause: A survey of perceptions, opinions on treatment, and potential approaches. Women, 5(1), 4. https://doi.org/10.3390/women5010004
World Bank. (n.d.). Population, female (% of total population) [Data set]. World Development Indicators. Retrieved July 29, 2026, from https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL.FE.ZS
World Health Organization. (2024). Menopause. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menopause
Xu, H., Liu, J., Li, P. v Liang, Y. (2024). Effects of mind-body exercise on perimenopausal and postmenopausal women: A systematic review and meta-analysis. Menopause, 31(5), 457–467. https://doi.org/10.1097/GME.0000000000002336.
Yağcı, N., Şimşek, Ş. ve Şenel, A. (2022). Klimakterik dönemdeki kadınların menapoza ilişkin tutumları ve psikolojik semptomların rolü: Denizli örneği. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi, 20(1), 80–89. https://doi.org/10.20518/tjph.943739
Ye, M., Shou, M., Zhang, J., Hu, B., Liu, C., Bi, C., Lv, T., Luo, F., Zhang, Z. ve Liang, S. (2022). Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms. Psychological Medicine, 52(3), 433–445. https://doi.org/10.1017/S0033291721005407
Yılmaz, R. Ö., Boztaş Elverişli, G. ve Atılgan, E. (2023). Erken ve Geç Dönem Postmenopozal Kadınlarda Fiziksel Aktivite, Yaşam Kalitesi, Depresyon, Anksiyete, Yorgunluk ve Uyku Kalitesinin Karşılaştırılması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1332-1345. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1228607
Yurtçiçek Eren, S., Turan Miral, M., Yıldırım, Ö. ve Başgöl, Ş. (2024). The association between hot flashes, quality of life, and sexual satisfaction among menopausal women. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 22, 204–220. https://doi.org/10.38079/igusabder.1340655
Zhu, J.-F., Liu, T., Hu, F., Sheng, J.-L. ve Jin, Y.-Y. (2022). Acupuncture for perimenopausal early-wake insomnia: A randomized controlled trial. Zhongguo Zhen Jiu, 42(6), 608–612. https://doi.org/10.13703/j.0255-2930.20211009-k0004
Zorlu, S., Türkmenoğlu, B. ve Budak, M. (2022). Menopoz dönemindeki kadınların menopoz semptomlarına yönelik başvurdukları geleneksel uygulamalar. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(3), 139–149. https://doi.org/10.51754/cusbed.1070918
ERÇEN, B. & BİLGEN, F. G. (2026). PERİMENOPOZAL DÖNEMDE KADIN SAĞLIĞI: SEMPTOM YÖNETİMİNDEN GÜNCEL YAKLAŞIMLARA. In GÜÇLÜ CİHAN, E. (Ed.), Kadın Sağlığında Güncel Yaklaşımlar ve Disiplinlerarası Perspektifler (pp. 256-280). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824013
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |