BOQ - Kitap Yönetim Sistemi
Kitap Bölümü

OBSTETRİ VE JİNEKOLOJİDE ETİK, SOSYAL VE YASAL YAKLAŞIMLAR

Demet ÖZER
Öğr. Gör., Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu
Erişim Durumu
Özel Erişim
Yayınlanma Tarihi
11 September 2026
Sayfa Sayısı
1-18
DOI

Özet

Bu bölümde obsetri ve jinekoloji alanında etik ilkeler, kültürel değerler, sosyal normlar, hukuki kurallar ve güncel gelişmeler ışığında Kadın ve kadın sağlığıyla ilgili konular ele alınacaktır. Gelişen teknoloji tedavi seçeneklerinin artması, sosyokültürel özelliklerin farklılaşması, dini ve hukuki kuralların küresel çapta ciddi farklılıklar göstermesi nedeniyle sık sık dile getirilen etik tartışmalar çerçevesinde kadın sağlığıyla ilgili tüm konuların ele alınması amaçlanmıştır. Kadın sağlığı hemşireliği perspektifinden obsetri ve jinekoloji alanında yarar sağlama, zarar vermeme, özerkliğe saygı duyma anlayışıyla multidisipliner iş birliğinin sağlanması ile holistik bakımın planlanması etik karar verme süreçlerinin desteklenmesi ve kaliteli sağlık hizmetlerinin sunulması büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kadın sağlığı, obstetri, jinekoloji, etik, yasa, hemşirelik.

Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Üreme Tıbbı

Bu Bölüme Atıf Yap
ÖZER, D. (2026). OBSTETRİ VE JİNEKOLOJİDE ETİK, SOSYAL VE YASAL YAKLAŞIMLAR. In GÜÇLÜ CİHAN, E. (Ed.), Kadın Sağlığında Güncel Yaklaşımlar ve Disiplinlerarası Perspektifler (pp. 1-18). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824013

Abiç, A. ve Vefikuluçay Yılmaz, D. (2019). Güncel kadın sağlığı sorunları: Etik ve yasal durum nedir? Araştırmacı, 7(1), 20-34. https://dergipark.org.tr/tr/pub/rsr/issue/43306/493393

AÇSAP. (1994). Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Yönergesi. TC Sağlık Bakanlığı. https://www.saglik.gov.tr/

Amerikan Kadın Doğum ve Jinekologlar Koleji. (2020). Ölü doğumun yönetimi: Obstetrik bakım konsensüsü No. 10. Kadın Doğum ve Jinekoloji, 135(3), e110–e132. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003717

Arora, KS, Ponsaran, R., Morello, L., Katabi, L., Behmer Hansen, RT, Zite, N., & White, K. (2020). Kadın doğum uzmanlarının Medicaid doğum sonrası sterilizasyonuna ilişkin tutum ve inançları - Kalitatif bir çalışma. Kontrasepsiyon, 102(5), 376-382. https://doi.org/10.1016/j.contraception.2020.08.009

Aşcı, Ö. ve Gökdemir, F. (2017). Etik haklarıyla hakları ve toplumsal haklar. Türkiye Klinikleri Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Özel Dergisi, 3(3), 151–162.

Bergh, E., Buskmiller, C., & Johnson, A. (2021). Fetal cerrahinin geleceği. Obstet Gynecol Clin North Am, 48(4), 745-758. https://doi.org/10.1016/j.ogc.2021.06.004

Boyraz, HG, Nefes, HN, Aydın, E. ve Erbil, N. (2023). Yardımcı üreme tekniklerinde yasal durum ve etik sorunlar. Androloji Bülteni, 25(2), 96–102. https://doi.org/10.24898/tandro.2023.46656

Britton, LE, Alspaugh, A., Greene, MZ ve McLemore, MR (2020). CE: Doğum kontrolü üzerine kanıta dayalı bir güncelleme. Am J Nurs, 120(2), 22-33. https://doi.org/10.1097/01.NAJ.0000654304.29632.a7

Chervenak, F. A., & McCullough, L. B. (2011). An ethical framework for the informed consent process for trial of labor after cesarean delivery. Clin Perinatol, 38(2), 227-231. https://doi.org/10.1016/j.clp.2011.03.002

Chervenak, F. A., & McCullough, L. B. (2017a). Ethical dimensions of the fetus as a patient. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol, 43, 2-9. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2016.12.007

Chervenak, F. A., & McCullough, L. B. (2017b). Ethical issues in cesarean delivery. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol, 43, 68-75. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2016.12.008

Chervenak, F. A., & McCullough, L. B. (2018). The ethics of maternal-fetal surgery. Semin Fetal Neonatal Med, 23(1), 64-67. https://doi.org/10.1016/j.siny.2017.09.008

Conk, Z., Başbakkal, Z., Bal-Yılmaz, H., & Bolışık, B. (2013). Pediatri Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi.

Crosby, S. S., Oleng, N., Volpellier, M. M., & Mishori, R. (2020). Virginity testing: Recommendations for primary care physicians in Europe and North America. BMJ Glob Health, 5(1), e002057. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2019-002057

Dijkman, A., Huisman, C. M., Smit, M., Schutte, J. M., Zwart, J. J., van Roosmalen, J. J., & Oepkes, D. (2010). Cardiac arrest in pregnancy: Increasing use of perimortem caesarean section due to emergency skills training? Bjog, 117(3), 282-287. https://doi.org/10.1111/j.1471-0528.2009.02461.x

Epstein, B., & Turner, M. (2015). The nursing code of ethics: Its value, its history. Online J Issues Nurs, 20(2), 4.

Ezeome, I. V. (2022). Gamete donation-A review of ethical and legal issues. Afr J Reprod Health, 26(3), 124-135. https://doi.org/10.29063/ajrh2022/v26i3.14

Fadel, H. E. (2011). Postmortem and perimortem cesarean section: Historical, religious and ethical considerations. J IMA, 43(3), 194-200. https://doi.org/10.5915/43-3-7099

Fowler, M. G., Qin, M., Fiscus, S. A., Currier, J. S., Flynn, P. M., Chipato, T., ... & Mofenson, L. M. (2016). Benefits and risks of antiretroviral therapy for perinatal HIV prevention. N Engl J Med, 375(18), 1726-1737. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1511691

Graf, W. D., Cohen, B. H., Kalsner, L., Pearl, P. L., Sarnat, H. B., & Epstein, L. G. (2023). Fetal anomaly diagnosis and termination of pregnancy. Dev Med Child Neurol, 65(7), 900-907. https://doi.org/10.1111/dmcn.15528

Heise, L., Ellsberg, M., & Gottmoeller, M. (2002). A global overview of gender-based violence. Int J Gynaecol Obstet, 78(Suppl 1), S5-S14. https://doi.org/10.1016/s0020-7292(02)00038-3

HIV.gov. (2023). The Global HIV and AIDS Epidemic. https://www.hiv.gov/hiv-basics/overview/data-and-trends/global-statistics (Erişim Tarihi: 14.03.2026).

Human Fertilisation and Embryology Authority (HFEA). (2003). Sex Selection: Options for Regulation. A Report on the HFEA’s 2002–03 Review of Sex Selection. London: HFEA.

Informing offspring of their conception by gamete or embryo donation: An Ethics Committee opinion. (2018). Fertil Steril, 109(4), 601-605. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2018.01.001

Karadağlı, F. (2016). Profesyonel hemşirelikte etik. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(3), 197-200.

Karaöz, S. (2000). Cerrahi hemşireliği ve etik. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 4(1), 1-8.

Kass, N. E. (1994). Policy, ethics, and reproductive choice: Pregnancy and childbearing among HIV-infected women. Acta Paediatr Suppl, 400, 95-98. https://doi.org/10.1111/j.1651-2227.1994.tb13344.x

Katz, V. L., Dotters, D. J., & Droegemueller, W. (1986). Perimortem cesarean delivery. Obstet Gynecol, 68(4), 571-576.

Konc, J., Kanyó, K., Kriston, R., Somoskői, B., & Cseh, S. (2014). Cryopreservation of embryos and oocytes in human assisted reproduction. Biomed Res Int, 2014, 307268. https://doi.org/10.1155/2014/307268

Lopez-Zeno, J. A., Carlo, W. A., O'Grady, J. P., & Fanaroff, A. A. (1990). Infant survival following delayed postmortem cesarean delivery. Obstet Gynecol, 76(5 Pt 2), 991-992.

Lyerly, A. D., Beigi, R., Bekker, L. G., Chi, B. H., Cohn, S. E., Diallo, D. D., ... & Wolf, L. (2021). Ending the evidence gap for pregnancy, HIV and co-infections: Ethics guidance from the PHASES project. J Int AIDS Soc, 24(12), e25846. https://doi.org/10.1002/jia2.25846

Macklin, R. (2010). The ethics of sex selection and family balancing. Semin Reprod Med, 28(4), 315-321. https://doi.org/10.1056/s-0030-1255179

Matthews, L. T., Beyeza-Kashesya, J., Cooke, I., Davies, N., Heffron, R., Kaida, A., ... & Weber, S. (2018). Consensus statement: Supporting safer conception and pregnancy for men and women living with and affected by HIV. AIDS Behav, 22(6), 1713-1724. https://doi.org/10.1007/s10461-017-1777-7

McMann, C. L., Carter, B. S., & Lantos, J. D. (2014). Ethical issues in fetal diagnosis and treatment. Am J Perinatol, 31(7), 637-644. https://doi.org/10.1055/s-0033-1364190

Özsoy, S., & Dönmez, R. (2017). Hemşirelik mesleğinin ilk etik kodları: Geçmişten günümüze hemşirelik andı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(1), 111-122.

Peramato Martín, T., & González-Fernández, J. (2024). Ethical and legal aspects of violence against women. Aten Primaria, 56(3), 102857. https://doi.org/10.1016/j.aprim.2023.102857

Rehnström Loi, U., Otieno, B., Oguttu, M., Gemzell-Danielsson, K., Klingberg-Allvin, M., Faxelid, E., & Makenzius, M. (2019). Abortion and contraceptive use stigma: A cross-sectional study of attitudes and beliefs in secondary school students in western Kenya. Sex Reprod Health Matters, 27(3), 1652028. https://doi.org/10.1080/26410397.2019.1652028

Reich, J. A., Caplan, A., Quinn, G. P., & Blakemore, J. K. (2022). Counseling, risks, and ethical considerations of planned oocyte cryopreservation. Fertil Steril, 117(3), 481-484. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2021.12.029

Rutherford, A. (2021). Öjeninin uyarıcı bir tarihi. Science, 373(6562), 1419. https://doi.org/10.1126/science.abm4415

Fetal kromozomal anormalliklerin taranması: ACOG Uygulama Bülteni Özeti, Sayı 226. (2020). Obstet Gynecol, 136(4), 859-867. https://doi.org/10.1097/AOG.000000000004107

Shareghi-Oskoue, O., Aghebati-Maleki, L., & Yousefi, M. (2021). Erken yumurtalık yetmezliğinin tedavisi için insan göbek kordonu mezenkimal kök hücrelerinin nakli. Stem Cell Res Ther, 12(1), 454. https://doi.org/10.1186/s13287-021-02529-w

Şimşek, A.Ç. ve Çakmak, D. (2019). yasal olan kadın politikaları koruma mevzuatı. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 16(1), 45-50.

TC Resmi Gazete. (1983). Nüfus Planlaması Hakkında Kanun (Kanun No: 2827). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2827&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 17.05.2026).

TC Resmi Gazete. (2004). Türk Ceza Kanunu (Kanun No: 5237). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim Tarihi: 17.05.2026).

TC Sağlık Bakanlığı. (2010). Üreme Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üreme Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. TC Resmi Gazete (Sayı: 27513). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/03/20100306-10.htm (Erişim Tarihi: 13.05.2026).

Taşkın, L. (2016). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi.

Türk Tabipleri Birliği. (2010). Etik Bildirgeleri. Türk Tabipleri Birliği Yayınları. https://ttb.org.tr/kutuphane/etik_bldgeler2010.pdf (Erişim Tarihi: 01.06.2026).

Türk Jinekoloji ve Doğum Derneği. (2008). FIGO Komitesi Üreme ve Kadın Sağlığında Etik Görüşler Çalışması: Obstetrik ve Jinekolojide Etik Konular. http://www.tjod.org/ (Erişim Tarihi: 18.05.2026).

Ürem, M. (2019). Kadın vücudu ve etik sorunlar. İçinde: Temel Kavramlar, Etik ve Ahlak (s. 79-95). Ankara.

Ünver, Y. (2009). Türk Ceza Kanunu açısından çocuk düşürme ve düşürme suçları. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(2), 173-230.

Bekaret testi. (2022). J Forensic Nurs, 18(4), E38-E40. https://doi.org/10.1097/JFN.0000000000000404

Vitez, SF, Forman, EJ ve Williams, Z. (2019). Erken gebelik kaybında preimplantasyon genetik tanı. Semin Perinatol, 43(2), 116-120. https://doi.org/10.1053/j.semperi.2018.12.009

Wasserman, D., & Wachbroit, R. (1992). Tüp bebek tedavisi, gamet bağışı ve taşıyıcı annelik teknolojisi, hukuku ve etiği. Clin Lab Med, 12(3), 429-448.

Whitten, M., & Irvine, LM (2000). Ölüm sonrası ve ölüm anındaki sezaryen: Endikasyonlar nelerdir? Royal Society of Medicine Dergisi, 93(1), 6-9. https://doi.org/10.1177/014107680009300103

Dünya Sağlık Örgütü. (2018). Bekaret testinin ortadan kaldırılması: Kurumlararası bir bildiri. Dünya Sağlık Örgütü. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-RHR-18.15 (Erişim Tarihi: 17.05.2026).

Kitap Bölümü (PDF)
OBSTETRİ VE JİNEKOLOJİDE ETİK, SOSYAL VE YASAL YAKLAŞIMLAR
Bu Bölüme Atıf Yap:
ÖZER, D. (2026). OBSTETRİ VE JİNEKOLOJİDE ETİK, SOSYAL VE YASAL YAKLAŞIMLAR. In GÜÇLÜ CİHAN, E. (Ed.), Kadın Sağlığında Güncel Yaklaşımlar ve Disiplinlerarası Perspektifler (pp. 1-18). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824013
Kitap:
Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık