MİKROBİYOTA DOSTU DOĞUM VE GELECEK NESİLLERİN SAĞLIĞINDA EBENİN ROLÜ VE GÜNCEL YAKLAŞIMLAR
Özet
İnsan vücudunda farklı ekosistemlerdeki mukozal yüzeylerde yaşayan simbiyotik ve patolojik mikroorganizmaların topluluğu mikrobiyota olarak tanımlanmaktadır. İnsan mikrobiyotasını etkileyen faktörlerin birçoğu anneden aktarılmaktadır ve vajinal mikrobiyotada, çok çeşitli simbiyotik mikroorganizmalar yer almaktadır. Termde vajinal mikrobiyata çeşitliliğin arttığı ve servikal değişikliklerin oluşmasında etkili olduğu saptanmıştır. Yenidoğanların mikrobiyotasını en fazla etkileyen faktör ise doğum şeklidir. Literatür incelendiğinde doğum şeklinin mikrobiyota çeşitliğini etkilediğine yönelik birçok çalışma mevcuttur. Yenidoğanın erken dönem bağışıklığının oluşmasında maternal vajinal mikrobiyotanın önemli etkiye sahip olduğu kabul edilmektedir. Vajinal doğumda bebekler vajinal ve bağırsak bakterilerinin yanında daha fazla Lactobacillus ve Prevotella türevi yararlı bakterilere maruz kalmaktadır; sezaryenla doğan bebeklerde ise Streptococcus’un daha fazla olduğu ve ilk 24 ayda sezaryenla doğan bebeklerin vajinal doğumla doğan bebeklerden daha az bakterial çeşitliliği olduğu bulunmuştur. Ayrıca doğum şeklinin yalnızca bebeğin intestinal mikrobiyotasını değil nazofaringeal ve ağız mikrobiyotasını da etkilediği, sezaryenla doğan bebeklerde düşük mikrobiyal kolonizasyondan dolayı düşük nazofaringeal mikrobiyotanın sık enfeksiyonlar ve alerjik reaksiyonlarla ilişkili olduğu görülmüştür. Ebeler birçok önemli rolleriyle kadınların üreme sistemi mikrobiyotasını, gebelik, doğum ve yenidoğan sağlığını olumlu veya olumsuz şekilde etkileyebilecek pozisyondadırlar. Prekonsepsiyonel dönemde kadınların düzenli ve sağlıklı beslenmesini, ideal beden kitle indeksi aralığında olmasını teşvik eden, vajinal doğumu destekleyen, rutin uygulamalar yerine bireysel ve holistlik uygulamalar yaparak, gereksiz müdahale ve antibiyotik kullanımını terk edip akılcı ilaç kullanarak, yenidoğanın doğum sonu anneyle ten tene temasının sağlanmasında, ilk otuz dakika içinde emzirilmesi ve emzirmenin en az iki yaşına kadar devam ettirilmesi konusunda desteklemesi yönünde bir yaklaşımı benimsemelidirler. Ebeler kadınlara, fetüs ve yenidoğan mikrobiyotasını olumlu etkileyecek faktörlere yönelik bilgi ve bakım vermelidir.
Anahtar Kelimeler: Mikrobiyata; doğum; ebelik bakımı; sağlıklı nesiller
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Kadın Hastalıkları ve Doğum
Binda, S., Chow-Shi-Yée, M., El Salti, S., Auclair-Ouellet, N., Oula, M. L., Carton, T., Leuillet, S., Tomassi, D., Hemmings, R., & Kadoch, I. J. (2025). The effect of probiotics on health in pregnancy and infants: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Nutrients, 17(11), 1825. https://doi.org/10.3390/nu17111825
Cihan, B. B., & Küçükkasap Cömert, T. (2023). Maternal obezite ve mikrobiyota. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 43-51.
Coelho, G. D. P., Ayres, L. F. A., Barreto, D. S., Henriques, B. D., Prado, M. R. M. C., & Passos, C. M. D. (2021). Acquisition of microbiota according to the type of birth: An integrative review. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 29, e3446. https://doi.org/10.1590/1518.8345.4466.3446
Demir, R. (2023). Mikrobiyotanın yenidoğan özelinde incelenmesi ve yenidoğan mikrobiyotasını etkileyen faktörler. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 20(3), 1962-1967. https://doi.org/10.38136/jgon.1081210
Di Simone, N., Santamaria Ortiz, A., Specchia, M., Tersigni, C., Villa, P., Gasbarrini, A., ve ark. (2020). Recent insights on the maternal microbiota: Impact on pregnancy outcomes. Frontiers in Immunology, 11, 528202. https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.528202
Doğanay, D., & Özkan, B. C. (2021). Anne, bebek ve mikrobiyota. Biruni Sağlık ve Eğitim Bilimleri Dergisi, (7), 4-9.
Dolgun, G., & Yıldız Karaahmet, A. (2021). Yaşamın ilk 1000 gününde mikrobiyal kolonizasyonun oluşumunda beslenmenin etkisi. G. Dolgun (Ed.), Çocuk Beslenmesinde İlk 1000 Gün ve Ebelik Hemşirelik Yaklaşımları içinde (1. Baskı, ss. 60-66). Türkiye Klinikleri.
Durğut, S., & Yağmur, Y. (2020). Mikrobiyotanın kadın ve çocuk sağlığına etkisi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 36(3), 207-216.
Dülger, D. (2021). Gebelik dönemi beslenme eğitimine mikrobiyotaların ilave edilmesi için farkındalık oluşturma. Jinekoloji-Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi, 18(3), 994-996. https://doi.org/10.38136/jgon.954120
Ferrante, M., Oliveri Conti, G., Pulvirenti, E., Favara, C., Fiore, M., & Cristaldi, A. (2025). The vaginal microbiota and preterm birth: A systematic review. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology, 311, 114007. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2025.114007
Freitas, A. C., Bocking, A., Hill, J. E., & Money, D. M. (2018). Increased richness and diversity of the vaginal microbiota and spontaneous preterm birth. Microbiome, 6(1), 117. https://doi.org/10.1186/s40168-018-0502-8
González-Sánchez, A., Reyes-Lagos, J. J., Peña-Castillo, M. A., et al. (2022). Vaginal microbiota is stable and mainly dominated by Lactobacillus at third trimester of pregnancy and active childbirth: A longitudinal study of ten Mexican women. Current Microbiology, 79(8), 230. https://doi.org/10.1007/s00284-022-02918-1
Gökdağ Balcı, E., & Oskay, Ü. (2021). Yenidoğan bağırsak mikrobiyotasına etki eden faktörler. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 4(3), 156-162. https://doi.org/10.54189/hbd.873965
Grewal, K., MacIntyre, D. A., & Bennett, P. R. (2021). The reproductive tract microbiota in pregnancy. Bioscience Reports, 41(9), BSR20203908. https://doi.org/10.1042/BSR20203908
Hacıoğlu, O., & Özoral, Z. (2024). What can your microbiota tell you about your health? Revista da Associação Médica Brasileira, 70(8), e20240862. https://doi.org/10.1590/1806-9282.20240862
Hu, F., Sun, X., Su, Y., & Huang, M. (2023). The dynamic changes in the composition and diversity of vaginal microbiota in women of different pregnancy periods. Microorganisms, 11(11), 2686. https://doi.org/10.3390/microorganisms11112686
Ibarra, A. A. M., Hernández, L. F. B., Gregorio, E. V., Aguirre, F. J. O., & Vargas, J. T. D. J. Q. (2025). Gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde mikrobiyota ve bunun sağlık ile hastalık durumlarıyla ilişkisi. Mikroekolojide Tıp, 12, 100141. https://doi.org/10.1016/j.medmic.2025.100141
Jeong, S. (2022). Factors influencing development of the infant microbiota: From prenatal period to early infancy. Clinical and Experimental Pediatrics, 65(9), 439-447. https://doi.org/10.3345/cep.2021.00955
Juliana, N. C. A., Peters, R. P. H., Al-Nasiry, S., Budding, A. E., Morré, S. A., & Ambrosino, E. (2021). Composition of the vaginal microbiota during pregnancy in women living in sub-Saharan Africa: A PRISMA-compliant review. BMC Pregnancy and Childbirth, 21(1), 596. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04072-1
Kurtaran, B. (2021). Mikrobiyom ve mikrobiyota. Ege Tıp Dergisi, 60(Ek Sayı 1), 88-93. https://doi.org/10.19161/etd.957813
Kurtbeyoğlu, E., & Caferoğlu Akın, Z. (2023). Maternal beslenme, mikrobiyota ve krononütrisyon. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(4), 2059-2067. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1368334
Leis, R., & Amores, M. C. C. (2021). Factors influencing microbiota. Journal of Spanish Society of Anti-Aging Medicine and Longevity, 17.
Onat, C. (2024). Gebelik ve mikrobiyota. Sağlık & Bilim 2024: Ebelik-IV, 101.
Öz, H. G., & Yangın, H. B. (2020). En önemli miras anne mikrobiyotası. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 7(3), 285-291. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.834219
Örüklü, C., & Hotun Şahin, N. (2018). Erken doğum ve mikrobiyota ilişkisi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4, 383-392.
Pantazi, A. C., Balasa, A. L., Mihai, C. M., Chisnoiu, T., Lupu, V. V., Kassim, M. A. K., Mihai, L., Frecus, C. E., Chirila, S. I., Lupu, A., Andrusca, A., Ionescu, C., Cuzic, V., & Cambrea, S. C. (2023). Development of gut microbiota in the first 1000 days after birth and potential interventions. Nutrients, 15(16), 3647. https://doi.org/10.3390/nu15163647
Rasmussen, M. A., Thorsen, J., Dominguez-Bello, M. G., Blaser, M. J., Mortensen, M. S., Brejnrod, A. D., ve ark. (2020). Ecological succession in the vaginal microbiota during pregnancy and birth. The ISME Journal, 14(9), 2325-2335. https://doi.org/10.1038/s41396-020-0686-3
Saraf, V. S., Sheikh, S. A., Ahmad, A., & Verma, A. K. (2021). Vaginal microbiome: Normalcy vs dysbiosis. Archives of Microbiology, 203(7), 3793-3802. https://doi.org/10.1007/s00284-021-02414-3
Temel, S., & Büyük, Z. (2026). Üreme sağlığı ve mikrobiyota: Geleneksel derleme. Kocatepe Tıp Dergisi, 27(1), 144-156.
Tunçer, N., & Öngün Yılmaz, H. (2021). Anne ve bebek sağlığında intestinal mikrobiyota ve probiyotikler. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(Beslenme Özel Sayısı), 14-25.
Uğurlu, M., Karaoğlu, F. N., Hayat Oktem, Ö., Arıkan, B., & Tekeli Şahin, E. (2023). Kadın doğum kliniklerinde çalışan ebe ve hemşirelerin mikrobiyota konusundaki bilgi ve farkındalıklarının incelenmesi. Lokman Hekim Dergisi, 13(1), 207-217. https://doi.org/10.31020/mutftd.1203756
Vandenplas, Y., Carnielli, V. P., Ksiazyk, J., Luna, M. S., Migacheva, N., Mosselmans, J. M., ve ark. (2020). Factors affecting early-life intestinal microbiota development. Nutrition, 78, 110812. https://doi.org/10.1016/j.nut.2020.110812
Yeşilyurt, E. (2024). Bağırsak Mikrobiyotası. Sağlık & Bilim 2024: Güncel Tıp-I, 31.
Yu, H. R., Yeh, Y. T., Tzeng, H. T., Dai, H. Y., Lee, W. C., Wu, K. L. H., ve ark. (2024). Carbohydrate-mediated pregnancy gut microbiota and neonatal low birth weight. Nutrients, 16(9), 1326. https://doi.org/10.3390/nu16091326
Kamalak, H. & BOLAT AY, Ö. (2026). MİKROBİYOTA DOSTU DOĞUM VE GELECEK NESİLLERİN SAĞLIĞINDA EBENİN ROLÜ VE GÜNCEL YAKLAŞIMLAR. In GÜÇLÜ CİHAN, E. (Ed.), Kadın Sağlığında Güncel Yaklaşımlar ve Disiplinlerarası Perspektifler (pp. 220-233). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824013
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |