KİRKİTLİ DOKUMA İLE İLGİLİ BİLİMSEL BİR MAKALENİN METİNDİLBİLİMSEL AÇIDAN ÇÖZÜMLENMESİ
Özet
Bu çalışmanın amacı, kirkitli dokumaları konu alan bilimsel metinlerin metindilbilimsel açıdan çözümlenmesinin önemini ortaya koymak ve bu yöntemin geleneksel Türk sanatları alanındaki akademik yayınlara uygulanabilirliğini örnek bir metin üzerinden incelemektir. Çalışmada, bilimsel metinlerin yapısal, anlamsal, dilsel ve iletişimsel özelliklerini değerlendirmeye olanak sağlayan metindilbilimsel çözümleme yaklaşımından yararlanılmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi oluşturulurken bilim, bilimsel metin ve metindilbilim kavramları açıklanmış; çözümleme modeli olarak Şenöz Ayata tarafından belirlenen metin dışı ve metin içi ölçütler esas alınmıştır. Araştırmanın örneklemini, Deniz Çeliker’in 2023 yılında İdil dergisinde yayımlanan “20. Yüzyıl Kars Seccade Motiflerinin Göstergebilimsel İncelenmesi” başlıklı makalesi oluşturmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda gerçekleştirilen çözümlemede metin dışı ölçütler kapsamında yazar, bilim alanı, araştırma yöntemi, bildirişim durumu ve metin türü; metin içi ölçütler kapsamında ise büyük ölçekli yapı ve biçem incelenmiştir. Bu doğrultuda başlık, ara başlıklar, giriş ve sonuç bölümleri, tablo ve görseller, kişi belirleyiciler, edilgen çatı, kişi bildirmeyen biçimler, kaçınma stratejileri, metin içi düzenleyiciler ve üstsöylem eylemleri değerlendirilmiştir. Bulgular, söz konusu unsurların bilimsel bilginin düzenlenmesi, sunulması ve okuyucuya aktarılmasında birbirini tamamlayan işlevler üstlendiğini göstermektedir. Sonuç olarak metindilbilimsel çözümlemenin, geleneksel sanatlar alanındaki bilimsel yayınların yapısal ve dilsel özelliklerini bütüncül biçimde değerlendirmeye, akademik anlatımın niteliğini geliştirmeye ve bilimsel iletişimin etkinliğini artırmaya katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kirkitli dokumalar, metindilbilim, bilimsel metin, akademik yazım, geleneksel Türk sanatları.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Güzel Sanatlar -> Geleneksel Türk Sanatları
Bağcı, H. (2022). Akademik dil ve yazının tanımı, önemi, özellikleri. M.Şen (Ed). Türk dili 2 içinde (ss. 1-17). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Çeliker, D. (2023). 20. yüzyıl kars seccade motiflerinin göstergebilimsel incelenmesi. idil, 12(101), 60-73. https://doi.org/10.7816/idil-12-101-06
Huber, E. (2007). Bildirişim edincinin dil edincine etkisi. Dil Dergisi, (135), 7-20. https://doi.org/10.1501/Dilder_0000000065
Karaduman, R., & İşimtekin, S. (2020). Fuzûlî’nin bir murabbasnın metindilbilimsel açıdan incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(4), 1425-1441. https://izlik.org/JA77WP44HP
Karasar, N. (2018). Bilimsel araştirma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Ankara: Anı Yayıncılık.
Kardaş, M. N. (2021). Akademik metin yazmanın basamakları-II: başlık, özet ve anahtar sözcük yazma. M.N. Kardaş, R. Koç (Ed) Türk dili 2 yazma eğitimi içinde (ss. 103-132). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Kardaş, M. N. ve Koç, R. (Ed.). (2021). Türk dili 2: Akademik yazma eğitimi. Pegem Akademi.
Oraliş, M. ve Özil, Ş. (1992). Metindilbilimsel yaklaşımla yazınsal bir metni çözümleme denemesi. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 3, (ss. 37-51). https://izlik.org/JA44LF73LP
Sarıkaya, B. (2021). Akademik dil ve yazının önemi. M.N. Kardaş, R. Koç (Ed) Türk dili 2 yazma eğitimi içinde (ss. 1-16). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Sevim, O. (2021). Akademik metin yazmanın basamakları-ı: genel bilgiler. M.N. Kardaş, R. Koç (Ed) Türk dili 2 yazma eğitimi içinde (ss. 87-102). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Şen, Ü. (Ed.). (2022). Türk dili 2. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Şenöz Ayata, C. (2005). Metindilbilim ve Türkçe metin çözümlemeleri. İstanbul: Multilingual.
Şenöz Ayata, C. (2014). Bilimsel metin üretimi. İstanbul: Papatya Yayıncılık Eğitim.
Toytok, E. H. (2021). Bilimsel yayın türleri. N. Cemaloğlu (Ed.), Bilimsel araştırma teknikleri ve etik içinde (ss. 207-228). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Türkdoğan, A. ve Gökçe, O. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemi. Konya: Çizgi Kitabevi.
DEMİRAL, B. (2026). KİRKİTLİ DOKUMA İLE İLGİLİ BİLİMSEL BİR MAKALENİN METİNDİLBİLİMSEL AÇIDAN ÇÖZÜMLENMESİ. In ÇELİKER, D. (Ed.), Geleneksel Türk Sanatlarında Estetik ve Gelenek (pp. -). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824693
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |