Kaynak Tarama ve Rapor Yazmaya Giriş
Özet
Bilimsel araştırma, kendisinden önce üretilmiş bilgiyle kurduğu ilişki ölçüsünde anlam kazanır. Bu bölüm, o ilişkiyi kuran süreci tanımlamayı ve kaynak taramanın araştırmanın bütününe yayılan işlevlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bölümde önce alan yazını ile kaynak tarama kavramları birbirinden ayrılmakta, terimin Türkçe yazındaki kullanımı tartışılmakta ve süreç kaynak arama, eleştirel değerlendirme ile sentez bileşenleri üzerinden açıklanmaktadır. Ardından eleştirel okumanın taramadaki yeri, sürecin döngüsel yapısı, alan yazınının kavramsal olarak örgütlenmesi, not tutma uygulamaları, doygunluk ölçütü ve kaynakların değerlendirilmesi ele alınmaktadır. İkinci kısımda kaynak taramanın araştırma probleminin belirlenmesi, kuramsal çerçevenin kurulması, yöntemsel kararların gerekçelendirilmesi ve bulguların yorumlanmasındaki rolü ile araştırma raporuyla ilişkisi incelenmektedir. Üçüncü kısım ise bilimsel bilginin birikimli yapısını, bilgi boşluklarının belirlenmesini ve bilimsel bilgi üretimini zayıflatan yaygın hataları tartışmaktadır. Dijital veri tabanları ve yapay zekâ destekli araçlar taramanın yürütülme biçimini köklü biçimde değiştirmiş olsa da, araştırmanın güvenilirliği ulaşılan bilgilerin eleştirel ve etik ilkeler doğrultusunda değerlendirilmesine bağlı kalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: kaynak tarama, alan yazını, eleştirel okuma, bilimsel rapor, bilimsel bilgi üretimi
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
Bates, M. J. (1989). The design of browsing and berrypicking techniques for the online search interface. Online Review, 13(5), 407–424. https://doi.org/10.1108/eb024320
Bates, M. J. (2002). Toward an integrated model of information seeking and searching. The New Review of Information Behaviour Research, 3, 1–15.
Boote, D. N., & Beile, P. (2005). Scholars before researchers: On the centrality of the dissertation literature review in research preparation. Educational Researcher, 34(6), 3–15. https://doi.org/10.3102/0013189X034006003
Booth, W. C., Colomb, G. G., Williams, J. M., Bizup, J., & FitzGerald, W. T. (2016). The craft of research (4th ed.). University of Chicago Press.
Bryman, A. (2016). Social research methods (5th ed.). Oxford University Press.
Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3rd ed.). Sage.
Galvan, J. L., & Galvan, M. C. (2017). Writing literature reviews: A guide for students of the social and behavioral sciences (7th ed.). Routledge.
Hart, C. (1998). Doing a literature review: Releasing the social science research imagination. Sage.
Küçüker, E., & Bucak, A. (2020). Kaynak tarama, alıntı yapma, kaynak gösterme ve kaynakça hazırlama. E. Oğuz (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 309–349). Eğiten Kitap.
Machi, L. A., & McEvoy, B. T. (2016). The literature review: Six steps to success (3rd ed.). Corwin.
Randolph, J. J. (2009). A guide to writing the dissertation literature review. Practical Assessment, Research & Evaluation, 14(13), 1–13. https://doi.org/10.7275/b0az-8t74
Ridley, D. (2012). The literature review: A step-by-step guide for students (2nd ed.). Sage.
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2025). Bilimsel araştırma ve akademik yazmaya giriş teorik temeller (el kitabı). Millî Eğitim Bakanlığı.
Templier, M., & Paré, G. (2015). A framework for guiding and evaluating literature reviews. Communications of the Association for Information Systems, 37, Article 6, 112–137.