İKLİM KRİZİ ÇAĞINDA KADIN ÜREME SAĞLIĞI: DOĞURGANLIKTAN GEBELİK SONUÇLARINA GÜNCEL KANITLAR
Özet
İklim krizi, kadın üreme sağlığını doğurganlık döneminden gebelik, doğum ve doğum sonrasına kadar uzanan tüm süreç boyunca etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu kitap bölümünde, iklim krizinin kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Bölümde aşırı sıcaklıklar, hava kirliliği, endokrin bozucu kimyasallar ve iklim kaynaklı afetlerin doğurganlık, gebelik komplikasyonları, fetal gelişim ve doğum sonuçları üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Ayrıca iklim değişikliğinin sağlık hizmetlerine erişim, ruh sağlığı, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve sağlığın sosyal belirleyicileri üzerindeki etkileri incelenmiş; kadınlar, gebeler, yenidoğanlar ve çocukların iklim krizine karşı en kırılgan gruplar arasında yer aldığı vurgulanmıştır. Bunun yanı sıra iklim değişikliğine uyum sürecinde kadın üreme sağlığının korunmasına yönelik öncelikler değerlendirilmiş; iklime dirençli sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi, cinsel ve üreme sağlığı hizmetlerinin iklim politikalarına entegre edilmesi, sağlık hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması, toplumsal cinsiyet eşitliğinin gözetilmesi, bilimsel araştırmaların desteklenmesi ve çok sektörlü iş birliğinin geliştirilmesinin önemi tartışılmıştır. Sonuç olarak iklim krizinin kadın üreme sağlığı üzerindeki etkilerinin azaltılabilmesi için bilimsel kanıtlara dayalı, hak temelli, sürdürülebilir ve disiplinler arası yaklaşımların benimsenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: İklim krizi; Kadın üreme sağlığı; Gebelik sonuçları; İklim değişikliği
Konu Alanı: Tıp -> Tıp (diğer) -> Halk Sağlığı, Çevre ve İş Sağlığı
Aguilera, J., Konvinse, K., Lee, A., Maecker, H., Prunicki, M., Mahalingaiah, S., Sampath, V., Utz, P. J., Yang, E., & Nadeau, K. C. (2023). AIR POLLUTION AND PREGNANCY. Seminars in Perinatology, 47(8), 151838. https://doi.org/10.1016/J.SEMPERI.2023.151838
Arunda, M. O., Sorcher, R., Canabarro, A. P. F., Svallfors, S., Endler, M., Gemzell-Danielsson, K., Kågesten, A., Ali, M., Bahamondes, L., Barreix, M., Chou, D., Gonsalves, L., Johnston, H. B., Kiarie, J., Kim, C. R., Narasimhan, M., Pallitto, C., Shah, M. G., Say, L., … Brizuela, V. (2024). Climate change and sexual and reproductive health and rights research in low-income and middle-income countries: a scoping review. BMJ Public Health, 2(2), e001090. https://doi.org/10.1136/BMJPH-2024-001090
Beltran, A. J., Wu, J., & Laurent, O. (2013). Associations of Meteorology with Adverse Pregnancy Outcomes: A Systematic Review of Preeclampsia, Preterm Birth and Birth Weight. International Journal of Environmental Research and Public Health 2014, Vol. 11, Pages 91-172, 11(1), 91–172. https://doi.org/10.3390/IJERPH110100091
Brink, N., Lakhoo, D. P., Solarin, I., Maimela, G., von Dadelszen, P., Norris, S., & Chersich, M. F. (2024). Impacts of heat exposure in utero on long-term health and social outcomes: a systematic review. BMC Pregnancy and Childbirth, 24(1), 344. https://doi.org/10.1186/S12884-024-06512-0
Conway, F., Portela, A., Filippi, V., Chou, D., & Kovats, S. (2024). Climate change, air pollution and maternal and newborn health: An overview of reviews of health outcomes. Journal of Global Health, 14. https://doi.org/10.7189/JOGH.14.04128
Etzel, R. A., Weimann, E., Homer, C., Arora, N. K., Maimela, G., Prats, E. V., & Banerjee, A. (2024). Climate change impacts on health across the life course. Journal of Global Health, 14. https://doi.org/10.7189/JOGH.14.03018
Hassan, S., Thacharodi, A., Priya, A., Meenatchi, R., Hegde, T. A., R, T., Nguyen, H. T., & Pugazhendhi, A. (2024). Endocrine disruptors: Unravelling the link between chemical exposure and Women’s reproductive health. Environmental Research, 241, 117385. https://doi.org/10.1016/J.ENVRES.2023.117385
Kriit, H. K., Chen-Xu, J., Semenza, J. C., Heiliger, H., Markandya, A., Dasandi, N., Jankin, S., van Daalen, K. R., Achebak, H., Alari, A., Alcayna, T., Ball, E., Ballester, J., Bechara, H., Callaghan, M. W., van Cauwenberghe, M., Charnley, G. E. C., Courtenay, O., Cirach, M., … Rocklöv, J. (2026). The 2026 Europe report of the Lancet Countdown on health and climate change: narrowing window for decisive health action. The Lancet Public Health, 11(6), e386–e407. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(26)00025-3
Lakhani, S., Ambreen, S., Padhani, Z. A., Fahim, Y., Qamar, S., Meherali, S., & Lassi, Z. S. (2024). Impact of ambient heat exposure on pregnancy outcomes in low- and middle-income countries: A systematic review. Women’s Health (London, England), 20. https://doi.org/10.1177/17455057241291271
Lakhoo, D. P., Brink, N., Radebe, L., Craig, M. H., Pham, M. D., Haghighi, M. M., Wise, A., Solarin, I., Luchters, S., Maimela, G., Chersich, M. F., Hetem, R. S., Strehlau, R., Boeckmann, M., Harden, L., Technau, K. G., Brimicombe, C., Wright, C. Y., Nakstad, B., … Chersich, M. (2025). A systematic review and meta-analysis of heat exposure impacts on maternal, fetal and neonatal health. Nature Medicine, 31(2), 684–694. https://doi.org/10.1038/S41591-024-03395-8;SUBJMETA
Nyadanu, S. D., Dunne, J., Tessema, G. A., Mullins, B., Kumi-Boateng, B., Lee Bell, M., Duko, B., & Pereira, G. (2022). Prenatal exposure to ambient air pollution and adverse birth outcomes: An umbrella review of 36 systematic reviews and meta-analyses. Environmental Pollution, 306, 119465. https://doi.org/10.1016/J.ENVPOL.2022.119465
Papadiochou, A., Diamanti, A., Metallinou, D., Georgakopoulou, V. E., Taskou, C., Kagkouras, I., & Sarantaki, A. (2024). Impact of Climate Change on Reproductive Health and Pregnancy Outcomes: A Systematic Review. Cureus, 16(8), e68221. https://doi.org/10.7759/CUREUS.68221
Pedersen, M., Stayner, L., Slama, R., Sørensen, M., Figueras, F., Nieuwenhuijsen, M. J., Raaschou-Nielsen, O., & Dadvand, P. (2014). Ambient air pollution and pregnancy-induced hypertensive disorders: A systematic review and meta-analysis. Hypertension, 64(3), 494–500. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.114.03545;ISSUE:ISSUE:DOI
Siddika, N., Balogun, H. A., Amegah, A. K., & Jaakkola, J. J. K. (2016). Prenatal ambient air pollution exposure and the risk of stillbirth: systematic review and meta-analysis of the empirical evidence. Occupational and Environmental Medicine, 73(9), 573–581. https://doi.org/10.1136/OEMED-2015-103086
Wang, J., Zhao, C., Feng, J., Sun, P., Zhang, Y., Han, A., Zhang, Y., & Ma, H. (2024). Advances in understanding the reproductive toxicity of endocrine-disrupting chemicals in women. Frontiers in Cell and Developmental Biology, 12, 1390247. https://doi.org/10.3389/FCELL.2024.1390247/FULL
WHO. (n.d.-a). Climate change. Retrieved July 16, 2026, from https://www.who.int/health-topics/climate-change#tab=tab_1
WHO. (n.d.-b). Mental Health, Brain Health and Substance Use. Retrieved July 25, 2026, from https://www.who.int/teams/mental-health-and-substance-use/promotion-prevention/perinatal-mental-health
WHO. (n.d.-c). Sexual and Reproductive Health and Research (SRH). Retrieved July 16, 2026, from https://www.who.int/teams/sexual-and-reproductive-health-and-research-(srh)/areas-of-work/climate-change-and-srhr
WHO. (n.d.-d). Women’s health. Retrieved July 16, 2026, from https://www.who.int/health-topics/women-s-health#tab=tab_1
WHO. (2014). Gender, climate change and health. World Health Organization.
WHO. (2023). Operational framework for building climate resilient and low carbon health systems. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/373837/9789240081888-eng.pdf
WHO. (2024a). Experts warn of serious health impacts from climate change for pregnant women, children, and older people. https://www.who.int/news/item/05-06-2024-experts-warn-of-serious-health-impacts-from-climate-change-for-pregnant-women--children--and-older-people
WHO. (2024b, November 7). Safe, climate-resilient and environmentally sustainable health care facilities. World Health Organization. Safe, Climate-Resilient and Environmentally Sustainable Health Care Facilities. https://doi.org/10.2471/B09119
WHO, UNICEF, & UNFPA. (2023). Protecting Maternal, Newborn and Child Health from the Impacts of Climate Change : Call for Action. World Health Organization.
Xie, G., Sun, L., Yang, W., Wang, R., Shang, L., Yang, L., Qi, C., Xin, J., Yue, J., & Chung, M. C. (2021). Maternal exposure to PM2.5 was linked to elevated risk of stillbirth. Chemosphere, 283, 131169. https://doi.org/10.1016/J.CHEMOSPHERE.2021.131169
Pancar, N. (2026). İKLİM KRİZİ ÇAĞINDA KADIN ÜREME SAĞLIĞI: DOĞURGANLIKTAN GEBELİK SONUÇLARINA GÜNCEL KANITLAR. In GÜÇLÜ CİHAN, E. (Ed.), Kadın Sağlığında Güncel Yaklaşımlar ve Disiplinlerarası Perspektifler (pp. 49-65). Vizetek Yayıncılık. https://doi.org/10.54637/vizetek.9786253824013
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |