Bilimsel Araştırmada Kaynak Türleri
Özet
Bilimsel araştırmaların niteliği ve güvenilirliği, büyük ölçüde yararlanılan kaynakların doğru seçilmesine, değerlendirilmesine ve etkin biçimde kullanılmasına bağlıdır. Bu bölümde bilimsel araştırmalarda kullanılan kaynak türleri kapsamlı bir çerçevede ele alınarak birincil, ikincil ve üçüncül kaynakların temel özellikleri, kullanım alanları ve araştırma sürecindeki işlevleri açıklanmıştır. Birincil kaynakların özgün veri ve bilgi üretimindeki rolü, ikincil kaynakların mevcut bilgiyi analiz ederek kuramsal çerçevenin oluşturulmasına sağladığı katkılar ve üçüncül kaynakların araştırmacıya yol gösterici niteliği ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Bunun yanında kaynaklar, sunum biçimleri açısından basılı ve elektronik kaynaklar olarak sınıflandırılmış; her iki kaynak türünün araştırma süreçlerine sunduğu avantajlar ve taşıdığı sınırlılıklar karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Dijitalleşmenin bilimsel bilgiye erişim olanaklarını genişletmesine karşın bilgi güvenilirliği, bilgi kirliliği ve eleştirel değerlendirme gereksinimi gibi yeni sorumluluklar ortaya çıkardığı vurgulanmıştır. Ayrıca kaynak kullanımının yalnızca bilgiye ulaşma süreci olmadığı, aynı zamanda akademik etik ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmesi gereken bir araştırma becerisi olduğu üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, bilimsel araştırmalarda kaynak türlerinin bilinmesi ve araştırmanın amacına uygun şekilde kullanılması, daha nitelikli, güvenilir ve bilimsel açıdan güçlü çalışmaların ortaya konulmasına önemli katkılar sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bilimsel araştırma, kaynak türleri, birincil kaynaklar, ikincil kaynaklar, üçüncül kaynaklar, basılı kaynaklar, elektronik kaynaklar.
Konu Alanı: Sosyal Bilimler -> Eğitim -> Eğitim ve Eğitim Araştırmaları
ACRL. (2016). Association of college and research libraries. Framework for information literacy for higher education.
https://www.ala.org/acrl/standards/ilframework
Atılgan, D., & Yalçın, Y. (2009). Elektronik kaynakların seçimi ve değerlendirilmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23(4), 769-802.
Booth, W. C., Colomb, G. G., Williams, J. M., Bizup, J., & Fitzgerald, W. T. (2016). The craft of research (4th ed.). University of Chicago Press.
Bopp, R. E., & Smith, L. C. (2011). Reference and information services: An introduction (4th ed.). Libraries Unlimited.
Borgman, C. L. (2007). Scholarship in the digital age: Information, infrastructure, and the Internet. MIT.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE.
Dalkıran, Ö. (2013). Teknolojinin kütüphanelere etkisi: Bilgi kaynakları açısından bir yaklaşım. Bilgi Dünyası, 14(1), 172-190.
Day, R. A., & Gastel, B. (2012). How to write and publish a scientific paper (7th ed.). Cambridge University Press.
Fink, A. (2019). Conducting research literature reviews: From the internet to paper. SAGE.
Glass, G. V. (1976). Primary, secondary, and meta-analysis of research. Educational Researcher, 5(10), 3-8. https://doi.org/10.3102/0013189X005010003
Hart, C. (2018). Doing a literature review: Releasing the research imagination (2nd ed.). SAGE.
Hjørland, B. (2009). Organizing knowledge. An introduction to managing access to information. Journal of Documentation, 65(1), 166-169, https://doi.org/10.1108/00220410910926176
Hox, J. J., & Boeije, H. R. (2005). Data collection, primary versus secondary. İçinde K. Kempf-Leonard (Ed.), Encyclopedia of social measurement (ss. 593-599). Elsevier.
Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi (36. baskı). Nobel.
Kothari, C. R. (2004). Research methodology: Methods and techniques (2nd ed.). New Age International.
Kumar, R. (2018). Research methodology: A step-by-step guide for beginners (5th ed.). SAGE.
Machi, L. A., & McEvoy, B. T. (2016). The literature review: Six steps to success (3rd ed.). Corwin.
Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Pearson Education.
Okoli, C. (2015). A guide to conducting a standalone systematic literature review. Communications of the Association for Information Systems, 37(1), 879–910. https://doi.org/10.17705/1CAIS.03743
Pecorari, D. (2008). Academic writing and plagiarism: A linguistic analysis. Continuum.
Popper, K. (2005). The logic of scientific discovery. Routledge.
Reitz, J. M. (2014). Online dictionary for library and information science. Libraries Unlimited.
Ridley, D. (2012). The literature review: A step-by-step guide for students (2nd ed.). SAGE.
Rowley, J., & Hartley, R. (2008). Organizing knowledge: An introduction to managing access to information (4th ed.). Ashgate Publishing.
Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research methods for business students (8th ed.). Pearson Education.
Suber, P. (2012). Open access. MIT.
Tenopir, C., King, D. W., Edwards, S., & Wu, L. (2009). Electronic journals and changes in scholarly article seeking and reading patterns. Aslib Proceedings, 61(1), 5-32. https://doi.org/10.1108/00012530910932267