1.1 Görünmeyen Ekosistem: Kök Kanal Mikrobiyotasının Endodontik Tedavideki Rolü
Özet
Apikal periodontitis, kök kanal sistemini kolonize eden mikroorganizmaların yol açtığı, enfeksiyöz kökenli inflamatuvar bir hastalıktır. Hastalığın mikrobiyal etiyolojisi, germ-free ve konvansiyonel deney hayvanlarında yürütülen çığır açıcı çalışmalarla ortaya konmuştur; ağız florasından yoksun steril ortamda yetiştirilen sıçanlarda periapikal lezyon gelişmezken, normal mikrobiyotaya sahip hayvanlarda nekroz ve apikal periodontitis gelişmiştir. Bu gözlem, tedavinin nihai hedefini kök kanal sistemindeki mikrobiyal yükün ortadan kaldırılması ya da hastalığın iyileşmesine izin verecek düzeye indirilmesi olarak tanımlamıştır.
Kök kanal sistemi, canlı pulpa dokusu tarafından korunduğu sürece mikroorganizmalara kapalı, steril bir ortamdır3. Derin çürük, travma, restoratif işlemler ya da periodontal yolla ilerleyen enfeksiyonlar sonucu pulpanın nekroze olması veya önceki tedavi nedeniyle uzaklaştırılması, bakterilerin kanalı kolonize etmesine olanak tanır. Nekrotik pulpa ve dentin, konak savunmasının ulaşamadığı, besin açısından zengin ve korunaklı bir niş oluşturarak mikroorganizmaların çoğalması için ideal bir ortam sağlar. Enfeksiyon apikal foramen ve lateral kanallar aracılığıyla periradiküler dokularla temas ettiğinde konağın bağışıklık yanıtı devreye girer ve kemik yıkımıyla karakterize apikal periodontitis ortaya çıkar.
Son yıllarda moleküler mikrobiyoloji ve yeni nesil dizileme teknolojileri, endodontik enfeksiyonların mikrobiyotasını çok daha ayrıntılı biçimde tanımlamıştır. Bu bölümde kök kanalının mikrobiyal ekolojisi, primer ve sekonder enfeksiyonların bileşimi, biyofilmin patojenitedeki merkezi rolü, tanı yöntemleri ve mikrobiyotanın endodontik tedavinin başarısı üzerindeki belirleyici etkisi güncel literatür ışığında ele alınmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Apikal periodontitis;, Endodontik mikrobiyota;, Kök kanal enfeksiyonları, Mikrobiyal etiyoloji
Konu Alanı: Diş Hekimliği -> Diş Hekimliği (diğer) -> endodonti
1. Siqueira JF Jr, Rôças IN. Present status and future directions: microbiology of endodontic infections. Int Endod J. 2022;55(Suppl 3):512-530. doi:10.1111/iej.13677
2. Kakehashi S, Stanley HR, Fitzgerald RJ. The effects of surgical exposures of dental pulps in germ-free and conventional laboratory rats. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1965;20(3):340-349. doi:10.1016/0030-4220(65)90166-0
3. Sundqvist G. Ecology of the root canal flora. J Endod. 1992;18(9):427-430. doi:10.1016/S0099-2399(06)80842-3
4. Nair PNR. On the causes of persistent apical periodontitis: a review. Int Endod J. 2006;39(4):249-281. doi:10.1111/j.1365-2591.2006.01099.x
5. Siqueira JF Jr, Rôças IN. Diversity of endodontic microbiota revisited. J Dent Res. 2009;88(11):969-981. doi:10.1177/0022034509346549
6. Gomes BPFA, Pinheiro ET, Gadê-Neto CR, Sousa ELR, Ferraz CCR, Zaia AA, vd. Microbiological examination of infected dental root canals. Oral Microbiol Immunol. 2004;19(2):71-76. doi:10.1046/j.0902-0055.2003.00116.x
7. Ricucci D, Siqueira JF Jr. Biofilms and apical periodontitis: study of prevalence and association with clinical and histopathologic findings. J Endod. 2010;36(8):1277-1288. doi:10.1016/j.joen.2010.04.007
8. Rôças IN, Siqueira JF Jr. Root canal microbiota of teeth with chronic apical periodontitis. J Clin Microbiol. 2008;46(11):3599-3606. doi:10.1128/JCM.00431-08
9. Siqueira JF Jr, Silva WO, Romeiro K, Gominho LF, Alves FRF, Rôças IN. Apical root canal microbiome associated with primary and posttreatment apical periodontitis: a systematic review. Int Endod J. 2024;57(8):1043-1058. doi:10.1111/iej.14071
10. de Brito LCN, Doolittle-Hall J, Lee CT, Moss K, Bambirra W Jr, Tavares WLF, vd. The apical root canal system microbial communities determined by next-generation sequencing. Sci Rep. 2020;10:10932. doi:10.1038/s41598-020-67828-3
11. Siqueira JF Jr, Rôças IN. Clinical implications and microbiology of bacterial persistence after treatment procedures. J Endod. 2008;34(11):1291-1301. doi:10.1016/j.joen.2008.07.028
12. Pinheiro ET, Gomes BPFA, Ferraz CCR, Sousa ELR, Teixeira FB, Souza-Filho FJ. Microorganisms from canals of root-filled teeth with periapical lesions. Int Endod J. 2003;36(1):1-11. doi:10.1046/j.1365-2591.2003.00603.x
13. Molander A, Reit C, Dahlén G, Kvist T. Microbiological status of root-filled teeth with apical periodontitis. Int Endod J. 1998;31(1):1-7. doi:10.1046/j.1365-2591.1998.t01-1-00111.x
14. Neelakantan P, Romero M, Vera J, Daood U, Khan A, Yan A, vd. Biofilms in endodontics — current status and future directions. Int J Mol Sci. 2017;18(8):1748. doi:10.3390/ijms18081748
15. Nair PNR, Sjögren U, Krey G, Kahnberg KE, Sundqvist G. Intraradicular bacteria and fungi in root-filled, asymptomatic human teeth with therapy-resistant periapical lesions: a long-term light and electron microscopic follow-up study. J Endod. 1990;16(12):580-588. doi:10.1016/S0099-2399(07)80201-9
16. Rôças IN, Siqueira JF Jr, Santos KRN. Association of Enterococcus faecalis with different forms of periradicular diseases. J Endod. 2004;30(5):315-320. doi:10.1097/01.DON.0000125875.88377.85
17. Stuart CH, Schwartz SA, Beeson TJ, Owatz CB. Enterococcus faecalis: its role in root canal treatment failure and current concepts in retreatment. J Endod. 2006;32(2):93-98. doi:10.1016/j.joen.2005.10.049
18. Yang S, Meng X, Zhen Y, Baima Q, Wang Y, Jiang X, vd. Strategies and mechanisms targeting Enterococcus faecalis biofilms associated with endodontic infections: a comprehensive review. Front Cell Infect Microbiol. 2024;14:1433313. doi:10.3389/fcimb.2024.1433313
19. McHugh CP, Zhang P, Michalek S, Eleazer PD. pH required to kill Enterococcus faecalis in vitro. J Endod. 2004;30(4):218-219. doi:10.1097/00004770-200404000-00008
20. Yoo YJ, Kim AR, Perinpanayagam H, Han SH, Kum KY. Candida albicans virulence factors and pathogenicity for endodontic infections. Microorganisms. 2020;8(9):1300. doi:10.3390/microorganisms8091300
21. Byström A, Sundqvist G. Bacteriologic evaluation of the efficacy of mechanical root canal instrumentation in endodontic therapy. Scand J Dent Res. 1981;89(4):321-328. doi:10.1111/j.1600-0722.1981.tb01689.x
22. Zehnder M. Root canal irrigants. J Endod. 2006;32(5):389-398. doi:10.1016/j.joen.2005.09.014
23. Byström A, Sundqvist G. The antibacterial action of sodium hypochlorite and EDTA in 60 cases of endodontic therapy. Int Endod J. 1985;18(1):35-40. doi:10.1111/j.1365-2591.1985.tb00416.x
24. Ruksakiet K, Hanák L, Farkas N, Hegyi P, Sadaeng W, Czumbel LM, vd. Antimicrobial efficacy of chlorhexidine and sodium hypochlorite in root canal disinfection: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Endod. 2020;46(8):1032-1041. doi:10.1016/j.joen.2020.05.002
25. Sjögren U, Figdor D, Spångberg L, Sundqvist G. The antimicrobial effect of calcium hydroxide as a short-term intracanal dressing. Int Endod J. 1991;24(3):119-125. doi:10.1111/j.1365-2591.1991.tb00117.x
26. Sjögren U, Figdor D, Persson S, Sundqvist G. Influence of infection at the time of root filling on the outcome of endodontic treatment of teeth with apical periodontitis. Int Endod J. 1997;30(5):297-306. doi:10.1111/j.1365-2591.1997.tb00714.x
27. Chrepa V, Kotsakis GA, Pagonis TC, Hargreaves KM. The effect of photodynamic therapy in root canal disinfection: a systematic review. J Endod. 2014;40(7):891-898. doi:10.1016/j.joen.2014.03.005
Uçmak, S. & Faydalı, E. (2026). 1.1 Görünmeyen Ekosistem: Kök Kanal Mikrobiyotasının Endodontik Tedavideki Rolü. In TORBALI ÇOKKEÇECİ, İ. (Ed.), <b>Kökten Krona Güncel Yaklaşımlar</b> (pp. 1-10). Vizetek Yayıncılık.
| Kitap: |
| Yayınevi:
Vizetek Yayıncılık |